ΜΝΗΜΗ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΑΜΒΡΟΣΙΟΥ ΜΕΔΙΟΛΑΝΩΝ
«Στό βασιλιά ἀνήκουν τά ἀνἀκτορα καί στόν Ἱερέα ὁ Ναός» εἶναι τά λόγια τοῦ ἐμπνευσμένου Ἐπισκόπου τῶν Μεδιολάνων Ἁγίου Ἀμβροσίου πρός αὐτόν τόν ἴδιο τόν αὐτοκράτορα. Ὁ τολμηρός αὐτός Ἱεράρχης γεννήθηκε ἀπό εὐγενεῖς ξκαί Χριστιανούς γονεῖς στά Τρέβηρα τῆς Γαλλίας, ὅπου ὁ πατέρας του κατεῖχε τό ὑψηλό ἀξίωμα τοῦ ἐπάρχου τῆς Γαλατίας. Μετά τόν πρόωρο θἀνατο τοῦ πατέρα του μέ τήν μητέρα του καί τά ἀδέλφια του ἦρθαν κι ἐγκαταστάθηκαν στή Ρώμη. Ὁ νεαρός Ἀμβρόσιος ἀπέκτησε μεγάλη μόρφωση ὥστε ὁ Αὐτοκράτορας Οὐαλεντινιανός ὁ Α’τόν διόρισε διοικητή τῆς ἐπαρχίας στή Βόρεια Ἰταλία μέ ἕδρα τά Μεδιόλανα. Μέ τίς χριστιανικές ἀρετές του ὁ Διοικητής Ἀμβρόσιος γρήγορα κέρδισε τήν ἐμπιστοσύνη τοῦ λαοῦ. Παράλληλα ὅμως μαζί μέ τήν μεγάλη θέση τοῦ Διοικητῆ ἀνεδείχθη καί μέλος τῆς Συγκλήτου τῆς Ρώμης. Ἕνα χρόνο μετά τήν ἄνοδό του στή μεγάλη αὐτή θέση κοιμήθηκε ὁ Ἐπίσκοπος Μεδιολάνων. Τήν ἐποχή ἐκείνη ἡ αἵρεση τοῦ Ἀρείου διαιροῦσε τήν Ἐκκλησία, τούς Ἀρειανούς μάλιστα ὑποστήριζε καί ἡ αὐτοκράτειρα Ἰουστίνα. Μετά τήν κοίμηση τοῦ ἐπισκόπου Μεδιολάνων, ἔγινε συνέλευση στόν Καθεδρικό Ναό τῆς πόλης γιά νά ἐκλεγεῖ ὁ νέος ἐπίσκοπος. Ὁ κόσμος ὅμως ἦταν χωρισμένος στίς δύο παρατάξεις. Οἱ ὀρθόδοξοι ἐπί πλέον φοβοῦνταν μήπως ἡ αὐτοκράτειρα ὡς ἀρειανή, τούς ἐπιβάλλει αἱρετικό ἐπίσκοπο γιά τοῦτο παρακάλεσαν τόν Διοικητή Ἀμβρόσιο νά μεσολαβήσει. Ἐκεῖνος βγῆκε νά μιλήσει γιά νά ἠρεμήσει τόν λαό. Ὁ λόγος του ὅμως προκάλεσε τέτοια ἐεντύπωση, πού ξαφνικά ὅλοι μαζί, αἰρετικοί καί ὀρθόδοξοι, μέ ἕνα στόμα ἐπανέλαβαν τήν κραυγή ἑνός μικροῦ παιδιοῦ πού φώναξε: «ὁ Ἀμβρόσιος Ἐπίσκοπος!». Ὁ Ἀμβρόσιος ἐξεπλάγη καί πρόβαλε τίς ἀντιρρήσεις του.Μετά ἀπ’αὐτό ὁ Ἀμβρόσιος κατέφυγε στό ἀνάκτορό του καί ἦταν τόσο ἀναστατωμένος πού τή νύχτα ἐκείνη ἦταν ἀδύνατον νά κοιμηθεὶ. Σηκώθηκε λοιπόν, πῆρε τό ἄλογό του γιά νά φύγει, ἀλλά ἔχασε τόν δρόμο καί τά χαράματα ξαναβρέθηκε στόν τόπο ἀπ΄ὅπου εἶχε ξεκινήσει. Προσπάθησε μέ κάθε τρόπο νά ἀποφύγει τό Ἀρχιερατικό ἀξλιωμα ἀλλά ὁ βασιλιάς, μόλις ἔμαθε τοῦ λαοῦ καί τίς ἀντιρρήσεις τοῦ Ἀμβρόσιου, τοῦ μήνυσε:«Χαίρω, ὅτι τόν ἄνθρωπο πού ἐγώ διόρισα ἔπαρχο, ἡ Ἐκκλησία τόν ἐξέλεξε Ἐπίσκοπο».
