ΚΥΡΙΑΚΗ
“Η΄ ΜΑΤΘΑΙΟΥ”

Θέμα Λειτουργικού Κηρύγματος: “Γιατί τελούμε  αρτοκλασία; Αρτοκλασία-Πολλαπλασιασμός Άρτων”

ΕΥΑΓΓΕΛΙΚΟ ΑΝΑΓΝΩΣΜΑ ΚΥΡΙΑΚΗΣ “Η΄ ΜΑΤΘΑΙΟΥ”
Ματθ. 14,14- 22

ΚΕΙΜΕΝΟ

14 Καὶ ἐξελθὼν ὁ Ἰησοῦς εἶδε πολὺν ὄχλον, καὶ ἐσπλαγχνίσθη ἐπ’ αὐτοῖς καὶ ἐθεράπευσε τοὺς ἀρρώστους αὐτῶν. 15 ὀψίας δὲ γενομένης προσῆλθον αὐτῷ οἱ μαθηταὶ αὐτοῦ λέγοντες· ἔρημός ἐστιν ὁ τόπος καὶ ἡ ὥρα ἤδη παρῆλθεν· ἀπόλυσον τοὺς ὄχλους, ἵνα ἀπελθόντες εἰς τὰς κώμας ἀγοράσωσιν ἑαυτοῖς βρώματα. 16 ὁ δὲ Ἰησοῦς εἶπεν αὐτοῖς· οὐ χρείαν ἔχουσιν ἀπελθεῖν· δότε αὐτοῖς ὑμεῖς φαγεῖν. 17 οἱ δὲ λέγουσιν αὐτῷ· οὐκ ἔχομεν ὧδε εἰ μὴ πέντε ἄρτους καὶ δύο ἰχθύας. 18 ὁ δὲ εἶπε· φέρετέ μοι αὐτοὺς ὧδε. 19 καὶ κελεύσας τοὺς ὄχλους ἀνακλιθῆναι ἐπὶ τοὺς χόρτους, λαβὼν τοὺς πέντε ἄρτους καὶ τοὺς δύο ἰχθύας, ἀναβλέψας εἰς τὸν οὐρανὸν εὐλόγησε, καὶ κλάσας ἔδωκε τοῖς μαθηταῖς τοὺς ἄρτους, οἱ δὲ μαθηταὶ τοῖς ὄχλοις. 20 καὶ ἔφαγον πάντες καὶ ἐχορτάσθησαν, καὶ ἦραν τὸ περισσεῦον τῶν κλασμάτων δώδεκα κοφίνους πλήρεις. 21 οἱ δὲ ἐσθίοντες ἦσαν ἄνδρες ὡσεὶ πεντακισχίλιοι χωρὶς γυναικῶν καὶ παιδίων. 22 Καὶ εὐθέως ἠνάγκασεν ὁ Ἰησοῦς τοὺς μαθητὰς αὐτοῦ ἐμβῆναι εἰς τὸ πλοῖον καὶ προάγειν αὐτὸν εἰς τὸ πέραν, ἕως οὗ ἀπολύσῃ τοὺς ὄχλους.

ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ

14Kι όταν αποβιβάστηκε ο Iησούς, είδε πολύν κόσμο και τους σπλαχνίστηκε και θεράπευσε όσους απ’ αυτούς ήταν άρρωστοι. 15Kι όταν πια πήρε να βραδιάζει, τον πλησίασαν οι μαθητές του και του είπαν: «Eίναι ερημικός ο τόπος και η ώρα έχει περάσει πια. Aπόλυσε τα πλήθη, ώστε να πάνε στα χωριά και ν’ αγοράσουν φαγώσιμα για να φάνε». 16Aλλ’ ο Iησούς τους είπε: «Δε χρειάζεται να φύγουν. Δώστε τους εσείς να φάνε». 17Kαι του λένε: «Δεν έχουμε εδώ παρά μόνο πέντε ψωμιά και δύο ψάρια». 18Tότε εκείνος τους είπε: «Φέρτε τα εδώ, σε μένα». 19Kι αφού πρόσταξε τα πλήθη να καθίσουν πάνω στο χορτάρι, πήρε τα πέντε ψωμιά και τα δύο ψάρια και υψώνοντας το βλέμμα του στον ουρανό τα ευλόγησε. Έπειτα, αφού τα έκοψε, έδωσε στους μαθητές του και οι μαθητές στα πλήθη. 20Kι έφαγαν όλοι και χόρτασαν. Mάζεψαν έπειτα τα κομμάτια που περίσσεψαν, δώδεκα κοφίνια γεμάτα. 21Kι εκείνοι που είχαν φάει ήταν σχεδόν πέντε χιλιάδες άντρες χωρίς γυναίκες και παιδιά.    22Aμέσως κατόπιν ο Iησούς ανάγκασε τους μαθητές του να μπουν στο πλοίο και να πάνε πριν απ’ αυτόν στην απέναντι όχθη, ώσπου ν’ απολύσει τα πλήθη.

Κυριακή, 3 Αυγούστου 2025

ΚΥΡΙΑΚΗ Η΄ ΜΑΤΘΑΙΟΥ, Ματθ. 14,14-22

 Γιατί τελούμε αρτοκλασία; Αρτοκλασία-Πολλαπλασιασμός Άρτων.

Πεινασμένοι, λέει, ήταν οι άνθρωποι, γιατί είχε περάσει η ώρα, πόσες ώρες καθόταν και ακούγανε τον Κύριο, έρημος ο τόπος, και συμπτωματικά -εντός εισαγωγικών συμπτωματικά-, οι Απόστολοι είχανε πέντε άρτους και δύο ψάρια. Και λέει ο Κύριος: «Φέρτε τα να τα ευλογήσω». Τα ευλογεί, αλλά μόνο τους άρτους δίνει να μοιράσουν.

Δεν έδωσε και από τα ψάρια. Τα ψάρια δεν τα ‘δωσε. Και εδώ εμείς όλοι, όλοι μπερδευόμαστε και λέμε ότι την αρτοκλασία που τελούμε, είναι “εις τύπον” εκείνης της ευλογίας που έκανε ο καλός Θεός στην έρημο. Μα αν είναι το ίδιο, τότε γιατί δεν έχουμε και δύο ψάρια να ευλογήσουμε και τα δύο ψάρια;

Και γιατί ο Κύριος, συμπτωματικά, βρήκε πέντε άρτους, είχαν πέντε άρτους, δεν είχαν τέσσερις, δεν είχαν τρεις, δεν είχαν δύο, δεν είχαν έναν, γιατί πέντε; Και βάζουμε και εμείς πέντε, επειδή εκείνος είχε πέντε. Και ο Κύριος είναι γνωστό ότι δεν κάνει τίποτα έτσι, συμπτωματικά και τυχαία.

Όλα αυτά που κάνει ο Κύριος είναι δεμένα με το Ιερό Μυστήριο της Σωτηρίας μας, που είναι το Ιερό Μυστήριο της Εκκλησίας μας. Το Ιερό Μυστήριο της Εκκλησίας μας εκφράζει όλο το Μυστήριο της Σωτηρίας μας.

Και εκεί μέσα, που εμείς το καθιερώσαμε ως Άρτοκλασία, με μία αποτύπωση πολύ απλή, πολύ οπτική, μοιράζεται και εκφράζεται όλο αυτό το Μυστήριο της Εκκλησίας μας και το Ιερό Μυστήριο της Σωτηρίας μας. Εκεί μέσα, στην Αρτοκλασία, που νομίζουμε ότι είναι κάτι πολύ απλό. Δεν είναι απλό.

Για να δούμε, λοιπόν, τι συμβαίνει; Πέντε άρτους. Πάμε λίγο πίσω στην Αγία Γραφή, γιατί σας έχω πει, δε λέω τίποτα ποτέ δικό μου, και να μας δώσει την ερμηνεία η Αγία Γραφή. Πότε αρχίζει το Μυστήριο της Σωτηρίας μας; Από την πρώτη στιγμή της πτώσεώς μας. Τι είπε ο Κύριος στο φίδι; Ότι: «Εσύ, λέει, θα του δαγκώσεις την πτέρνα, αλλά αυτός θα σου συντρίψει το κεφάλι» (Γεν.3,15). Κρατήστε το αυτό.

