2025 12 Δεκεμ.7ο Μάθημα Βυζαντινής Αγιογραφίας- “Η πρώτη επαφή με τα πινέλα”. Διδάσκει η Μαρία Λουλουργά – Γλυκού

(Απαγορεύεται η αναδημοσίευση χωρίς την άδεια του δημιουργού.)

1. Το σημερινό μας μάθημα θα είναι ξεχωριστό, καθώς από εδώ και στο εξής αλλάζουμε πια τον τρόπο που δουλεύουμε. Αφήνουμε σιγά-σιγά στην άκρη τα μολύβια μας και πιάνουμε τα πινέλα, που είναι το σημαντικότερο και το πιο αγαπητό εργαλείο ενός αγιογράφου!
Είχαμε μιλήσει στο προηγούμενο μάθημα για τον τρόπο που συμπεριφερόμαστε στα πινέλα και υπενθυμίζω πως όσο περισσότερο τα σεβαστούμε και τα προσέξουμε, τόσο περισσότερο χρόνο θα μας είναι χρήσιμα και αποδοτικά. Εάν αυτή είναι η πρώτη επαφή με τα πινέλα είναι λογικό ότι το χέρι σας μπορεί στην αρχή λίγο να τρέμει. Σε αυτό θα βοηθήσει πάρα πολύ το κοντάρι στήριξης του χεριού. Ακουμπάμε την εξωτερική πλευρά της ανοιχτής παλάμης μας πάνω στο κοντάρι και με τα δάχτυλα μας μπορούμε να μετακινούμε το πινέλο προς όποια κατεύθυνση θέλουμε, ενώ το χέρι μας παραμένει σταθερά ενωμένο με το κοντάρι και αυτό φυσικά εξασφαλίζει σταθερότητα και ευχέρεια στις κινήσεις του χεριού.
2. Μπορούμε να ξεκινήσουμε εξασκώντας στο χέρι μας με απλές ευθύγραμμες πινελιές από πάνω προς τα κάτω και το αντίστροφο, από αριστερά προς τα δεξιά και το αντίστροφο, καμπύλες πινελιές, πινελιές παράλληλες μεταξύ τους.. Πινελιές πιο λεπτές και πινελιές πιο έντονες. Αν θέλουμε να τραβήξουμε μία λεπτή πινελιά, ασκούμε λίγη δύναμη στο πινέλο. Αν θέλουμε πιο έντονη, ασκούμε περισσότερη πίεση στο πινέλο. Δηλαδή, με το ίδιο πινέλο μπορούμε να τραβήξουμε πινελιές με διαφορετικό πάχος!
Και φυσικά πριν πάμε να ξεκινήσουμε να αγιογραφούμε την δική μας εικόνα, καλό είναι πρώτα να κάνουμε εξάσκηση με τα χαρακτηριστικά του προσώπου που έχουμε μάθει να σχεδιάζουμε με το μολύβι. Αφού βουτήξω με το πινέλο μας μέσα σε μία μικρή ποσότητα χρώματος που έχουμε βάλει στην παλέτα, τρίβουμε απαλά τις τρίχες του πινέλου στα τοιχώματα ώστε να φύγει το πολύχρωμα και πατάμε το μάτι ακολουθώντας τις γραμμές του μολυβιού. Ξεκινάμε από λεπτή πινελιά , πατάμε λίγο περισσότερο στο κέντρο, και πάλι στο τέλος ανασηκώνουμε ελαφρά το πινέλο για να καταλήξουμε σε λεπτή μύτη. Συνεχίζουμε με το κάτω βλέφαρο, την γραμμή γαλήνης κλπ, κάνουμε το ίδιο και με τη μύτη και το στόμα.
3.Παρατήρηση: θα προσέξετε ότι κάποιες πινελιές ξεκινούν από ένα σταθερό σημείο και σταματούν απότομα πάλι σε ένα σταθερό σημείο. Άλλες πάλι πινελιές ξεκινούν από ένα σταθερό σημείο και καταλήγουν σε μύτη που λεπταίνει και σταδιακά σβήνει και χάνεται μέσα στο λευκό. Άλλη μία πολύ καλή εξάσκηση λοιπόν πινελιές που έχουν το ίδιο πάχος και καταλήγουν σε ένα συγκεκριμένο σημείο και πινελιές που σβήνουν σταδιακά . Αυτή η εξάσκηση με το πινέλο είναι καθοριστική σημασίας και όπως για να ξεκινήσει κάποιος να τραγουδήσει η να ψάλλει πρέπει πρώτα να ζεστάνει τη φωνή του, Έτσι κι εμείς πριν ξεκινήσουμε να αγιογραφούμε καλό είναι να αφιερώνουμε έστω 2 – 3 λεπτά κάνοντας βοηθητικές πινελιές, ώστε να στρώσουμε το χέρι μας.
4.Στο επόμενο μάθημα πρώτο θεός θα ξεκινήσουμε την πρώτη μας εικόνα βάζοντας χρώματα. Μία προετοιμασία που μπορούμε να κάνουμε είναι η εξής αν δεν έχουμε σχεδιάσει μόνοι μας την εικόνα από το πρωτότυπο τότε αυτό που μένει να κάνουμε είναι να κόψουμε ένα κομμάτι ρυζόχαρτο στο μέγεθος της εικόνας του πρωτότυπου να το τοποθετήσουμε πάνω στο πρωτότυπο και να πατήσουμε την εικόνα μαζί με όλα τα χαρακτηριστικά του Αγίου. Αν έχουμε αντιγράψει τον άγιο μόνοι μας στο μπλοκ ζωγραφικής τότε θα χρειαστεί πάλι να κόψουμε ένα κομμάτι ριζόχαρτο στις ίδιες διαστάσεις να το ενώσουμε σταθερά με σελοτέιπ η χαρτοταινία ή συνδετήρα, να το τοποθετήσουμε δηλαδή πάνω και να αντιγράψουμε ξανά πάνω στο ριζόχαρτο , να πατήσουμε δηλαδή το σχέδιο από το δικό μας πρωτότυπο. Από αυτό καταλαβαίνουμε ότι είναι απαραίτητο να έχουμε τον άγιο σχεδιασμένο πάνω σε ένα ριζόχαρτο , αποτυπωμένη την εικόνα του με όλες τις λεπτομέρειες. Αυτό το κομμάτι ριζόχαρτο λέγεται ανθίβολο και είναι απολύτως απαραίτητο γιατί κατά την εξέλιξη της εικόνας θα χρειαστεί πολλές φορές να πατήσουμε ξανά και ξανά χαρακτηριστικά και λεπτομέρειες από το σχέδιο του Αγίου που έχουνε σβηστεί ή μας έχουν ξεφύγει, βάζοντας τα χρώματα.

Για να δείτε τη συνέχεια του κειμένου ΣΥΝΔΕΘΕΙΤΕ ΕΔΩ , στην ιστοσελίδα της Ενοριακής Συντροφιάς “ΓΑΛΙΛΑΙΑ” του Ι.Ν. Μεγ. Αγ. Γεωργίου Λαρίσης της Ι.Μ. Λαρίσης και Τυρνάβου:
https://https://galilea.gr/μαθηματα-αγιογραφιασ/