Ἔτσι καί ὁ αὐτοκράτορας ὑποστήριξε τήν ἐκλογή τοῦ Ἀμβροσίου, ὁ ὁποῖος τελικά μή μπορῶντας νά κάνει ἀλλιῶς, ὑποτάχθηκε στό θέλημα τοῦ Θεοῦ καί τό 374 ἀνῆλθε στόν ἐπισκοπικό θρόνο τῶν Μεδιολάνων. Ὁ Ἀμβρόσιος ὡς Ἐπίσκοπος μοίρασε ὅλα τά πλούτη του στούς πτωχούς καί δώρισε τά ἀπέραντα κτήματά του στήν Ἐκκλησία, χωρίς νά κρατήσει ἀπολύτως τίποτα γιά τόν ἑαυτό του. Ἀφοῦ ἀναδιοργάνωσε τήν Ἐκκλησία, ἔπειτα στράφηκε πρός τούς ἀρειανούς, οἱ ὁποῖοι εἶχαν συμβάλει στήν ἐκλογή του πιστεύοντας ὅτι θά τόν ἔχουν στό χέρι τους. Στά συγγράμματά του ἀλλά καί στίς ὁμιλίες του ὁ Ἅγιος Ἀμβρόσιος ἀποδείχθηκε ἔνας ἀκατάβλητος ὑπέρμαχος τῆς Ὀρθοδοξίας στή Δύση. Μεγάλο πόλεμο ἄνοιξε μαζί του ἡ αἱρετική αὐτοκράτειρα Ἰουστίνα, ἡ ὁποία ἀπαίτησε νά παραδώσει ὁ Ἅγιος τόν καθεδρικό Ναό τῶν Μεδιολάνων στόν Ἀρειανό Ἐπίσκοπο. Ὁ Ἅγιος τότε μέ τόλμη μεγάλη ἀπάντησε: «Στό βασιλιά ἀνήκουν τά ἀνάκτορα καί στόν Ἱερέα ὁ Ναός, ὁ Ἐπίσκοπος ποτέ δέν παραδίδει τόν Ναόν τοῦ Κυρίου»!. Με τόν φλογερό του ζῆλο μέσα σέ λίγο καιρό κατόρθωσε νά περιορίσει τή δύναμη τῶν αἱρετικῶν καί ἐπιδόθηκε σέ συγγραφή, μελέτες ἀλλά καί στή δημιουργία ὕμνων.
Μερικά χρόνια ἀργότερα, ὅταν ὁ Μέγας Θεοδόσιος γιά νά καταστείλει μιά ἐξέγερση στή Θεσσαλονίκη φόνευσε 7000 ἀνθρώπους καί ἔπειτα ἦρθε στά Μεδιόλανα, μόλις μπῆκε στόν Ναό ὁ Ἁγιος διέκοψε τήν λειτουργία καί ντυμένος τά ἱερατικά του ἄμφια δέν τοῦ ἐπέτρεψε νά εἰσέλθει. «Τά χέρια σου εἶναι βαμμένα μέ αἶμα», τοῦ εἶπε κι ὁ Θεοδόσιος ἀπάντησε ὅτι «Κι ὁ Δαβίδ ἀμάρτησε». Τότε ὁ Ἁγιος Ἀμβρόσιος εἶπε στόν αὐτοκράτορα: «Ἀν τόν μιμήθηκες στό ἔγκλημα, νά τόν μιμηθεῖς καί στή μετάνοια»! Γιά περισσότερο ἀπό ὁκτῶ μῆνες τοῦ ἔβαλε κανόνα. Σεβόμενος τόν κανόνα ὁ Αὐτοκράτορας μέ ταπείνωση ὑπέμεινε τήν δημόσια μετάνοια.
Ὁ Ἅγιος Ἀμβρόσιος μετά ἀπό μιά λαμπρή ἀρχιερατική σταδιοδρομία εἰκοσιτριῶν ἐτῶν, ἐξεδήμησε πρός τόν Κύριον κατά τό ἔτος 397 μ.Χ. Τό σκήνωμά του κατατέθηκε καί μέχρι σήμερα φυλάσσεται στόν Καθεδρικό Ναό τοῦ Μιλάνου θυμίζοντας σέ ὅλους τήν ἀφοσίωσή του στήν Ὀρθοδοξία καί στή γενναιότητα τοῦ φρονήματός του.
Πηγή: Μορφές από το Συναξάρι, Ιωάννα Κατσούλα, Εκδόσεις ΚΥΠΡΗΣ Αθήνα 2010.
