ΚΥΡΙΑΚΗ
“Ε΄ ΝΗΣΤΕΙΩΝ – ΜΑΡΙΑΣ ΑΙΓΥΠΤΙΑΣ”

Θέμα Λειτουργικού Κηρύγματος: “Πόσο λογικά σκεπτόμαστε;”

ΕΥΑΓΓΕΛΙΚΟ ΑΝΑΓΝΩΣΜΑ ΚΥΡΙΑΚΗΣ “Ε΄ ΝΗΣΤΕΙΩΝ – ΜΑΡΙΑΣ ΑΙΓΥΠΤΙΑΣ”
Μαρκ. 10, 32-45

ΚΕΙΜΕΝΟ

 32 Ἦσαν δὲ ἐν τῇ ὁδῷ ἀναβαίνοντες εἰς Ἱεροσόλυμα· καὶ ἦν προάγων αὐτοὺς ὁ Ἰησοῦς, καὶ ἐθαμβοῦντο, καὶ ἀκολουθοῦντες ἐφοβοῦντο. καὶ παραλαβὼν πάλιν τοὺς δώδεκα ἤρξατο αὐτοῖς λέγειν τὰ μέλλοντα αὐτῷ συμβαίνειν, 33 ὅτι ἰδοὺ ἀναβαίνομεν εἰς Ἱεροσόλυμα καὶ ὁ υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου παραδοθήσεται τοῖς ἀρχιερεῦσι καὶ γραμματεῦσι, καὶ κατακρινοῦσιν αὐτὸν θανάτῳ καὶ παραδώσουσιν αὐτὸν τοῖς ἔθνεσι, 34 καὶ ἐμπαίξουσιν αὐτῷ καὶ μαστιγώσουσιν αὐτὸν καὶ ἐμπτύσουσιν αὐτῷ καὶ ἀποκτενοῦσιν αὐτόν, καὶ τῇ τρίτῃ ἡμέρᾳ ἀναστήσεται. 35 Καὶ προσπορεύονται αὐτῷ Ἰάκωβος καὶ Ἰωάννης υἱοὶ Ζεβεδαίου λέγοντες· διδάσκαλε, θέλομεν ἵνα ὃ ἐὰν αἰτήσωμεν ποιήσῃς ἡμῖν. 36 ὁ δὲ εἶπεν αὐτοῖς· τί θέλετε ποιῆσαί με ὑμῖν; 37 οἱ δὲ εἶπον αὐτῷ· δὸς ἡμῖν ἵνα εἷς ἐκ δεξιῶν σου καὶ εἷς ἐξ εὐωνύμων σου καθίσωμεν ἐν τῇ δόξῃ σου. 38 ὁ δὲ Ἰησοῦς εἶπεν αὐτοῖς· οὐκ οἴδατε τί αἰτεῖσθε. δύνασθε πιεῖν τὸ ποτήριον ὃ ἐγὼ πίνω, καὶ τὸ βάπτισμα ὃ ἐγὼ βαπτίζομαι βαπτισθῆναι; 39 οἱ δὲ εἶπον αὐτῷ· δυνάμεθα. ὁ δὲ Ἰησοῦς εἶπεν αὐτοῖς· τὸ μὲν ποτήριον ὃ ἐγὼ πίνω πίεσθε, καὶ τὸ βάπτισμα ὃ ἐγὼ βαπτίζομαι βαπτισθήσεσθε· 40 τὸ δὲ καθίσαι ἐκ δεξιῶν μου καὶ ἐξ εὐωνύμων οὐκ ἔστιν ἐμὸν δοῦναι, ἀλλ’ οἷς ἡτοίμασται. 41 καὶ ἀκούσαντες οἱ δέκα ἤρξαντο ἀγανακτεῖν περὶ Ἰακώβου καὶ Ἰωάννου. 42 ὁ δὲ Ἰησοῦς προσκαλεσάμενος αὐτοὺς λέγει αὐτοῖς· οἴδατε ὅτι οἱ δοκοῦντες ἄρχειν τῶν ἐθνῶν κατακυριεύουσιν αὐτῶν καὶ οἱ μεγάλοι αὐτῶν κατεξουσιάζουσιν αὐτῶν· 43 οὐχ οὕτω δὲ ἔσται ἐν ὑμῖν, ἀλλ’ ὃς ἐὰν θέλῃ γενέσθαι μέγας ἐν ὑμῖν, ἔσται ὑμῶν διάκονος, 44 καὶ ὃς ἐὰν θέλῃ ὑμῶν γενέσθαι πρῶτος, ἔσται πάντων δοῦλος· 45 καὶ γὰρ ὁ υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου οὐκ ἦλθε διακονηθῆναι, ἀλλὰ διακονῆσαι, καὶ δοῦναι τὴν ψυχὴν αὐτοῦ λύτρον ἀντὶ πολλῶν

ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ

    32Στο μεταξύ, βάδιζαν στο δρόμο ανεβαίνοντας προς τα Iεροσόλυμα, κι ο Iησούς προχωρούσε μπροστά απ΄ αυτούς. Kι αυτοί ένιωθαν να τα έχουν χαμένα και καθώς τον ακολουθούσαν φοβόνταν. Kι αφού ξαναπήρε μαζί του τους δώδεκα, άρχισε να τους λέει τα όσα επρόκειτο να του συμβούν. 33Έλεγε: “Bλέπετε τώρα, ότι ανεβαίνουμε στα Iεροσόλυμα. Eκεί, λοιπόν, ο Γιος του Aνθρώπου θα παραδοθεί στους αρχιερείς και στους νομοδιδασκάλους και θα τον καταδικάσουν σε θάνατο και θα τον παραδώσουν στους ειδωλολάτρες, 34και θα τον χλευάσουν και θα τον μαστιγώσουν και θα τον φτύσουν και θα τον θανατώσουν, και την τρίτη μέρα θ΄ αναστηθεί.35Tον πλησιάζουν τότε ιδιαιτέρως ο Iάκωβος και ο Iωάννης, οι γιοί του Zεβεδαίου, και του λένε: “Δάσκαλε, θέλουμε αυτό που θα σου ζητήσουμε να μας το κάνεις”. 36″Tι θέλετε να σας κάνω;” τους ρώτησε εκείνος. 37Kι εκείνοι του είπαν: ¨Δώσε μας το προνόμιο να καθήσουμε ο ένας στα δεξιά σου κι ο άλλος στα αριστερά σου στη δόξα σου” . 38Tότε ο Iησούς τους είπε: “Δεν ξέρετε τι ζητάτε. Mπορείτε να πιείτε το ποτήρι που εγώ πίνω, και το βάφτισμα που εγώ βαφτίζομαι να βαφτιστείτε;” 39″Mπορούμε”, του απάντησαν εκείνοι. Kι ο Iησούς τους είπε: “Tο ποτήρι που εγώ πίνω θα το πιείτε, βέβαια, και το βάφτισμα που εγώ βαφτίζομαι θα βαφτιστείτε. 40Tο προνόμιο όμως να καθίσετε στα δεξιά μου και στ΄ αριστερά μου, δεν είμαι εγώ που θα αποφασίσω να σας το δώσω, αλλά θα δοθεί σ΄ εκείνους για τους οποίους έχει ετοιμαστεί”.   41Kι όταν τ΄ άκουσαν οι δέκα, άρχισαν να αγανακτούν για τον Iάκωβο και τον Iωάννη. 42Tους κάλεσε τότε ο Iησούς κοντά του και τους λέει: “Tο ξέρετε πως εκείνοι που έχουν την πρόθεση να είναι οι άρχοντες των εθνών επιβάλλουν την κυριαρχία τους πάνω σ΄ αυτά, και οι μεγάλοι απ΄ αυτούς, επιβάλλουν πάνω τους την εξουσία τους. 43M’ εσάς όμως δε θα είναι το ίδιο, αλλά όποιος θέλει να γίνει μεγάλος ανάμεσά σας, θα είναι υπηρέτης σας. 44Kαι όποιος από σας θέλει να είναι πρώτος, θα είναι υπηρέτης όλων. 45Aφού και ο Γιος του Aνθρώπου δεν ήρθε για να υπηρετηθεί αλλά για να υπηρετήσει και να προσφέρει τη ζωή του λύτρο για χάρη πολλών”.

