ΜΝΗΜΗ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ ΚΑΙ ΚΥΡΙΛΛΟΥ
Σήμερα ἠ ‘Εκκλησία ἐορτάζοντας τήν μνήμη δύο μεγάλων Ἰεραρχῶν καί Οἰκουμενικῶν Διδασκάλων, τοῦ Ἀγίου Ἀθανασίου καί τοῦ Ἀγίου Κυρίλλου Πατριαρχῶν Ἀλεξανδρείας, τιμᾶ τοῦς μεγάλους Ἀγωνιστές κατά τῶν αἰρέσεων καί πρόμαχους τῆς Ὀρθοδοξίας. Ὁ βίος τους, στόν ὁποῖο συνοπτικά ἀναφερόμαστε, χαρακτηρίζεται ἀπό τόν ἔνθεο ζῆλο τους νά μήν νοθευτεῖ ἡ Ἀγία Πίστη ἀπό τίς κακοδοξίες ἐπιβουλές τῶν αἰρετικῶν.
Πρῶτος χρονικά εἶναι ὁ Ἅγιος Ἀθανάσιος, πού ἡ Ἐκκλησία ὀνόμασε Μέγα. Γεννήθηκε στήν Ἀλεξάνδρεια τῆς Αἱγύπτου τό 289 μ.Χ. καί ἀπό μικρός ἀρεσκόταν στά τοῦ Θεοῦ καί τῆς Ἐκκλησίας. Μία ἡμέρα παιδί ἔπαιζε μέ τούς φίλους του. Τό παιχνίδι τους ἦταν ἡ ἀναπαράσταση κάποιων χριστιανικῶν τελετῶν. Ὁ μικρός Ἀθανάσιος ἑτέλεσε σάν νά ἦταν ἑπίσκοπος τό βάπτισμα παιδιῶν πού ἀκόμα ἦταν ἀβάπτιστα. Ὁ Ἐπίσκοπος Ἀλεξανδρείας σάν τό ἔμαθε, θαύμασε καί ἀναγνώρισε ὡς ἔγκυρο αὐτό τό βάπτισμα. Ὅσο μεγάλωνε ὁ Ἀθανάσιος, ἀγωνιζόταν στήν ἀπόκτηση τῶν ἀρετῶν μελετῶντας τήν Παλαιά καί τήν Καινή Διαθήκη. Γιά ἔνα διάστημα ἀποσύρθηκε στήν ἔρημο κοντά στόν Ὅσιο Ἀντώνιο, τοῦ ὁποίου ὑπήρξε μαθητής σέ ὅλη τή ζωή. Κατόπιν ἐπιστρέφοντας στήν Ἀλεξάνδρεια χειροτονήθηκε Διάκονος. Στήν ἠλικία τῶν εἰκοσιτριῶν ἐτῶν, κάτοχος μεγάλης παιδείας, ὁ Ἀθανάσιος, γίνεται τό δεξί χέρι τοῦ γέροντα ΠΑτριάρχη Ἀλεξανδρείας. Τήν ἐποχή αὐτή ξεσπᾶ ἡ μεγάλη αἵρεση τοῦ Ἀρείου, πού ἔγινε ὁ σκοπός καί ὁ στόχος τῶν ἀγώνων τοῦ Ἀγίου Ἀθανασίου. Θά ἔλεγε κανείς πώς ὁ Θεός ἀνέδειξε τόν Ἀθανάσιο ἀκριβῶς αὐτή τή στιγμή γιά νά ἀντιμετωπίσει τόν Ἄρειο μέ τήν κακόδοξη αἴρεση του. Ἡ οὐσιαστική συμβολή τοῦ Ἀγίου Ἀθανασίου ἐναντίον τοῦ Ἀρείου φάνηκε κατά τήν Α’Οἰκουμενική Σύνοδο στήν ὁποία ἕλαβε μέρος ὡς συνοδός τοῦ γέροντα Πατριάρχη Ἀλεξανδρείας, Ἀλεξάνδρου.’Υπερασπίσθηκε μέ τέτοιο σθένος τήν ἀλήθεια προκαλῶντας τόν θαυμασμό τῶν ὀρθοδόξων καί τό ἄσπονδο μῖσος τῶν αἰρετικῶν. Τό 326 παρά τό νεαρό τῆς ἡλικίας του, διαδέχθηκε στόν θρόνο τῆς Ἀλεξάνδρειας τόν Πατριάρχη Ἀλέξανδρο πού κοιμήθηκε. Καἰ τί δέν χρησιμοποίησαν οἱ αἰρετικοί γιά νά τόν συκοφαντήσουν καί τελικά πέτυχαν νά ἐξοριστεῖ ὁ Ἅγιος Ἀθανάσιος. Ἐξορίσθηκε πέντε φορές καί ἀπό τά 46 χρόνια τῆς ἀρχιεροσύνης του τά 16 τά πέρασε στήν ἐξορία. Ποτέ ὅμως δέν ἐπαυσε νά εἶναι ὁ «Ἐπίσκοπος», ὁ ἀνεπίληπτος ὑπερασπιστής τῆς Πίστεως καί ζῶσα εἰκόνα τοῦ Χριστοῦ. Ὕστερα ἀπό τόσους ἀγῶνες καί θλίψεις, ὁ Ἅγιος Ἀθανάσιος μπόρεσε νά ἀπολαύσει ἥσυχα τά τελευταῖα χρόνια τῆς ζωῆς του. Εἰρηνικά παρέδωσε τήν ψυχή στόν Κύριο στίς 2 Μαΐου τοῦ 375 σέ ἡλικία 75 ἐτῶν. Τιμήθηκε ἀμέσως ἀπό τήν Ἐκκλησία, ἰσάξιος μέ τούς Πατριάρχες, τούς Προφήτες, τούς Ἀποστόλους καί τούς Μάρτυρες. Ὁ ἱστορικός μας Κωνσταντίνος Παπαρηγόπουλος γιά τόν Ἅγιο Ἀθανάσιο εἶπε πώς εἶναι «ὁ ἡρωϊκότερος τῶν Ἁγίων καί ὁ Ἀγιώτερος τῶν ἡρώων».
