2025 28 Νοεμ.6ο Μάθημα Βυζαντινής Αγιογραφίας
« Τα υλικά του αγιογράφου και πως τα χρησιμοποιούμε»
Διδάσκει η Μαρία Λουλουργά – Γλυκού

1 ) Αρχικά χρειαζόμαστε πινέλα. Τα πινέλα της αγιογραφίας είναι ειδικά επιλεγμένα ώστε να επιτρέπουν λεπτομέρεια, ακρίβεια και ομαλές μεταβάσεις χρώματος. Τα πινέλα πρέπει να είναι συνθετικά, υψηλής ελαστικότητας, λεπτά και στρογγυλά με μεσαίο μήκος τρίχας. Για τα περιγράμματα και τις λεπτές γραμμές χρειαζόμαστε Νο 0, 1,2. Για τις πιο μεγάλες επιφάνειες χρειαζόμαστε Νο 4 και Νο 6. Για το άπλωμα του φόντου ένα πιο φαρδύ είτε πλακέ είτε στρογγυλό Ν 10 ή Ν 12. ΠΡΟΣΟΧΗ : Όταν αγοράζουμε πινέλα προσέχουμε να έχουν πάντα πλαστικό καπάκι και οι τρίχες τους να είναι κλειστές και με άκρη που σχηματίζει ομοιόμορφη οξεία μύτη. Ένα πινέλο φθαρμένο με ανοιχτές τρίχες δεν μπορεί να χρησιμοποιηθεί. Τέλος θα χρειαστούμε και ένα πινέλο λίγο φαρδύ, οικονομικό για την ανάμειξη χρωμάτων. Τα νούμερα των πινέλων είναι ενδεικτικά ανάλογα το μέγεθος της εικόνας που πρόκειται να φτιάξουμε. Τα παραπάνω νούμερα αντιστοιχούν σε εικόνα μεγέθους περίπου Α4.

2 ) Τα χρώματα της αγιογραφίας. Παρότι η παραδοσιακή τεχνική είναι η αυγοτέμπερα, για έναν αγιογράφο που ξεκινά τώρα τα πρώτα του βήματα, καλύτερη επιλογή είναι τα ακρυλικά χρώματα γιατί είναι πιο εύχρηστα και πιο εύκολα στο να τα διαχειριστούμε. Τα βρίσκουμε στην αγορά σε σωληνάρια ή σε πλαστικά βαζάκια. Για αρχή θα χρησιμοποιήσουμε 7 βασικά χρώματα που είναι τα εξής: λευκό, ώχρα, κίτρινο, κόκκινο, κεραμιδί ,μπλε και μαύρο. Οποιαδήποτε άλλη απόχρωση θα προκύψει από την ανάμειξη των παραπάνω βασικών χρωμάτων.

3 ) Ένα πολύ βασικό εργαλείο, που χωρίς αυτό ο αγιογράφος δεν μπορεί να αγιογραφήσει σταθερά και σωστά, είναι το κοντάρι στήριξης του χεριού. Προσφέρει ακρίβεια στις λεπτομέρειες και μειώνει την κόπωση του χεριού. Είναι ένα μακρύ, ελαφρύ, ξύλινο ραβδί που καταλήγει σε μαλακή επένδυση από ύφασμα.

4 ) Η ζωγραφική επιφάνεια. Μπορεί να είναι το μπλοκ ζωγραφικής, όμως με φύλλα ακουαρέλας που επιτρέπουν την υγρασίας. Επίσης υπάρχουν στο εμπόριο καρτολίνα ζωγραφικής η αγιογραφίας που δεν είναι άλλο από ένα ύφασμα η μουσαμάς κολλημένο πάνω σε λευκή και επίπεδη επιφάνεια. Επίσης πρακτικό για αρχάριους και οικονομικό. Τέλος υπάρχει και ούτε λερωμένος μουσαμάς, που έχει η συρραφεί πάνω σε ξύλινο πλαίσιο και βγαίνει κι αυτό σε διάφορες διαστάσεις.

