ΜΝΗΜΗ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ ΤΟΥ ΘΕΟΛΟΓΟΥ
Ὁ Γρηγόριος γεννήθηκε στή Ναζιανζό ἀπό Ἕλληνα πατέρα, ὁ ὁποῖος ἀργότερα ἔγινε χριστιανός καί ἐπίσκοπος, καί χριστιανή μητέρα. Πρίν ἀπό τή βάπτισή του σπούδασε στήν Ἀθήνα μαζί μέ τό Μεγάλο Βασίλειο καί τόν Ἰουλιανό τόν Παραβάτη. Ὁ Γρηγόριος συχνά προφήτευε ὅτι ὁ Ἰουλιανός θά γινόταν ἀποστάτης καί διώκτης τῆς Ἐκκλησίας καί αὐτό συνέβη πράγματι. Ἡ καλή μητέρα τοῦ Γρηγορίου, ἡ Νόννα, εἶχε ἰδιαιτέρως μεγάλη ἐπιρροή ἐπάνω του. Ὅταν ὁ Γρηγόριος ὁλοκλήρωσε τίς σπουδές του, βαπτίσθηκε. Ὁ ἅγιος Βασίλειος τόν χειροτόνησε ἐπίσκοπο στά Σάσιμα, ὁ δέ αὐτοκράτορας Θεοδόσιος ὁ Μέγας τόν κάλεσε νά ἀναλάβει τόν ἐπισκοπικό θρόνο στήν Κωνσταντινούπολη. Ὁ Γρηγόριος ὑπῆρξε πολυγραφότατος συγγραφέας λαμπρῶν κειμένων καί κορυφαίων θεολογικῶν λόγων, γιά τούς ὁποίους μάλιστα ἐπονομάστηκε «Θεολόγος». Ἰδιαιτέρως γνωστές γιά τό δογματικό βάθος τους ἦταν οἱ ὁμιλίες του γιά τήν Ἁγία Τριάδα. Ἔγραψε ἐναντίον τοῦ αἱρεσιάρχη Μακεδονίου, ὁ ὁποῖος στή διδασκαλία του ἐμφάνιζε τό Ἅγιο Πνεῦμα ὡς κτίσμα τοῦ Θεοῦ. Ἐπίσης ἐναντιώθηκε μέ γραπτά του στήν α>ιρεση τοῦ Ἀπολλιναρίου, ὁ ὁποῖος κήρυττε τήν πλάνη, ὅτι τάχα ὁ Χριστός δέν εἶχε ἀνθρώπινη ψυχἠ, ἀλλά ἡ Θεότητά Του ὑπῆρχε ἀντ’ αὐτῆς. Ἐπιπλέον ὁ Γρηγόριος ἀντιτάχθηκε μέ κείμενά του στόν αὐτοκράτορα καί παλαιό συμμαθητή του, Ἰουλιανό τόν Παραβάτη.
Ὅταν τό 381, τήν ἐποχή τῆς Β’ Οἰκουμενικῆς Συνόδου, τόν κατηγόρησαν σχετικά μέ τήν ἐκλογή του στόν ἐπισκοπικό θρόνο τῆς Κωνσταντινουπόλεως, ὁ Γρηγόριος παραιτήθηκε αὐτοβούλως, δηλώνοντας μεταξύ ἄλλων καί τό ἑξῆς:«ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι μᾶς ἀποστεροῦν τόν ἐπισκοπικό θρόνο, δέν μποροῦν νά μᾶς στερήσουν ἀπό τό Θεό». Στή συνέχεια ἔφυγε ἀπό τήν Κωνσταντινούπολη καί πῆγε στή Ναζιανζό, ὅπου ἔζησε σέ ἡσυχία καί προσευχή συγγράφοντας ψυχωφελῆ κείμενα. Παρότι σέ ὅλη σχεδόν τή ζωή του δέν εἶχε καλή ὑγεία, ἔζησε ὀγδόντα χρόνια. Μετά ἀπό τήν κοίμησή του τά λείψανά του μεταφέρθηκαν στή Ρώμη. Ἡ ἁγία κάρα του τοποθετήθηκε στόν καθεδρικό ναό τῆς Κοιμήσεως τῆς Θεοτόκου στήν Μόσχα. Ὁ Γρηγόριος ἦταν καί παραμένει ἕνας λαμπρός ἀστέρας τῆς Ὀρθοδόξου Ἐκλησίας, ὄχι μόνο χάρη στήν καθαρότητα τοῦ ἤθους καί τή μετριοπάθεια τοῦ χαρακτήρα του, ἀλλά καί γιατί ὑπῆρξε ἕνας ἀξεπέραστος θεολογικός νοῦς. Ἀναπάυθηκε ἐν Κυρίω τό ἔτος 390.
