2025 14 Νοεμ.5ο Μάθημα Βυζαντινής Αγιογραφίας :
«Πώς αντιγράφουμε σωστά την μορφή ενός Αγίου»
Διδάσκει η Μαρία Λουλουργά – Γλυκού

1 )Αγαπητοί μαθητές της αγιογραφίας χαίρετε! Αφού μάθαμε να σχεδιάσουμε ένα πρόσωπο μόνοι μας θα μάθουμε τώρα τον τρόπο που αντιγράφουμε την εικόνα ενός Αγίου . Απαραίτητη προϋπόθεση είναι, η εικόνα που θα διαλέγουμε κάθε φορά σαν πρότυπο να είναι βασισμένη στην αυθεντική βυζαντινή παράδοση, δηλαδή να διαλέγουμε εικόνες που έχουν αναγνωριστεί μέσα στην εκκλησία μας, εικόνες που δεν υπάρχουν προσωπικές αυθαιρεσίες του εκάστοτε αγιογράφου . Επίσης διαλέγουμε πάντα εικόνες καθαρές και ευδιάκριτες.

2) Μία τέτοια εικόνα έχουμε αυτή τη στιγμή μπροστά μας. Πρόκειται για έναν Απόστολο του Χριστού, τον Απόστολο Φίλιππο, τον οποίο βλέπουμε να απεικονίζεται κρατώντας στα χέρια του έναν πάπυρο, η αλλιώς ειλητάριο όπως λέμε στην αγιογραφία, τυλιγμένο. Αυτό δεν είναι απλώς ένα διακοσμητικό στοιχείο αλλά έχει θεολογικό και εικονογραφικό νόημα… Η αποστολή κρατούν πάπυρο γιατί ήταν φορείς και διδάσκαλοι του ευαγγελίου και συμβολίζει τον λόγο του Χριστού που μετέδωσαν στον κόσμο . Θα δούμε να το κρατούν κι άλλοι άγιοι που κηρύττουν καθώς και προφήτες της παλαιάς διαθήκης και δηλώνει ότι δίδαξαν, έγραψαν οι προφήτευσαν τον λόγο του θεού. Όταν βλέπουμε λοιπόν έναν άγιο με πάπυρο θυμόμαστε ότι μας μιλά, η εικόνα δεν είναι σιωπηλή, αλλά διδάσκει!

3) Εδώ όμως δεν έχουμε να σχεδιάσουμε μόνο το πρόσωπο αλλά και το σώμα του Αγίου από τη μέση και πάνω, δηλαδή τον άγιο σε ημίσωμη μορφή. Θα ξεκινήσουμε ως εξής: αν πούμε ότι το μήκος της εικόνας είναι το πλάτος η φάρδος της, δηλαδή το οριζόντιο μέγεθος και ύψος της εικόνας είναι το κάθε το μέγεθος, θα βρούμε με το χάρακα μας την μέση του μήκους και θα τραβήξουμε μία κάθετη γραμμή και αντίστοιχα την μέση του ύψους και θα τραβήξουμε πάλι μία οριζόντια γραμμή αυτή τη φορά πάνω στο πρωτότυπο. Αμέσως σχηματίστηκε ένας σταυρος και έτσι έχουμε και το κέντρο της εικόνας το σημείο που ενώνονται οι δύο ευθείες που τραβήξαμε. Στο πρώτο μισό του μήκους θα βρούμε το κέντρο και θα τραβήξουμε άλλη μία κάθετη γραμμή. Το ίδιο θα κάνουμε και στο δεύτερο μισό του μήκους. Ακριβώς το ίδιο θα κάνουμε και για το ύψος της εικόνας. Επομένως βλέπουμε ότι η εικόνα μας έχει χωριστεί σε επιμέρους κομμάτια παραλληλόγραμμα, που είναι όλα ίσα μεταξύ τους.

4) Ακριβώς το ίδιο σχέδιο με τις παράλληλες οριζόντιες και κάθετες γραμμές θα δημιουργήσουμε και ακριβώς δίπλα στο μπλοκ ζωγραφικής μας και στη συνέχεια θα αντιγράψουμε πιστά ότι βλέπουμε στο κάθε επιμέρους παραλληλόγραμμο. Αυτή η επιμέρους τμηματοποίηση της εικόνας μας βοηθά πάρα πολύ να αντιγράψουμε πιστά το πρωτότυπο και με λεπτομέρεια. Πρώτα βρίσκουμε κάποια βασικά σημεία.. Τα σημεία που το περίγραμμα της μορφής του Αγίου συναντά την κάθε ευθεία οριζόντια η κάθετη και τα σημειώνουμε με μία τελίτσα πάνω στο σχέδιο μας στο μπλοκ ζωγραφικής. Επομένως πρώτα κάνουμε το περίγραμμα της μορφής και στη συνέχεια τις λεπτομέρειες στα ενδύματα και στην κεφαλή του Αγίου με πιστή αντιγραφή.

5) Ξανά γράφουμε πολλές φορές γράφουμε και σβήνουμε, θα χρειαστεί να “κουράσουμε” αρκετά το σχέδιο μας μέχρι να το φέρουμε σε μία μορφή που μας αρέσει. Όμως μέσα από αυτή την εργασία εξασκούμε πρώτα τα μάτια μας, καλλιεργούμε την παρατηρητικότητα μας, 10 φορές παρατηρούμε και μία γράφουμε. Και φυσικά εξασκούμε πολύ καλά και το χέρι μας και με την εξάσκηση αυτή εν καιρώ θα βλέπετε σιγά-σιγά πως θα αποκτάτε ευχέρεια και η κινήσεις σας θα είναι όλο και περισσότερο στοχευμένες και τα σχέδια σας θα βγαίνουν όλο και πιο εύκολα και πιο γρήγορα. Άλλωστε ας μην ξεχνούμε πως η εικόνα από μόνη της είναι ένας τρόπος άσκησης, και εξάσκησης βασικών αρετών μας όπως η υπομονή και η προσοχή. Ανεξάρτητα από την καλλιτεχνική αξία του αποτελέσματος έχουμε τελικά μπροστά μας τον καρπό της προσωπικής μας άθλησης γι’ αυτό συνεχίζουμε με υπομονή και θάρρος !..

Για να δείτε τη συνέχεια του κειμένου ΣΥΝΔΕΘΕΙΤΕ ΕΔΩ, στην ιστοσελίδα της Ενοριακής Συντροφιάς “ΓΑΛΙΛΑΙΑ” του Ι. Ν. Μεγ. Αγ. Γεωργίου Λαρίσης της Ι. Μ. Λαρίσης και Τυρνάβου :
https://galilea.gr/μαθηματα-αγιογραφιασ/