5 ) Πλαστικό μπουκαλάκι με σταγονόμετρο για να προσθέσουμε σταγόνες νερού στο χρώμα μας ,1 παλέτα ανάμειξης χρωμάτων, ένα πλαστικό ποτήρι για να ξεπλένουμε τα πινέλα κατά τη διάρκεια των εργασιών μας , κι ένα μαλακό πανάκι ή βαμβακερό για να σκουπίζουμε την μύτη των πινέλων . Επίσης 1 παλέτα ανάμειξής χρωμάτων.

6 ) Για την αποτύπωση των σχεδίων μας θα χρειαστούμε διαφανές χαρτί ή αλλιώς φύλλα ριζόχαρτου καθώς κι ένα καρμπόν .

ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ :
Καθόμαστε σε κάθισμα έτσι ώστε τα γόνατα μας να σχηματίζουν ορθή γωνία . Έχουμε τη ζωγραφική επιφάνεια ακριβώς απέναντι στο πρόσωπό μας είναι λίγο πιο χαμηλά, σε κοντινή απόσταση ώστε να μην καμπουριάζουμε. Πάνω στο κοντάρι ακουμπάμε την μισόκλειστη δεξιά παλάμη μας κι έτσι ζωγραφίζουμε με σταθερότητα και ηρεμία. Δίπλα μας έχουμε ένα τραπεζάκι που ακουμπάμε τα υλικά μας μεταξύ.
Όσον αφορά τη συμπεριφορά μας απέναντι στα πινέλα , πολλή προσοχή, όπως προείπαμε η αξία του πινέλου έγκειται στο να σχηματίζουν οι τρίχες λεπτή μύτη. Οπότε προσέχουμε πολύ όταν γράφουμε ακουμπάμε μαλακά τα πινέλα μας πάνω στην ζωγραφική επιφάνεια και προς μία κατεύθυνση.
Επίσης όταν ξεπλένουμε τα πινέλα μας μέσα στο πλαστικό ποτήρι δεν τα τρίβουμε με δύναμη στον πάτο, αλλά περιστρέφουμε το πινέλο μέσα στο νερό, πιέζοντας ελαφρά στα τοιχώματα του ποτηριού. Στο τέλος της εργασίας μας πλένουμε καλά τα πινέλα μας με καθαρό νερό και σαπούνι κάτω από τη βρύση μέσα στην παλάμη μας, με προσοχή ώστε να μην ανοίξουν οι τρίχες ανεπανόρθωτα. Τέλος τα βάζουμε να στεγνώσουν πάνω σε στεγνή πετσέτα. Αν τα ξεχάσουμε για ώρες μέσα στο δοχείο με το νερό και οι τρίχες θα στραβώσουν αλλά και οι λαβές τους θα ξεφλουδίζουν.
Αν έχουμε φτιάξει ένα χρόνο μόνοι μας, μετά από την ανάμειξη βασικών αποχρώσεων και θέλουμε να διατηρηθεί χωρίς να στεγνώσει ώστε να το χρησιμοποιήσουμε και μια επόμενη μέρα, ρίχνουμε αρκετές σταγόνες νερού ώστε να καλυφθεί πλήρως το χρώμα κι αν πρόκειται για ζεστές μέρες σκεπάζουμε με μία μεμβράνη και αποθηκεύουμε στο ψυγείο. Μπορούμε ακόμη να προμηθευτούμε πλαστικά βαζάκια με καπάκια που κλείνουν αεροστεγώς και τα χρώματα αντέχουν για πολύ καιρό χωρίς να ξεραθούν.

Για να δείτε τη συνέχεια του κειμένου ΣΥΝΔΕΘΕΙΤΕ ΕΔΩ , στην ιστοσελίδα της Ενοριακής Συντροφιάς του Ι.Ν. Μεγ. Αγ. Γεωργίου Λαρίσης της Ι.Μ. Λαρίσης και Τυρνάβου:
https://galilea.gr/μαθηματα-αγιογραφιασ/