Πάμε σε ένα άλλο γεγονός της Παλαιάς Διαθήκης, πολύ αξιόλογο (Α Βασ.17,18-19). Κάποτε ήρθανε αλλόφυλοι να πολεμήσουν τους Ιουδαίους, και εμφανίστηκε ένας πανίσχυρος άνδρας, ο Γολιάθ, και προκαλούσε τους Ιουδαίους, βλασφημούσε τον Θεό, και έλεγε: «Όποιος τολμάει, ας τα βάλει μαζί μου». Και συμπτωματικά -εντός εισαγωγικών-, επειδή έκαναν σαράντα μέρες εκεί τα αδέλφια του, με το στρατό των Ιουδαίων, και δεν αποφάσιζαν τι θα κάνουν, φοβόντουσαν να επιτεθούν, λέει ο πατέρας του Ιεσσαί: «Πήγαινε σε παρακαλώ κάτω, να δεις τι κάνουν τα αδέλφια σου. Πήγαινε τους και λίγο φαγητό». Κατέβηκε ο Δαβίδ, τους βλέπει εκεί να είναι παρατεταγμένοι και να κάθονται, και τον Γολιάθ να βρίζει και να βλασφημάει τον Θεό, και τους λέει: «Τι κάνετε εδώ, τι κάνετε; Αυτός βλασφημάει τον Θεό μας κι εσείς κάθεστε;»

«Τι να κάνουμε, λέει, δε βλέπεις πόσο δυνατός είναι;»

«Εγώ, λέει, θα τον παλέψω».

«Άντε μικρέ, του λένε, πήγαινε στα κοπάδια του πατέρα σου -γιατί εκεί ήτανε. Πήγαινε να βοσκήσεις τα πρόβατα του πατέρα σου κι άσε μας».

«Όχι, θα με πάτε στον βασιλιά».

Τον πάνε στον Σαούλ. Και του λέει του Σαούλ: «Εγώ θα πολεμήσω τον Γολιάθ».

Τον κοιτάει. «Εσύ είσαι μια σταλιά, αυτός είναι θηρίο ολόκληρο. Τον είδες;»

«Τον είδα, λέει, εγώ θα τον πολεμήσω».

«Ωραία, λέει, βάλτε του τη φορεσιά, την στολή». Του βάζουν την στολή. Δεν μπόρεσε να κάνει ούτε δυο βήματα. «Βγάλτε, λέει, τη στολή. Αφήστε με. Αφήστε με κι εγώ θα ξέρω πώς θα τον παλέψω».

Και φεύγει και κατεβαίνει κάτω στον χείμαρρο. Γράψτε χείμαρρος. Ένας χείμαρρος είναι ορμητικό και ασταθές ποτάμι. Μπαίνει μέσα και παίρνει πέντε πέτρες λείες. Λείες, το αναφέρει μέσα, ε! Τυχαία, πέντε πέτρες λείες, στρόγγυλες. Δεν είχαν ακμές. Τις βάζει στο καδίον, στον τουρβά του, τον ποιμενικό, και φεύγει και εμφανίζεται στον Γολιάθ.

Εκείνος γελούσε. «Μικρέ, του λέει, εμένα θα παλέψεις εσύ;»

«Ναι, λέει, εσύ έρχεσαι με κράνος, ασπίδα και δόρυ κι εγώ με το όνομα του Κυρίου και του Θεού μου». Και βγάζει από τον τουρβά μία πέτρα, μία. Θυμηθείτε τι λέει ο Κύριος. Τι είπε ο Κύριος; «Εγώ είμαι η πέτρα, ο ακρογωνιαίος λίθος. Και όποιος πέσει πάνω σε αυτήν την πέτρα θα συντριβεί. Αν όμως η πέτρα πέσει πάνω σε αυτόν θα τον λιώσει» (Λουκ.20,18). Μία πέτρα πήρε. Την εκσφενδονίζει, χτυπάει εδώ στο κούτελο τον Γολιάθ, σωριάζεται κάτω, το βάζουν στα πόδια όλοι (Α΄Βασ.17,49).