Μετά τόν γίγαντα αὐτόν τῆς Ὀρθοδοξίας, τόν Ἅγιο Ἀθανάσιο, ἡ Ἀλεξάνδρεια ἀνύψωσε στό θρόνο της ἕναν δεύτερο μεγάλο ἀγωνιστή τῆς πίστης, τόν Ἅγιο Κύριλλο. Γεννήθηκε ἀπό γονεῖς εὐγενεῖς, ἔλαβε εὐρεῖα μόρφωση στήν Ἀλεξάνδρεια καί ἐφοίτησε στίς τότς γνωστές φιλοσοφικές σχολές. Συμπλήρωσε τίς σπουδές του μέ μελέτες τῆς θύραθεν σοφίας. Γιά τήν καλύτερη πνευματική του κατάρτηση πῆγε σέ διάφορα μοναστήρια τῆς Αἱγυπτιακῆς ἑρήμου. Ἀναφέρεται πώς πῆγε καί στή Νιτρία καί γιά μιᾶ πενταετία παρέμεινε στή Μονή τοῦ Ἁγίου Μακαρίου, μελετῶντας τήν Ἁγία Γραφή καί ἀσκούμενος ὑπό τήν καθοδήγηση τοῦ γέροντος Σεραπίωνος. Στή συνέχεια ἀποφάσισε νά μπεῖ στίς τάξεις τοῦ ἱεροῦ κλήρου. Στήν ἀρχή ὑπηρέτησε ὠς Διάκονος κοντά στό θεῖο του, Πατριάρχη Θεόφιλο. Ὅταν κοιμήθηκε ὁ Πατριάρχης Θεόφιλος, ὁ Κύριλλος τόν διαδέχθηκε στόν Πατριάρχικό θρόνο. Ὁ Ἅγιος Κύριλλος εἶναι ἕνας ἀπό τούς Μεγάλους Πατέρες τῆς Ἐκκλησίας καί Οἰκουμενικός Διδάσκαλος. Στά χρόνια τῆς Ἀρχιερατείας του ἀγωνίσθηκε σκληρά γιά να ξεκαθαρίσει τήν Ἐκκλησία τῆς Ἀλεξάνδρειας ἀπό τίς διάφορες αἱρέσεις. Ἀρχικά ἀπό τούς Νοβατιανώους καί ἔπειτα τούς εἰδωλολάτρες. Στή συνέχεια στράφηκε ἐναντίον τῶν Ἐβραίων καί μετά ἀπό πολλές αἱματηρές ἐπεμβάσεις ὁ Ἅγιος κατόρθωσε νά φέρει τήν εἰρήνη. Ἡ αἴρεση ὅμως καί τοῦ Νεστορίου ἀναστατὠνει τήν οἰκουμενική εἰρήνη τῆς Ἐκκλησίας. Ὁ Ἅγιος Κύριλλος ἀναλαμβάνει τόν ἀγῶνα τῆς προάσπισης τῆς Ὀρθοδοξίας καί γίνεται ψυχή τῆς Γ’Οἰκουμενικής Συνόδου (451) στήν Ἐφεσο τῆς Μικρᾶς Ἀσίας. Ἡ Σύνοδος αὐτή κατεδίκασε τόν Νεστόριο καί δογμάτισε ὅτι ἡ Ἀγία Παρθένος Μαρία εἶναι ἡ ὄντως Θεοτόκος. Ὅ,τι ἦταν ὁ Ἅγιος Ἀθανάσιος γιά τόν Ἀρειανισμό, ὑπῆρξε καί ὁ Ἅγιος Κύριλλος γιά τόν Νεστοριανισμό, ὥστε ὀνομάσθηκε «χαλκέντερος πρόμαχος τῆς Ὀρθοδόξου Πίστεως». Ὕστερα ἀπό τούς πολλούς αὐτούς ἀγῶνες, ὁ Κύριλλος εἰρηνικά στίς 9 Ἰουνίου τοῦ 444 μ.Χ., παρέδωσε τό πνεῦμα του στόν Κύριο.