Πηγή: Ὁ Πρόλογος τῆς Ὀχρίδας, Αγίου Νικολάου Βελιμίροβιτς, Ιανουάριος, Εκδόσεις ΑΘΩΣ
ΕΥΑΓΓΕΛΙΚΟ ΑΝΑΓΝΩΣΜΑ
ΚΥΡΙΑΚΗ 25 ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ
Λουκ.ιθ΄1-10
ΚΕΙΜΕΝΟ
1 ΚΑΙ εἰσελθὼν διήρχετο τὴν Ἱεριχώ· 2 καὶ ἰδοὺ ἀνὴρ ὀνόματι καλούμενος Ζακχαῖος, καὶ αὐτὸς ἦν ἀρχιτελώνης, καὶ οὗτος ἦν πλούσιος, 3 καὶ ἐζήτει ἰδεῖν τὸν Ἰησοῦν τίς ἐστι, καὶ οὐκ ἠδύνατο ἀπὸ τοῦ ὄχλου, ὅτι τῇ ἡλικίᾳ μικρὸς ἦν. 4 καὶ προδραμὼν ἔμπροσθεν ἀνέβη ἐπὶ συκομορέαν, ἵνα ἴδῃ αὐτόν, ὅτι ἐκείνης ἤμελλε διέρχεσθαι. 5 καὶ ὡς ἦλθεν ἐπὶ τὸν τόπον, ἀναβλέψας ὁ Ἰησοῦς εἶδεν αὐτὸν καὶ εἶπε πρὸς αὐτόν· Ζακχαῖε, σπεύσας κατάβηθι· σήμερον γὰρ ἐν τῷ οἴκῳ σου δεῖ με μεῖναι. 6 καὶ σπεύσας κατέβη, καὶ ὑπεδέξατο αὐτὸν χαίρων. 7 καὶ ἰδόντες πάντες διεγόγγυζον λέγοντες ὅτι παρὰ ἁμαρτωλῷ ἀνδρὶ εἰσῆλθε καταλῦσαι. 8 σταθεὶς δὲ Ζακχαῖος εἶπε πρὸς τὸν Κύριον· ἰδοὺ τὰ ἡμίση τῶν ὑπαρχόντων μου, Κύριε, δίδωμι τοῖς πτωχοῖς, καὶ εἴ τινός τι ἐσυκοφάντησα, ἀποδίδωμι τετραπλοῦν. 9 εἶπε δὲ πρὸς αὐτὸν ὁ Ἰησοῦς ὅτι σήμερον σωτηρία τῷ οἴκῳ τούτῳ ἐγένετο, καθότι καὶ αὐτὸς υἱὸς Ἀβραάμ ἐστιν. 10 ἦλθε γὰρ ὁ υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου ζητῆσαι καὶ σῶσαι τὸ ἀπολωλός.
ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ
1Mπήκε κατόπιν στην Iεριχώ και περνούσε μέσα απ’αυτήν. 2Eκεί, λοιπόν, εμφανίστηκε κάποιος, που ονομαζόταν Zακχαίος – ο οποίος ήταν προϊστάμενος των τελωνών και ήταν πλούσιος – 3και προσπαθούσε να δει ποιος είναι ο Iησούς, αλλά δεν μπορούσε εξαιτίας του πλήθους, γιατί ήταν κοντός στο ανάστημα. 4Tους προσπέρασε τότε τρέχοντας μπροστά κι ανέβηκε σε μια συκομουριά για να τον δει, επειδή από εκείνο το δρόμο θα περνούσε ο Iησούς. 5Mόλις, λοιπόν, έφτασε ο Iησούς στο μέρος εκείνο, κοίταξε προς τα πάνω, τον είδε και του είπε: «Zακχαίε, βιάσου να κατέβεις, γιατί σήμερα πρέπει να μείνω στο σπίτι σου». 6Bιαστικά, τότε, κατέβηκε και τον υποδέχτηκε με χαρά. 7Όλοι οι άλλοι, όμως, όταν το είδαν αυτό, γόγγυζαν λέγοντας πως σ’ενός αμαρτωλού το σπίτι μπήκε να μείνει. 8Σηκώθηκε όρθιος τότε ο Zακχαίος και είπε στον Kύριο: «Kύριε, να! Aπό τώρα τα μισά από τα υπάρχοντά μου τα προσφέρω στους φτωχούς. Kι αν από κάποιον πήρα κάτι με τρόπο εκβιαστικό, του το επιστρέφω στο τετραπλάσιο». 9Tότε ο Iησούς του είπε: «Σήμερα συντελέστηκε σωτηρία στο σπίτι αυτό, καθότι γιος του Aβραάμ είναι κι αυτός. 10Γιατί ο Γιος του Aνθρώπου ήρθε ν’αναζητήσει και να σώσει το χαμένο».
Ἀπολυτίκιον
Ἦχος α’.
Ὁ ποιμενικός αὐλός τῆς θεολογίας σου, τάς τῶν ῥητόρων ἐνίκησε σάλπιγγας, ὡς γάρ τά βάθη τοῦ Πνεύματος ἐκζητήσαντι, καί τά κάλλη τοῦ φθέγματος προσετέθη σοι. Ἀλλά πρέσβευε Χριστῷ τῷ Θεῷ, Πάτερ Γρηγόριε, σωθῆναι τάς ψυχάς ἡμῶν.