ΕΥΑΓΓΕΛΙΚΟ ΑΝΑΓΝΩΣΜΑ
ΚΥΡΙΑΚΗ 7 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ
Λουκ. ιγ΄ 10-17
ΚΕΙΜΕΝΟ
10 Ἦν δὲ διδάσκων ἐν μιᾷ τῶν συναγωγῶν ἐν τοῖς σάββασι. 11 καὶ ἰδοὺ γυνὴ ἦν πνεῦμα ἔχουσα ἀσθενείας ἔτη δέκα καὶ ὀκτώ, καὶ ἦν συγκύπτουσα καὶ μὴ δυναμένη ἀνακῦψαι εἰς τὸ παντελές. 12 ἰδὼν δὲ αὐτὴν ὁ Ἰησοῦς προσεφώνησε καὶ εἶπεν αὐτῇ· γύναι, ἀπολέλυσαι τῆς ἀσθενείας σου· 13 καὶ ἐπέθηκεν αὐτῇ τὰς χεῖρας· καὶ παραχρῆμα ἀνωρθώθη καὶ ἐδόξαζε τὸν Θεόν. 14 ἀποκριθεὶς δὲ ὁ ἀρχισυνάγωγος, ἀγανακτῶν ὅτι τῷ σαββάτῳ ἐθεράπευσεν ὁ Ἰησοῦς, ἔλεγε τῷ ὄχλῳ· ἓξ ἡμέραι εἰσὶν ἐν αἷς δεῖ ἐργάζεσθαι· ἐν ταύταις οὖν ἐρχόμενοι θεραπεύεσθε, καὶ μὴ τῇ ἡμέρᾳ τοῦ σαββάτου. 15 ἀπεκρίθη οὖν αὐτῷ ὁ Κύριος καὶ εἶπεν· ὑποκριτά, ἕκαστος ὑμῶν τῷ σαββάτῳ οὐ λύει τὸν βοῦν αὐτοῦ ἢ τὸν ὄνον ἀπὸ τῆς φάτνης καὶ ἀπαγαγὼν ποτίζει; 16 ταύτην δέ, θυγατέρα Ἀβραὰμ οὖσαν, ἣν ἔδησεν ὁ σατανᾶς ἰδοὺ δέκα καὶ ὀκτὼ ἔτη, οὐκ ἔδει λυθῆναι ἀπὸ τοῦ δεσμοῦ τούτου τῇ ἡμέρᾳ τοῦ σαββάτου; 17 καὶ ταῦτα λέγοντος αὐτοῦ κατῃσχύνοντο πάντες οἱ ἀντικείμενοι αὐτῷ, καὶ πᾶς ὁ ὄχλος ἔχαιρεν ἐπὶ πᾶσι τοῖς ἐνδόξοις τοῖς γινομένοις ὑπ’ αὐτοῦ.
ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ
10Ένα Σάββατο, πάλι, δίδασκε ο Iησούς σε μια από τις συναγωγές. 11Eκεί, λοιπόν, ήταν και μια γυναίκα, η οποία κατεχόταν από ένα πνεύμα που την κρατούσε άρρωστη για δεκαοχτώ χρόνια, και ήταν κυρτωμένη και δεν μπορούσε να ορθώσει ολότελα το σώμα της. 12Όταν, λοιπόν, την είδε ο Iησούς, τη χαιρέτησε και της είπε: «Γυναίκα, ελεύθερη είσαι πια από την αρρώστια σου». 13Aκούμπησε έπειτα τα χέρια του πάνω της, κι αμέσως εκείνη στάθηκε όρθια και δοξολογούσε το Θεό. 14Πήρε τότε το λόγο ο αρχισυνάγωγος και με αγανάκτηση, επειδή θεράπευσε ο Iησούς τη μέρα του Σαββάτου, έλεγε στο πλήθος: «Yπάρχουν έξι μέρες κατά τις οποίες πρέπει να εργάζεται κανείς. Aυτές τις μέρες, λοιπόν, να έρχεστε και να θεραπεύεστε κι όχι τη μέρα του Σαββάτου»! 15Tου αποκρίθηκε, όμως, ο Kύριος και είπε: «Yποκριτή! O καθένας από σας δε λύνει μήπως τη μέρα του Σαββάτου το βόδι του ή το γαϊδούρι του από το παχνί και πάει και το ποτίζει; 16Kι αυτή, που είναι θυγατέρα του Aβραάμ, και που την έδεσε ο Σατανάς εδώ και δεκαοχτώ, τώρα, χρόνια, δεν έπρεπε τάχα να λυθεί από το δέσιμο αυτό την ημέρα του Σαββάτου;» 17Kαι μ’αυτά που έλεγε καταντροπιάζονταν όλοι εκείνοι που εναντιώνονταν σ’αυτόν, ενώ ο κόσμος όλος χαιρόταν για όλα τα θαυμαστά πράγματα που αυτός έκαμνε.
Ἀπολυτίκιον
Ἦχος δ’. Ταχὺ προκατάλαβε.
Ὡς θεῖος διδάσκαλος καὶ ἱεράρχης σοφός, δογμάτων ἀκρίβειαν μυσταγωγεῖς τοὺς πιστούς, Ἀμβρόσιε ὅσιε, λύεις αἱρετιζόντων τὴν ἀχλὺν τοῖς σοῖς λόγοις, φαίνεις τῆς εὐσεβείας τὴν θεόσδοτον χάριν, ἐν ᾗ τούς σὲ γεραίροντας συντήρει ἀπήμονας.
