ΜΝΗΜΗ ΤΟΥ ΕΝ ΑΓΙΟΙΣ ΗΜΩΝ ΠΟΛΥΕΥΚΤΟΥ
Στὶς ἀρχὲς τοῦ διωγμοῦ ποῦ ἐξαπέλυσε κατά τῶν Χριστιανῶν ὁ αὐτοκράτορας Δέκιος (249-251), ὁ Πολύευκτος καὶ ὀ Νὲαρχος, δύο ἀξιωματικοί ἑλληνικῆς καταγωγῆς, ὑπηρετοῦσαν στὴν δωδέκατη ρωμαϊκὴ λεγεώνα, ἡ ὁποία στρατοπεύδευε τότε στὴν Μελιτινὴ τῆς Ἀρμενίας, καὶ συνδέονταν μὲ τρυφερὴ καὶ βαθειὰ φιλία. Ὁ Νέαρχος εἶχε προσέλθει στὸν Χριστιανισμό, ἐνῶ ὁ Πολύευκτος, παρὰ τὶς πολλές ἀρετές του, παρέμενε άκόμη πιστὸς στὰ εἵδωλα. Ὅταν δημοσιεύτηκε τὸ πρῶτο διάταγμα διωγμοῦ, ποὺ ὑποχρέωνε ὅλους τοὺς στρατιωτικοὺς νὰ θυσιάσουν δημόσια γιὰ νὰ δείξουν τὴν πίστη τοὺς στὴν ἐπίσημη λατρεία τοῦ αὐτοκράτορα, ὁ Νέαρχος μὲ λύπη γνωστοποίησε στὸν Πολύευκτο ὅτι αὐτὸ τὸ διάταγμα σύντομα θὰ τοὺς χωρίσει γιὰ πάντα. Ὁ Πολύευκτος, ποὺ ἦταν ἤδη κατατοπισμένος ὣς ἕναν βαθμό στὰ τῆς διδασκαλίας τοῦ Χριστοῦ ἀπὸ τὶς συζητήσεις μὲ τὸν φίλο του, τοῦ ἀποκρίθηκε μὲ ὁλόχαρο πρόσωπο: «Ὄχι, δὲν θὰ χωριστοῦμε, γιατὶ αὐτὴ τὴν νύχτα, ὁ Χριστὸς ποὺ λατρεύεις μοῦ φανερώθηκε σὲ ὅραμα, μὲ ἔντυσε μ’ἕνα φωτεινό ἄμφιο ἀφοῦ μοῦ ἔβγαλε τὴν στρατιωτικὴ στολὴ καὶ μοῦ παρουσίασε ἕνα φτερωτὸ ἄλογο». Εἶχε καταλάβει ὅτι ἐπρόκειτο γιὰ προεικόνιση τῆς προσεχοῦς μετάβασής του στοὺς οὐρανούς, ἀνάμεσα στὴν ἔνδοξη χορεία τῶν νικηφόρων μαρτύρων. Χριστιανὸς ἦταν ἤδη ἀπὸ καιρὸ διαισθητικὰ καὶ ἀπὸ καλὴ διάθεση ψυχῆς. Δὲν τοῦ ἔλειπαν παρὰ τὸ ὄνομα καὶ ἡ θεία σφραγίδα τοῦ Βαπτίσματος. Ὀ ἔνας ἐνθάρρυνε λοιπὸν τὸν ἄλλο ἀμοιβαῖα νὰ περιφρονοῦν τὰ ἀγαθὰ καὶ τὶς φθαρτὲς χαρὲς τούτης τῆς γῆς γιὰ νὰ τύχουν τῆς οὐράνιας μακαριότητας. Ὅταν ὀ Νέαρχος πληροφόρησε τὸν Πολύευκτο ὅτι τὸ μαρτύριο δύναται νὰ ἀναπληρώσει τὸ Βάπτισμα καὶ κάθε ἄλλη τελετή, νὰ μᾶς κατατάξει στὸν στρατό τοῦ Χριστοῦ καὶ νὰ ἐνεργήσει ὥστε νὰ ζεῖ ἐντὸς ἠμῶν ὁ Κύριος, ὁ Πολύευκτος, φλεγόμενος ἀπὸ τὸν πόθο τοῦ μαρτυρίου, τοῦ εἶπε: «Τὸ πνεῦμα μου δὲν στοχάζεται πλέον παρὰ τὰ οὐράνια ἀγαθά∙ ἔχω μπροστά στοὺς ὀφθαλμοὺς τῆς ψυχῆς μου τὸν Χριστό, καὶ ἠ λαμπρότητά του φωτίζει το πρόσωπό μου. Ἄς συμφωνήσουμε λοιπὸν νὰ ὑπομείνουμε μαζὶ τὸ μαρτύριο καὶ ἄς πᾶμε νὰ διαβάσουμε τὸ διάταγμα τοῦ αὐτοκράτορα». Μόλις ἔφθασαν μπροστά στὴν ἐπιγραφή, ὀ γενναῖος Πολύευκτος τὴν ἀπέσπασε μπροστὰ στὰ μάτια τοῦ ἔκπληκτου πλήθους, ἔτρεξε στὸ μέσον μιᾶς εἰδωλολατρικῆς πομπῆς καὶ συνέτριψε τὰ εἴδωλα ποὺ κρατοῦσαν οἱ ἱερεῖς.