Κυριακή, 6 Απριλίου 2025

Ε΄ ΝΗΣΤΕΙΩΝ-ΜΑΡΙΑΣ ΑΙΓΥΠΤΙΑΣ, Μαρκ. 10, 32-45

Πόσο λογικά σκεπτόμαστε;

Κάνει εντύπωση! O Κύριος ανακοινώνει στους μαθητές… Αυτό που ακούμε σήμερα στο Ιερό Ευαγγέλιο, είναι μια δεύτερη ανακοίνωση. Ξαναέκανε κι άλλη μια ανακοίνωση, πριν από λίγες μέρες, στον δρόμο από Καπερναούμ. Τώρα πάει προς Ιεροσόλυμα, και λέει στους μαθητές: «Λοιπόν, ξέρετε, ο Υιός του ανθρώπου θα παραδοθεί στους ανθρώπους, θα μαστιγωθεί, θα πάθει ό,τι θα πάθει, θα σταυρωθεί και την τρίτη μέρα θα αναστηθεί». Είναι ή δεν είναι σαφές; Σαφέστατο.

Δύο φορές το είπε αυτό. Και όμως, οι μαθητές είχαν αλλού το μυαλό τους. Άλλα άκουγαν, άλλα καταλάβαιναν. Άλλα ένοιωθαν. Τι ένοιωθαν; Αυτά που είχαν μέσα στις δεύτερες σκέψεις τους, στις επιθυμίες τους.

«Κύριε», έτρεξαν ο Ιάκωβος και ο Ιωάννης «να προλάβουμε». Πήγαν δεξιά και αριστερά του όπως περπατούσαν και του λένε: «Κύριε, κάνε ώστε όταν θα γίνεις βασιλιάς να καθίσει ένας εκ δεξιών και ένας εξ αριστερών». Και τ’ ακούν οι άλλοι μαθητές και θυμώνουν. Και λένε: «Να κοίταξε να δεις, πήγανε να πάρουν τις θέσεις από τώρα». Τι σκέφτονται; Και λέει ο Κύριος: «Καλά, δεν ακούσατε τι είπα; Δεν καταλάβατε τι είπα; Το μυαλό σας είναι στην εξουσία; Δεν είναι δικό μου θέμα. Δεν είναι δικό μου θέμα. Κάνατε λάθος». Θα λέγαμε “πόρτα”. “Χτυπήσατε λάθος πόρτα”. “Μπήκατε σε λάθος γραφείο”.

Αγαπητοί μου, οι μαθηταί είχαν τον Ιησού Χριστό κοντά, και αν και άκουγαν τόσα πράγματα, το μυαλό τους δεν μπόρεσε να το πιάσει. Γιατί; Γιατί ακούμε μεν, αλλά ο καθένας καταλαβαίνει αυτό που του αρέσει. Ακούμε, ακούμε, ακούμε χίλια δυο. Κάνουμε χίλια δυο. Προσευχόμαστε με τόσο ωραίες προσευχές. Στο βάθος, όμως, όλοι μας κρατάμε αυτό που μας αρέσει, όχι αυτό που πρέπει. Διαβάζουμε προσευχές και δεν καταλαβαίνουμε τι διαβάζουμε.

Να σας πω το πολύ πολύ απλό; Το πολύ πολύ κοινό; Κοινωνούμε, δεν κοινωνούμε; Δε διαβάζουμε ακολουθία Θείας Μεταλήψεως; Διαβάζουμε. Δε λέμε ότι αυτό είναι το Σώμα και το Αίμα του Χριστού; Το λέμε. Δεν το νοιώθουμε; Το νοιώθουμε. Το πιστεύουμε. Δεν το αρνούμαστε. Τι αρνούμαστε; Κάτι άλλο αρνούμαστε. Κάτι άλλο δεν το καταλαβαίνουμε. Δεν μπαίνουμε μέσα στο νόημα του τι λέμε και τι κάνουμε. Λέμε: “Όλον με να με αγιάσεις”. Όλον να με αγιάσεις. Όλο. Ψυχή και σώμα. Όταν λέμε όλο, εννοούμε όλο. Ψυχή και σώμα. Κι όμως εμείς αυτό είναι που δεν το δεχόμαστε, δεν το νιώθουμε, δεν το καταλαβαίνουμε και το αποδεικνύουμε με το πως ζούμε και πως συμπεριφερόμαστε και πως προσερχόμαστε στην Θεία Κοινωνία. Δεν το νοιώθουμε. Κι όμως είναι γεγονός και το λέμε στις προσευχές.