Ἠ Ἐκκλησία θέλησε μιά φορά τό χρόνο νά ἑορτάζονται μαζί οἱ δύο αὐτοί Ἀλεξανδρινοί Πατέρες καί μεγάλοι πρόμαχοι τῆς Ὀρθοδοξίας, γιατί μέ τούς ἀγῶνες κατά τῶν αἱρετικῶν ἀνεδείχθησαν μεγάλοι Ἀγωνιστές τῆς Ἐκκλησίας καί Οἰκουμενικοί Διδάσκαλοι. Γι’ αὐτό καί ἡ Ἐκκλησία μας πανηγυρικά στούς δύο μεγάλους ἱεράρχες Ἁγίους Ἀθανάσιο καί Κύριλλο ψάλλει:«Ἐργοις λάμψαντες ὀρθοδοξίας πᾶσαν σβέσαντες κακοδοξίαν, νικηταί τροπαιοφόροι γεγόνατε…».
Πηγή: Μορφές από το Συναξάρι, Ιωάννας Κατσούλα, Εκδόσεις ΚΥΠΡΗΣ, Αθήνα 2010.
ΕΥΑΓΓΕΛΙΚΟ ΑΝΑΓΝΩΣΜΑ
ΚΥΡΙΑΚΗ 18 ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ
Λουκ.ιζ΄12-19
ΚΕΙΜΕΝΟ
12 καὶ εἰσερχομένου αὐτοῦ εἴς τινα κώμην ἀπήντησαν αὐτῷ δέκα λεπροὶ ἄνδρες, οἳ ἔστησαν πόρρωθεν, 13 καὶ αὐτοὶ ἦραν φωνὴν λέγοντες· Ἰησοῦ ἐπιστάτα, ἐλέησον ἡμᾶς. 14 καὶ ἰδὼν εἶπεν αὐτοῖς· πορευθέντες ἐπιδείξατε ἑαυτοὺς τοῖς ἱερεῦσι. καὶ ἐγένετο ἐν τῷ ὑπάγειν αὐτοὺς ἐκαθαρίσθησαν. 15 εἷς δὲ ἐξ αὐτῶν, ἰδὼν ὅτι ἰάθη, ὑπέστρεψε μετὰ φωνῆς μεγάλης δοξάζων τὸν Θεόν, 16 καὶ ἔπεσεν ἐπὶ πρόσωπον παρὰ τοὺς πόδας αὐτοῦ εὐχαριστῶν αὐτῷ· καὶ αὐτὸς ἦν Σαμαρείτης. 17 ἀποκριθεὶς δὲ ὁ Ἰησοῦς εἶπεν· οὐχὶ οἱ δέκα ἐκαθαρίσθησαν; οἱ δὲ ἐννέα ποῦ; 18 οὐχ εὑρέθησαν ὑποστρέψαντες δοῦναι δόξαν τῷ Θεῷ εἰ μὴ ὁ ἀλλογενὴς οὗτος; 19 καὶ εἶπεν αὐτῷ· ἀναστὰς πορεύου· ἡ πίστις σου σέσωκέ σε.
ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ
12Kαθώς, λοιπόν, έμπαινε σ’ένα χωριό, τον συνάντησαν δέκα λεπροί άντρες, που στάθηκαν σε απόσταση 13κι άρχισαν να φωνάζουν δυνατά: «Iησού, Kύριε, σπλαχνίσου μας». 14Kι αφού τους είδε, τους είπε: «Πηγαίνετε να σας δουν οι ιερείς». Kαι την ώρα που πήγαιναν, καθαρίστηκαν. 15Tότε ένας απ’αυτούς, μόλις είδε ότι γιατρεύτηκε, γύρισε πίσω δοξολογώντας τον Θεό με δυνατή φωνή 16κι έπεσε μπρούμυτα στα πόδια του Iησού ευχαριστώντας τον. Kι αυτός ήταν Σαμαρείτης. 17Tου μίλησε τότε ο Iησούς και του είπε: «Δεν καθαρίστηκαν και οι δέκα; Oι άλλοι εννιά πού είναι; 18Δε βρέθηκαν άλλοι να επιστρέψουν και να δοξάσουν το Θεό, παρά μόνο αυτός ο αλλογενής;» 19Έπειτα του είπε: «Σήκω και πήγαινε. H πίστη σου σε έσωσε».
Απολυτίκιον
Ήχος γ’. θείας πίστεως.
Στύλος γέγονας Ορθοδοξίας, θείοις δόγμασιν υποστηρίζων την Εκκλησίαν, ίεράρχα Αθανάσιε, τω γαρ Πατρί τον Υιών ομοούσιον, ανακηρύξας κατήσχυνας Άρειον. Πάτερ Όσιε, Χριστόν τον θεόν ικέτευε, δωρήσασθαι ημίν το μέγα έλεος.