Τὸν συνέλαβαν καὶ τὸν ὁδήγησαν στὸν δικαστή, ὀ ὀποῖος διέταξε νὰ τιμωρηθεῖ ὁ Πολύευκτος μὲ βασανισμοὺς ὡς ἱερόσυλος. Τίποτε δὲν στάθηκε ἱκανό νὰ τὸν κάνει νὰ σταματήσει νὰ διακηρύττει πὼς εἶναι χριστιανός. Μετὰ ἀπὸ τοὺς δήμιους, οἱ ὁποῖοι εἶχαν ἐξαντλήθεί ξυλοκοπώντας τον καὶ προσπάθησαν μάταια νὰ τὸν μεταπείσουν, ὁ πεθερός του Φῆλιξ, διοικητὴς τῆς ἐπαρχίας, προσπάθησε νὰ κάμψει τὴν γνώμη τοῦ Πολύευκτου κάνοντάς τον νὰ θυμηθεῖ τὴν σύζυγο καὶ τὰ παιδιά του. «Ποιὰ σύζυγο; Ποιὰ παιδιά;» ἀντέτεινε ἐκεῖνος. «Ἡ σκέψη μου δὲν εἶναι πιὰ ἐκεῖ, στρέφεται πλέον μόνο στὰ οὐράνια καὶ ἄφθαρτα άγαθά. Ὅσο γιὰ τὴν κόρη σου, ἄν συμφωνήσει νὰ μὲ ἀκολουθήσει θὰ εἶναι εὐτυχισμένη∙ ἄν ὄχι, θὰ χαθεῖ μαζὶ μὲ αὐτοὺς ποὺ ἀποκαλεῖτε θεούς σας».
Ἡ σύζυγός του Παυλίνα πλησίασε κλαίγοντας: «Ποιὸς δαίμονας σὲ κυρίευσε;» τοῦ εἶπε. «Ποιὸς σὲ ἐξαπάτησε σὲ σημεῖο ὥστε νὰ κάνεις κομμάτια τοὺς δώδεκα θεούς μας;» -«Ἂν μονάχος μου νίκησα τοὺς δώδεκα θεούς σου», ἀποκρίθηκε ὁ Πολύευκτος, «δὲν ὑπάρχει πλέον μέσο γιὰ σένα νὰ βρεῖς θεὸ ἐδῶ κάτω. Δὲν σοῦ μένει, Παυλίνα μου, ἄλλο παρὰ νὰ ἔλθεις μαζί μου νὰ λατρέψεις τὸν ἀληθινό Θεὸ καὶ νὰ βιαστεῖς νὰ ἀνταλλάξεις αὐτὴ τὴν πρόσκαιρη ζωή μὲ τὴν οὐράνια καὶ αἰώνια». Διαπιστώνοντας ὅτι ὁ ἀθλητὴς τοῦ Χριστοῦ κατανικοῦσε ἀκόμη καὶ τὴν στοργἠ γιὰ τοὺς δικούς του καὶ θὰ παρέσυρε πολλούς εἰδωλολάτρες στὴν πίστη του, οἱ δικαστές τὸν καταδίκασαν σὲ θάνατο.