«Κύριε, λέει, μείνε μέσα μου», στην προσευχή προετοιμασίας. «Εν εμοί μείνον Σώτερ καγώ ως έφης ενΣοι». Μείνε εσύ μέσα σε μένα και εγώ θα μείνω μέσα σε σένα. Ένα χέρι μόνο είναι μέσα στον Χριστό; Ή ένα πόδι μόνο είναι μέσα στον Χριστό; Είναι σαν να πάω σε ένα σπίτι και μπαίνω, κτυπάω το κουδούνι, ανοίγει η πόρτα, βάζω το ένα πόδι μέσα, το άλλο το αφήνω απ’έξω.

-Άντε άνθρωπε μπες μέσα, θα πει ο άλλος.

Ή πάω να ανεβώ σε μια βάρκα, το ένα πόδι πατάει στην προκυμαία και το άλλο πατάει στη βάρκα. Και κλυδωνίζεται και κινδυνεύει κανείς να πέσει.

Και ο Ιησούς Χριστός λέει: «Ο τρώγων Μου την σάρκα και πίνων Μου το αίμα». Αυτό δεν κάνουμε τώρα, δεν κοινωνήσαμε; «Εν εμοί μένει καγώ εν αυτώ». Ο ίδιος ο Ιησούς Χριστός το λέει. Μένει μέσα σε μένα και εγώ μέσα σ’ Αυτόν. Ολόκληρος. Προσέξτε, ολόκληρος.

Θα μου πείτε γιατί τα λέω αυτά; Χμ… Γιατί κάποιοι από εμάς, από σας, από εμάς, από όλους μας, δεν καταλαβαίνουμε ότι όταν κοινωνούμε γινόμαστε ολόκληροι Σώμα Χριστού. Και τα χέρια, και τα πόδια, και τα μάτια, και τα χείλη, και τα πάντα. Γι’ αυτό και κάποιοι σας λένε, το είπα και προχθές, το λέω και σήμερα για να το καταλάβετε. «Άμα κοινωνήσεις, μην ασπάζεσαι τις εικόνες». Τι γίνομαι μόλις κοινωνήσω, γίνομαι άθεος, εικονομάχος; Τι γίνομαι; «Όχι, λέει, κοινώνησες, μην ασπάζεσαι τις εικόνες». Δηλαδή, μόνο τα χείλη μου πήρανε Σώμα και Αίμα Χριστού; Εδώ έμεινε το Σώμα και το Αίμα του Χριστού; Τα χέρια μου τίποτα; Τα πόδια μου τίποτα; Τα μάτια μου τίποτα; Και λέω κι αυτό το ειρωνικότατο, ειρωνικότατο… Δηλαδή, άμα θ’ ασπαστώ την εικόνα, μολύνθηκα; Τι, έκανα αμαρτία; Ενώ άμα βάλω το τσιγάρο; Δεν τρέχει τίποτα. Το τσιγάρο το ‘γλυψα, το έκανα, το άφησα και μετά το πετάω κιόλας. Σας είπε κανείς, μην καπνίζετε αφού θα κοινωνήσετε; Όχι. Μην ασπάζεσαι τις εικόνες, σας το λένε. Και στο Άγιο Όρος, σε κάποιο μοναστήρι, μου είπε κάποιος, ότι καθόταν δυο μοναχοί: «Κοινώνησες… μη φύγει, γιατί θα έχεις κάποιον μαργαρίτη στα χείλη. Μην ασπάζεσαι την εικόνα». Πού καταλήξαμε; Καταλαβαίνουμε τι κάνουμε; Καταλαβαίνουμε πώς κινούμαστε;

Λέει ο Άγιος Συμεών, ο νέος Θεολόγος,  δεν τα λέω εγώ αυτά. Σας το έχω πει πάρα πολλές φορές. Ακούστε τι λέει ο Άγιος Συμεών, ο νέος Θεολόγος, στο 28 ποίημά του. (https://galilea.gr/    ή  https://galilea.gr/περιεχομενα-πατερικων-βιβλιων/    (ΦΙΛΟΚΑΛΙΑ ΝΗΜΤΙΚΩΝ ΠΑΤΕΡΩΝ-ΣΥΜΕΩΝ ΝΕΟΣ ΘΕΟΛΟΓΟΣ ΥΜΝΟΙ Α-ΚΖ  ΕΠΕ τ.19Ε ΥΜΝΟΣ Β΄σελ.66 κεξ.) και εδώ

