2026 16 Ιαν. 8ο Μάθημα Βυζαντινής Αγιογραφίας: «Οι προπλασμοί στην εικόνα»
Διδάσκει η Μαρία Λουλουργά – Γλυκού

1)Αγαπητοί μαθητές της Αγιογραφίας, χαίρετε! Είμαστε και πάλι εδώ έτοιμοι πια να ξεκινήσουμε να αγιογραφούμε ε την πρώτη μας εικόνα με χρώματα. Πριν ξεκινήσουμε πρέπει πρώτα να βεβαιωθούμε ότι έχουμε δίπλα μας πάνω στο τραπεζάκι βαλμένα με τάξη όλα τα υλικά που θα χρειαστούμε για να κάνουμε πιο εύκολα την εργασία μας. Έχουμε τοποθετήσει απέναντι από το πρόσωπό μας τη ζωγραφική επιφάνεια με τρόπο που έχουμε αναφέρει σε προηγούμενο μάθημα.
2)Το πρώτο πράγμα που πρέπει να κάνουμε είναι να στερεώσουμε το ανθίβολό μας πάνω στη ζωγραφική επιφάνεια με δύο μικρά κομματάκια χαρτοταινίας ή σελοτέιπ πάνω πάνω. Αυτό το κάνουμε γιατί πρέπει το ανθίβολο , δηλαδή το ριζόχαρτο με το σχέδιό μας να είναι πάντοτε ενωμένο με τη ζωγραφική επιφάνεια που θα ζωγραφίσουμε .. Οπότε όταν θα βάζουμε χρώματα θα έχουμε γυρισμένο το ανθίβολό μας πίσω από τη ζωγραφική επιφάνεια. Και αν σε περίπτωση θέλουμε να διορθώσουμε κάτι στο σχέδιό μας ή να πατήσουμε ξανά κάποιες γραμμές που σβήστηκαν, το ξαναφέρουμε μπροστά και εκείνο επειδή είναι στερεωμένο έρχεται και πατάει ακριβώς στην ίδια θέση που το είχαμε βάλει εξ αρχής. Πάμε λοιπόν να ξεκινήσουμε τη διαδικασία.
3)Πρώτα θα πατήσουμε με το μολύβι μας και με την βοήθεια του καρμπόν το περίγραμμα της μορφής του Αγίου για να μπορέσουμε να ξεκινήσουμε να βάζουμε χρώμα πρώτα στο φόντο που τον περιβάλλει. Επίσης θα πατήσουμε και τα περιγράμματα των επιμέρους επιφανειών του Αγίου δηλαδή το περίγραμμα του μέσα ενδύματος, το περίγραμμα του έξω ενδύματος, το περίγραμμα της κεφαλής , των χεριών, του πάπυρου που κρατάει.. Αυτό το κάνουμε γιατί η κάθε επιμέρους επιφάνεια έχει διαφορετικό χρωματισμό, επομένως θα ξεκινήσουμε με διαφορετικό χρώμα σαν βάση. Ένας χρυσός κανόνας στην Βυζαντινή Αγιογραφία είναι ότι πρώτα ξεκινάμε να ζωγραφίζουμε ό,τι βρίσκεται από πίσω, πιο μακριά δηλαδή, σε πιο μακρινή απόσταση από τα δικά μας μάτια και μετά συνεχίζουμε με ό,τι έρχεται και μπαίνει πιο πάνω κι έρχεται πιο κοντά μας, δηλαδή πρώτα θα ξεκινήσουμε με το φόντο και το φωτοστέφανο που βρίσκονται πίσω από τον Άγιο. Στη συνέχεια θα πρέπει να ζωγραφίσουμε πρώτα το κεφάλι και τα χέρια του Αγίου που βρίσκονται από μέσα και μετά τα ενδύματα, το εσωτερικό ένδυμα και από πάνω το εξωτερικό ένδυμα. Αυτό το κάνουμε γιατί μας διευκολύνει πολύ τεχνικά και θα το καταλάβετε στην πορεία. Βέβαια εδώ επειδή ο βαθμός δυσκολίας του προσώπου είναι μεγαλύτερος από εκείνων των ενδυμάτων, θα ασχοληθούμε πρώτα με τα ενδύματα, να στρώσει λίγο το χέρι μας και στη συνέχεια θα ασχοληθούμε με την αγιογράφηση του προσώπου. Οπότε βγάζουμε το καρμπόν και έχουμε σχεδιάσει τις βασικές γραμμές που χρειαζόμαστε ώστε να ξεκινήσουμε να βάζουμε χρώμα πρώτα στο φόντο. Το πινέλο που θα χρειαστούμε για το άπλωμα του φόντου, καλό θα είναι να είναι λίγο χοντρό ή ακόμα καλύτερα να είναι πλακέ, μας βοηθάει πιο πολύ. Το χρώμα τώρα του φόντου μπορεί να είναι ώχρα ή χρυσό. Όσοι δεν έχετε προμηθευτεί χρυσό χρώμα δεν πειράζει καθόλου. Το αποτέλεσμα θα είναι εξίσου όμορφο, μόνο που αντί για σκέτη ώχρα θα προσθέσουμε μέσα στο χρώμα και λίγο κίτρινο για να πάρει τη λάμψη του κίτρινου και λίγο λευκό για να φωτίσει.