Ὁ Πολύευκτος προχώρησε πρὸς τὸν τόπο τῆς θανάτωσης χαρούμενος, μὲ πρόσωπο ποὺ ἔλαμπε, σὰν νὰ πήγαινε στὴν λύτρωσή του, ἐμψυχώνοντας τοὺς χριστιανοὺς ποὺ τὸν συνόδευσαν. Βλέποντας τὸν Νέαρχο τὸν χαιρέτησε ὑπενθυμίζοντάς του τὴν ὑπόσχεση ποὺ εἶχαν δώσει ὁ ἕνας στὸν ἄλλο. Ὕστερα, ἔτεινε μὲ γενναιότητα τὸν αὐχένα κάτω ἀπὸ τὴν σπάθη καὶ ἐτελειώθη βαπτισθεὶς στὸ ἴδιο του το αἷμα. Οἱ τολμηρότεροι άπὸ τους πιστοὺς σήκωσαν τὸ σῶμα του καὶ τὸ ἐνταφίασαν στὴν Μελιτινή, ἐνῶ ὁ Νέαρχος μάζεψε τὸ αἷμα του καὶ τὸ μετέφερε, τὴν ἑπόμενη χρονιά, στὴν πόλη τῶν Κανανεωτῶν.
Πηγή: Νέος Συναξαριστής της Ορθοδόξου Εκκλησίας, Ιερομονάχου Μακαρίου Σιμωνοπετρίτου, Τόμος 5ος. Εκδόσεις: Ίνδικτος.
ΕΥΑΓΓΕΛΙΚΟ ΑΝΑΓΝΩΣΜΑ
ΚΥΡΙΑΚΗ 9 ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ
Ματθ.δ’ 12-17
ΚΕΙΜΕΝΟ
12 Ἀκούσας δὲ ὁ Ἰησοῦς ὅτι Ἰωάννης παρεδόθη, ἀνεχώρησεν εἰς τὴν Γαλιλαίαν. 13 καὶ καταλιπὼν τὴν Ναζαρὲτ ἐλθὼν κατῴκησεν εἰς Καπερναοὺμ τὴν παραθαλασσίαν ἐν ὁρίοις Ζαβουλὼν καὶ Νεφθαλείμ, 14 ἵνα πληρωθῇ τὸ ρηθὲν διὰ Ἡσαΐου τοῦ προφήτου λέγοντος· 15 γῆ Ζαβουλὼν καὶ γῆ Νεφθαλείμ, ὁδὸν θαλάσσης, πέραν τοῦ Ἰορδάνου, Γαλιλαία τῶν ἐθνῶν, 16 ὁ λαὸς ὁ καθήμενος ἐν σκότει εἶδε φῶς μέγα καὶ τοῖς καθημένοις ἐν χώρᾳ καὶ σκιᾷ θανάτου φῶς ἀνέτειλεν αὐτοῖς. 17 Ἀπὸ τότε ἤρξατο ὁ Ἰησοῦς κηρύσσειν καὶ λέγειν· μετανοεῖτε· ἤγγικε γὰρ ἡ βασιλεία τῶν οὐρανῶν.
ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ
12Στο μεταξύ, άκουσε ο Iησούς πως συνέλαβαν τον Iωάννη κι αναχώρησε στη Γαλιλαία. 13 Άφησε όμως τη Nαζαρέτ και ήρθε και εγκαταστάθηκε στην παράκτια Kαπερναούμ, στην περιοχή του Zαβουλών και του Nεφθαλείμ, 14έτσι που να βρει την εκπλήρωσή της η προφητεία του προφήτη Hσαΐα, που λέει: 15 Στην πατρίδα του Zαβουλών και στην πατρίδα του Nεφθαλείμ, πάνω στον παράκτιο δρόμο, πέρα από τον Iορδάνη, στη Γαλιλαία που κατοικείται από εθνικούς, 16ο λαός που παρέμενε στο σκοτάδι είδε φως λαμπρό, και για κείνους που παρέμεναν σε τόπο και σκιά θανάτου, φως ανέτειλε γι’ αυτούς.17Aπό τότε άρχισε ο Iησούς να κηρύττει και να λέει: «Mετανοείτε, γιατί έχει φτάσει η βασιλεία των ουρανών».
Ἀπολυτίκιον
Ἦχος α’. Τῆς ἐρήμου πολίτης.
Μυηθεῖς οὐρανόθεν εὐσέβειας τὴν ἔλλαμψιν, ὤφθης στρατιώτης γενναῖος, τοῦ Σωτῆρος Πολύευκτε καὶ ξίφει ἐκτμηθεῖς τὴν κεφαλήν, Μαρτύρων ἠριθμήθης τοὶς χοροίς, μεθ’ ὧν πρέσβευε θεόφρον διὰ παντός, ὑπὲρ τῶν ἐκβοώντων σοῖ, δόξα τῷ δεδωκότι σοὶ ἰσχύν, δόξα τῷ σὲ στεφανώσαντι, δόξα τῷ δωρουμένῳ διά σοῦ, πάσι τὰ κρείττονα.