(https://online.anyflip.com/qjml/xqra/mobile/index.html)

«Πώ πω! λέει, μεγάλο θαύμα! Κοινώνησα. Πώς έγινα εγώ ο άχρηστος,  έγινα ένα μέλος χρήσιμο του Ιησού Χριστού; Εγώ, ο αμαρτωλός; Και παίρνω εσένα, τον Τίμιο, και δεν φοβάμαι; Και απορώ, λέει, εντρεπόμενος εντελώς,-διαβάζω τι μετάφραση, ε;. Προσέξτε- κοινώνησα. Πού να καθίσω; Και σε ποιον να πλησιάσω; Και σε ποιον να ακουμπήσω τα μέλη; Τα δικά Σου». Τα μέλη, όχι τα χείλη. Πόσο φτωχοί είμαστε, τελικά. Τα μέλη, τα δικά Σου, τα μάτια μου, που τα ακουμπώ; Τα αυτιά μου, το στόμα μου, τα χέρια μου, τα πόδια μου, την σκέψη μου, τα πάντα. Πού τα ακουμπώ; Πόσο ξεπέσαμε; Μόνο τα χείλη, δηλαδή, ε; Εκεί. Λες και φάγαμε σάλτσες, λες και φάγαμε ποιος ξέρει τι φάγαμε. Και τώρα θα ακουμπήσουνε…

Ναι, το να μην ακουμπώ στην Ιερά Εικόνα και την λερώνω. Και να σας πω κάτι; Όποιοι ακουμπάνε την Εικόνα και την λερώνουν με τα χείλη τους… την λερώνουν με τα χείλη τους, κόκκινα, κίτρινα, πράσινα, μπλε, άσπρο, οτιδήποτε, πάει κάποιος και σκουπίζει για να καθαρίσει. Ξέρετε τι σημαίνει αυτό; Ότι όλες οι προσευχές σας και όλες οι αρετές σας διαγράφτηκαν στα μάτια του Θεού. Δε σε θέλουν. «Έρχεσαι και με λερώνεις; Τι είσαι εσύ; Βάφεις τα χείλη σου για να φαίνεσαι ωραίος και ωραία στον κόσμο και με λερώνεις; Σε διαγράφω. Δεν σε θέλω στο βιβλίο της ζωής». Προσέχετε, μη λερώνετε τις εικόνες, γιατί όντως… μη νομίζετε ότι είναι παιχνιδάκια.  Άντε λέει, θα καθαρίσει η νεωκόρος, ο νεωκόρος, θα καθαρίσει, θα βάλει και άρωμα και τέτοια.

Αγαπητοί μου, τα πράγματα δεν είναι για να παίζουμε. Δεν είναι για να παίζουμε.

Και λέει μετά: «Σε ποια έργα, σε ποιες  πράξεις να χρησιμοποιήσω τα χέρια μου; Πώς να χρησιμοποιήσω αυτά τα φρικτά και θεία; Δώσε μου τη δυνατότητα, να μιλώ και να πράττω όσα Εσύ θέλεις». Να μιλώ. Κουτσομπολιό; Βγαίνουμε έξω… κοινωνούμε… βγαίνουμε έξω. Και να πράττω όσα θέλεις… Κινητό, ανοίγω, βλέπω. «Ω, Δημιουργέ και Πλάστη και Θεέ μου. Γιατί όσα αν λέω, αν δεν τα εκπληρώνω…» Λέω και εγώ λέω τώρα, αν δεν τα εκπληρώνω, γίνομαι αυτό που λέει και ο Κύριος και ο Απόστολος Παύλος: «Γίνομαι ένας χαλκός που χτυπάει», μπαμ, μπαμ, μπουμ, μπαμ,  μπαμ, μπουμ, και ξέρετε όταν φυσάει ο αέρας, οι άδειοι τενεκέδες χτυπάνε από εδώ και από εκεί. Αυτοί που είναι γεμάτοι δεν κουνιούνται. Άδειοι τενεκέδες γινόμαστε, γιατί δεν εφαρμόζουμε αυτά που λέμε.