Γολιάθ = διάβολος.  Αλλόφυλοι = οι δαίμονες, μας κυνηγάνε. Και ο Δαυίδ πέτυχε αυτό το σπουδαίο, που δεν μπορούσε κανείς να πετύχει. Τύπος του Ιησού Χριστού ο Δαυίδ.

Για πάμε τώρα στην αρτοκλασία. Τι έχουμε; Πέντε άρτους. Πέντε πέτρες είχε ο Δαυίδ. Πέντε άρτους έχουμε κι εμείς. Μία πέτρα έβγαλε. Έναν άρτο υψώνουμε. Δεν υψώνουμε τον έναν άρτο; Και ευλογούμε τον κόσμο, που σημαίνει αυτή η δύναμις του Ιησού Χριστού που είναι η πέτρα, να σκορπίσει σε όλους εσάς και να αποκτήσετε δύναμη για να παλέψετε τον διάβολο.

Και να πω και κάτι.  Αφού την αρτοκλασία την τελούμε στη γιορτή ενός Αγίου, γιατί ψάλλουμε το “Θεοτόκε Παρθένε”, παντού, και δε ψάλλουμε το τροπάριο του Αγίου; Αφού είναι η αρτοκλασία για τον Άγιο Γεώργιο, για τον Άγιο Δημήτριο, για, για, για χίλια δυο. Γιατί πάντα λέμε το “Θεοτόκε Παρθένε”; Διότι, το Μυστήριο της Σωτηρίας μας δεν το υπηρέτησε κανείς άλλος, παρά μόνο η Υπεραγία Θεοτόκος. Η Υπεραγία Θεοτόκος αν δεν υπήρχε,  ποιος θα γινόταν σκάλα, να κατέβει ο Θεός στη γη; Ο Θεός λόγος στη γη. Ποιος;

Και λένε οι πατέρες ότι: «Και αυτόν τον κόσμο τον δημιούργησε για αυτήν, την Υπεραγία Θεοτόκο» (Χαιρετισμοί). Είναι η οικοδέσποινα της σωτηρίας μας. Η οικοδέσποινα της εκκλησίας μας.

Και όλο αυτό, όλο αυτό είναι, το Μυστήριο της Σωτηρίας μας. Τι είναι; Πέντε άρτοι, δεν είναι; Ο ένας άρτος είναι ο Πατήρ. Ο άλλος άρτος είναι το Πνεύμα το Άγιο. Οι άλλοι δύο άρτοι είναι η Θεανθρώπινη φύσις, Θεός και άνθρωπος του Ιησού Χριστού, του Λόγου του Θεού. Δυο. Και το πέμπτο ποιο είναι; Η Υπεραγία Θεοτόκος. Χωρίς την Παναγία δεν τελείται καμία ακολουθία. Χωρίς την Παναγία, καμία ακολουθία δεν τελείται. Είναι μεγάλο το αξίωμα της Υπεραγίας Θεοτόκου. Και δεν είναι συμπτωματικό που ο πολλαπλασιασμός των άρτων είναι τώρα, αυτήν την περίοδο.