4)Οπότε αυτά τα τρία χρώματα ώχρα, κίτρινο και λευκό, αν τα αναμίξουμε θα βγει το χρώμα του φόντου, ένα πολύ ωραίο ωχρο-κίτρινο φωτεινό χρώμα. Μπορείτε να φτιάξετε το χρώμα μέσα στην παλέτα. Ακόμα καλύτερα θα ήταν να φτιάξουμε το χρώμα του φόντου μέσα σε ένα πλαστικό βαζάκι αυτού του τύπου, το οποίο κλείνει αεροστεγώς και εδώ μέσα μπορείτε να διατηρήσετε το χρώμα για πολύ μεγάλο διάστημα χωρίς να ξεραθεί. Και το λέω αυτό γιατί καλό είναι τα χρώματα που φτιάχνουμε να τα κρατάμε, να υπάρχει δηλαδή πάντα μια ποσότητα αποθηκευμένη, ούτως ώστε αν θέλουμε κάτι να διορθώσουμε να υπάρχει ακριβώς το ίδιο χρώμα, ακριβώς η ίδια απόχρωση κρατημένη. Προσθέτουμε και 3-4 σταγόνες νεράκι και ανακατεύουμε το χρώμα μας με ένα πινέλο που αν τύχει να έχουμε παλιό φθαρμένο που οι τρίχες του έχουν ανοίξει ακόμα καλύτερα ή με ένα πινέλο πιο οικονομικό σίγουρα, το οποίο θα το έχουμε για το ανακάτεμα των χρωμάτων. Αν μας φαίνεται το χρώμα αρκετά ανοιχτό και φωτεινό, να ξέρετε ότι πάντα το χρώμα όταν το απλώνουμε πάνω στη ζωγραφική επιφάνεια και στεγνώσει, πάντα θα σκουρύνει ένα με δύο τόνους. Αν θέλουμε ωστόσο να το σκουρύνουμε κι άλλο, θα προσθέσουμε λίγο ακόμη ώχρα, οπότε σκουπίζω λίγο το πινέλο στα τοιχώματα , το βάζω στο νεράκι και παίρνω το πινέλο με το οποίο θα απλώσω το φόντο και ξεκινάω..
5)Βουτάω το πινέλο μέσα στο χρώμα, σκουπίζω λιγάκι και είμαστε έτοιμοι να ξεκινήσουμε. Ξεκινάμε λοιπόν να απλώνουμε το φόντο, κάνοντας οριζόντιες κινήσεις από πάνω προς τα κάτω.

Για να δείτε τη συνέχεια του κειμένου ΣΥΝΔΕΘΕΙΤΕ ΕΔΩ , στην ιστοσελίδα της Ενοριακής Συντροφιάς “ΓΑΛΙΛΑΙΑ” του Ι. Ν. Μεγ. Αγ. Γεωργίου Λαρίσης της Ι. Μ. Λαρίσης και Τυρνάβου : https://galilea.gr/μαθηματα-αγιογραφιασ/