«Αλλά σε παρακαλώ, μη με αφήσεις να πλανώμαι Σωτήρα μου. Κάνε με ικανό να υποφέρω μακρόθυμα». Προσέξτε, να υποφέρω μακρόθυμα. Δεν θα πάω να κάνω τον δάσκαλο σ’ αυτόν που μου λέει: “Μη φιλάς την εικόνα”. Θα φύγω και δε θα μιλήσω. «Ό,τι μου λέγεις θα κάνω, υπάκουος θα είμαι. Αλλά πρέπει να ξέρω τι κάνω». Εδώ τουλάχιστον μην το κάνετε. Εδώ τουλάχιστον, γι’ αυτό το λέω. Αλλού δεν ξέρω τι γίνεται, γιατί λέει και ο Άγιος.

Ο Άγιος Συμεών λέει: «Άφησέ με, λέει, και συγχώρεσέ με και δώσ’ μου τη δύναμη να υποφέρω. Τι; Όσα προκαλώ εγώ με την παραφροσύνη μου. Όσα ο διάβολος με πειράζει με την φθονερή του φύση. Και όσα οι ασθενείς αυτοί από τους αδελφούς μου με έργο και με λόγο μου προξενούν σκανδαλισμό». Είδατε τι λέει; Οι ασθενείς. Δεν το ‘μαθαν, δεν το ξέρουν, δεν το κατάλαβαν. Δώσ’ με εμένα τη δυνατότητα να μην αντιλέγω, να σκύβω το κεφάλι, να φεύγω. Αλλά εγώ να το καταλαβαίνω, να το κατανοώ. Σώμα και Αίμα Χριστού γινόμαστε ολόκληροι.

Άρα λοιπόν με ευλάβεια, με σεμνότητα κοινωνώ, φεύγω και πάω στο σπιτάκι μου και μένω όσο μπορώ ήσυχος για να κρατήσω περισσότερο αυτήν την χάρη και την ευλογία του Θεού.

Μη βλέπετε που έρχονται μερικοί Μεγάλη Πέμπτη: «Τι ώρα τελειώνετε, τι ώρα τελειώνετε;» Όχι, τι ώρα αρχίζετε. Μην τυχόν έρθω και καθίσω εδώ μέσα και κάνω λίγη προσευχούλα. «Τι ώρα τελειώνετε;» Σαν να πάω στο μπακάλικο, σαν να πάω…Έρχονται καμιά φορά, τελειώνουμε στις 11 η ώρα και έρχεται ο άλλος στη μία το μεσημέρι και λέει:

«Τελειώσατε κιόλας;»

«Όχι, λέω, σε λίγο θα ξαναρχίσουμε, έλα αύριο το πρωί θα ξαναρχίσουμε πάλι» .

Και τρέχουμε. Άντε να μην προλάβω γιατί έχω παιδάκι, δε ντύθηκε, δεν ξύπνησε, με ταλαιπώρησε. Μαντράχαλοι ολόκληροι, γυναίκες ολόκληρες! Άντε κάποιος να δουλεύει, δεν προλαβαίνει. Και μ’ έρχονται και με πρησμένα τα μάτια,  γιατί τώρα ξύπνησαν; «Να κοινωνήσουμε». Η προσευχή που πάει; Η κατανόησης που πάει; Το νοιώσιμο ότι κάτι κάνω τώρα φοβερό και τρομερό, που πάει;

Όχι με συναίσθημα. Με βίωμα.

Αγαπητοί μου, αυτά λέει ο Άγιος Συμεών, ο νέος Θεολόγος. Αυτοί οι Άγιοι που τα ζήσανε τα μυστήρια, και μας δίνουν και εμάς από καμιά σταγόνα έτσι για να καταλάβουμε κάποια πράγματα. Φοβερά μυστήρια, φοβερά γεγονότα από την αγάπη του Θεού για εμάς τους ανθρώπους.

Άρα λοιπόν, ας προσπαθήσουμε αγαπητοί μου, να σκεφτόμαστε λίγο λογικά. Λογικά, κοινώνησα μόνο τα χείλη μου, είναι Σώμα  Χριστού και Αίμα;  Μόνον εδώ έμεινε; Τα χέρια, τα υπόλοιπα δεν  έγινε τίποτα; Δεν πρέπει να προσέχω ολόκληρος, σε όλη μου τη ζωή, σε όλες τις στιγμές και σε όλες τις φάσεις, τις δύσκολες και τις καλές.

Διόρθωση κειμένου: Θ. και Χ. Σ.

Διόρθωση προσαρμογή και μορφοποίηση υποτίτλων και εισαγωγή παραπομπών ο ομιλών.