Άρα λοιπόν αγαπητοί μου, βλέπετε κάποια πραγματάκια που τα αποτυπώνει η εκκλησία μας με ωραίο τρόπο. Τροβάς, ο τροβάς μέσα στον οποίο ήταν αυτοί οι πέντε άρτοι, πέντε πέτρες, είναι η εκκλησία, τα όρια της εκκλησίας. Η εκκλησία έχει όρια. Όποιος βγαίνει έξω από τα όρια της εκκλησίας, βγαίνει έξω από τα όρια της σωτηρίας. Και λέει μέσα: «Γιατί γκρέμισες τον φραγμό της αμπέλου, και κατατρυγώσι πάντα σε παραπορευόμενοι την οδόν» (Ψαλμ.19,13). Έχει όρια η εκκλησία. Και όσοι βγαίνουν από την εκκλησία, τότε καταστρέφονται. Και τι σημαίνει “βγαίνω από τα όρια της εκκλησίας”; Σημαίνει δεν πειθαρχώ στο Μυστήριο της Ιεροσύνης. Όχι δεν υπακούω στον πατέρα Νικηφόρο, στον α, στον β. Δεν πειθαρχώ στο Μυστήριο της Ιεροσύνης, που είναι μια αλυσίδα που ξεκινάει από τότε, από την εποχή του Ιησού Χριστού και φτάνει σε εμάς.

Τι νομίζετε, γιατί έχουμε τους Αγίους εδώ μέσα; Και οι προτεστάντες, οι καθολικοί δεν έχουν Αγίους μέσα. Γιατί; Διότι θέλουμε να δείξουμε ότι: πρώτον, όλοι αυτοί είναι οι φίλοι μας και η παρέα μας. Αυτή είναι η παρέα μας. Και ότι κρατάμε τη διαδοχή αυτών των Αγίων, που η διαδοχή τους πάει εκεί, στην ημέρα που ο Ιησούς Χριστός είπε στους μαθητές: «Λάβετε Πνεύμα Άγιο. Όσους συγχωρείτε τις αμαρτίες είναι συγχωρημένες. Όσους δεν τις συγχωρείτε δεν είναι συγχωρημένες» (Ιω.20,22). Δεν πάει να πας εσύ σε εκατό εικόνες θαυματουργές να εξομολογηθείς; Αμαρτίες δε συγχωρήθηκαν. Αν πας σε έναν παπά στραβό κι ανάποδο και έχει επιτραχήλι, επιτραχήλι και στο βάλει στο κεφάλι και σου διαβάζει συγχωρητική ευχή, οι αμαρτίες συγχωρέθηκαν.

Άρα λοιπόν, βλέπετε το Μυστήριο της Εκκλησίας πώς εκφράζεται, εποπτικά, μέσα από μια αρτοκλασία; Και μάλιστα λέμε: «Σκέπασον ημάς εν τη σκέπη των πτερύγων Σου…» (Ευχή Αρτοκλαίας, Ψαλμ.16,8) και τα λοιπά, όπως και στην προσκομιδή, όταν σκεπάζουμε τα τίμια δώρα λέμε: «Σκέπασον ημάς εν τη σκέπη των πτερύγων Σου» και τα λοιπά. Ποια είναι αυτά τα φτερά; Ο Πατήρ, το Πνεύμα το Άγιο, ο Θεάνθρωπος Ιησούς Χριστός και η Υπεραγία Θεοτόκος. Αυτά τα φτερά μας σκεπάζουν. Αν τα γκρεμίσουμε και αυτά τα φτερά, τότε ποιος θα μας σκεπάσει; Ποιος θα μας στηρίξει; Ποιος θα μας σώσει; Οι θεωρίες; Θεωρίες μπορούμε να λέμε χίλιες δυο. Η λογική μας, χίλια δυο. Καθηγητές, πανεπιστημίων, θεολογικής σχολής και τα λοιπά, χίλια δυο.

Κι όμως τα κάνουμε, στραπάτσο τα κάνουμε. Ξέρετε γιατί; Γιατί στην προσκομιδή βγάλανε ένα τροπάριο που λέει: «Ετοιμάζου Βηθλεέμ, ευτρεπίζου, Εφραθά» (Προεόρτιο Απολυτίκιο Χριστουγέννων).Το βγάλανε. Βγάλανε και ένα άλλο. «Σταυρωθέντος Σου Χριστέ επατήθη τυραννίς. Κατηργήθη ο θάνατος» (Παρασκευή πρωϊ στον Όρθρο. Μετά τήν Α’ Στιχολογία Καθίσματα Σταυρώσιμα Ήχος α’) Πώς το λέει, εκεί στην προσκομιδή που σταυρώνουμε; Το βγάλανε. Γιατί τα βγάζεις; «Γιατί τα παλιά κείμενα, λέει, δεν το είχαν». Δηλαδή ό,τι είναι πιο καινούριο, οι Άγιοι, οι μεταγενέστεροι Άγιοι, δε συμπληρώνουν, δε διορθώνουν; Ο Χριστός είπε: «Ήρθα όχι να καταργήσω, αλλά να συμπληρώσω» (Ματθ.5,17). Το ορθό και το σωστό.

Αλλά στην εποχή μας είμαστε στο “να καταργούμε”. Κλείσε. Κλείσε. Κλείσε. Και τι θα μας μείνει; Και όμως, θα μας μείνει. Θα μας μείνει αυτό το Μυστήριο της Σωτηρίας, που εκφράζεται μέσα από μια αρτοκλασία, μια σπουδαία τελετή, που εκφράζει όλο αυτό το Μυστήριο της Σωτηρίας. Από τον Αδάμ, μέχρι την ημέρα τη δική μας. Με την παρουσία του καλού Τριαδικού Θεού και της Υπεραγίας Θεοτόκου.

Την οποία Υπεραγία Θεοτόκο πολλοί την βγάζουν απ’ έξω. Και της αφαιρούν το παράσημο ότι σώζει, σώζει η Υπεραγία Θεοτόκος, διά του Ιησού Χριστού, όχι μόνη της. Είναι η μόνη που μπορεί να σώσει διά του Ιησού Χριστού. Οι Άγιοι όλοι πρεσβεύουν. Δε σώζουν.

Κρατήστε λοιπόν αυτό και να ξέρετε όποτε τελείται αρτοκλασία, όλο εκεί μέσα το μυστήριο εκφράζει τη σωτηρίας μας.

Και τα δύο ψάρια, ξέρετε τι είναι; Να το πω και αυτό; Η νεκρωθείσα ανθρώπινη φύσις. Δε μας τιμώρησε; Δε μας έδωσε χιτώνες; Δεν μας έδωσε χιτώνες δερμάτινους, που εκφράζουνε την νέκρωση; Νεκρά ήταν τα ψάρια. Και είναι αυτό τον χιτώνα, τον νεκρό, που τον παίρνει ο Κύριος και τον οδηγεί στην Ανάσταση. Δεν τα κρατάει αυτά. Είναι η φθαρτή η φύσις μας, η ψυχή και το σώμα, που νεκρώθηκαν με την αμαρτία.

Γι’ αυτό και στον τάφο, ο Ιησούς Χριστός βάζει τα σουδάρια μόνα τους σε ένα μέρος και φεύγει. Δεν έχει ανάγκη από αυτά τα ενδύματα. Το οποίο ένδυμα της νεκρώσεως, με τη βάπτιση το κάνει ο Κύριος ακόμη πιο λευκό.

Άρα λοιπόν. Και είμαστε, να πω και τούτο, και είμαστε όλοι μαζί εκεί, στην αρτοκλασία μέσα. Ξέρετε που είμαστε; Στο φιαλίδιο που έχει το στάρι. Εκεί μέσα το στάρι κάθε σπόρος είμαστε κι ένας από εμάς και δείχνουμε την ενότητα όλοι μαζί σε έναν χώρο. Και το λάδι, το έλεος του Καλού Θεού για τη σωτηρία μας.

Βλέπετε πόσα είναι τα μυστήρια της σωτηρίας μας; Είναι πολλά. Δεν είναι απλά πάμε σε ένα πανηγύρι και τελειώσαμε. Είναι πολλά.

Η αγάπη του Θεού θέλει να εκφράζεται με πολλούς τρόπους για να μας σώζει.

Διόρθωση κειμένου: Θεόδωρος και Χρυσούλα Σ.

Διόρθωση και μορφοποίηση υποτίτλων και εισαγωγή παραπομπών ο ομιλών.