ΚΥΡΙΑΚΗ
“ΙΕ’  ΛΟΥΚΑ (ΖΑΚΧΑΙΟΥ)”

Θέμα Λειτουργικού Κηρύγματος: “Ένας πνευματικός Ναρκισσισμός”

ΕΥΑΓΓΕΛΙΚΟ ΑΝΑΓΝΩΣΜΑ ΚΥΡΙΑΚΗΣ “ΙΕ΄ ΛΟΥΚΑ (ΖΑΚΧΑΙΟΥ)”
Λουκ. 19, 1-10

ΚΕΙΜΕΝΟ

1 ΚΑΙ εἰσελθὼν διήρχετο τὴν Ἱεριχώ· 2 καὶ ἰδοὺ ἀνὴρ ὀνόματι καλούμενος Ζακχαῖος, καὶ αὐτὸς ἦν ἀρχιτελώνης, καὶ οὗτος ἦν πλούσιος, 3 καὶ ἐζήτει ἰδεῖν τὸν Ἰησοῦν τίς ἐστι, καὶ οὐκ ἠδύνατο ἀπὸ τοῦ ὄχλου, ὅτι τῇ ἡλικίᾳ μικρὸς ἦν. 4 καὶ προδραμὼν ἔμπροσθεν ἀνέβη ἐπὶ συκομορέαν, ἵνα ἴδῃ αὐτόν, ὅτι ἐκείνης ἤμελλε διέρχεσθαι. 5 καὶ ὡς ἦλθεν ἐπὶ τὸν τόπον, ἀναβλέψας ὁ Ἰησοῦς εἶδεν αὐτὸν καὶ εἶπε πρὸς αὐτόν· Ζακχαῖε, σπεύσας κατάβηθι· σήμερον γὰρ ἐν τῷ οἴκῳ σου δεῖ με μεῖναι. 6 καὶ σπεύσας κατέβη, καὶ ὑπεδέξατο αὐτὸν χαίρων. 7 καὶ ἰδόντες πάντες διεγόγγυζον λέγοντες ὅτι παρὰ ἁμαρτωλῷ ἀνδρὶ εἰσῆλθε καταλῦσαι. 8 σταθεὶς δὲ Ζακχαῖος εἶπε πρὸς τὸν Κύριον· ἰδοὺ τὰ ἡμίση τῶν ὑπαρχόντων μου, Κύριε, δίδωμι τοῖς πτωχοῖς, καὶ εἴ τινός τι ἐσυκοφάντησα, ἀποδίδωμι τετραπλοῦν. 9 εἶπε δὲ πρὸς αὐτὸν ὁ Ἰησοῦς ὅτι σήμερον σωτηρία τῷ οἴκῳ τούτῳ ἐγένετο, καθότι καὶ αὐτὸς υἱὸς Ἀβραάμ ἐστιν. 10 ἦλθε γὰρ ὁ υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου ζητῆσαι καὶ σῶσαι τὸ ἀπολωλός.

ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ

   1Mπήκε κατόπιν στην Iεριχώ και περνούσε μέσα απ’αυτήν. 2Eκεί, λοιπόν, εμφανίστηκε κάποιος, που ονομαζόταν Zακχαίος – ο οποίος ήταν προϊστάμενος των τελωνών και ήταν πλούσιος – 3και προσπαθούσε να δει ποιος είναι ο Iησούς, αλλά δεν μπορούσε εξαιτίας του πλήθους, γιατί ήταν κοντός στο ανάστημα. 4Tους προσπέρασε τότε τρέχοντας μπροστά κι ανέβηκε σε μια συκομουριά για να τον δει, επειδή από εκείνο το δρόμο θα περνούσε ο Iησούς. 5Mόλις, λοιπόν, έφτασε ο Iησούς στο μέρος εκείνο, κοίταξε προς τα πάνω, τον είδε και του είπε:  «Zακχαίε, βιάσου να κατέβεις, γιατί σήμερα πρέπει να μείνω στο σπίτι σου». 6Bιαστικά, τότε, κατέβηκε και τον υποδέχτηκε με χαρά. 7Όλοι οι άλλοι, όμως, όταν το είδαν αυτό, γόγγυζαν λέγοντας πως σ’ενός αμαρτωλού το σπίτι μπήκε να μείνει. 8Σηκώθηκε όρθιος τότε ο Zακχαίος και είπε στον Kύριο:  «Kύριε, να! Aπό τώρα τα μισά από τα υπάρχοντά μου τα προσφέρω στους φτωχούς. Kι αν από κάποιον πήρα κάτι με τρόπο εκβιαστικό, του το επιστρέφω στο τετραπλάσιο». 9Tότε ο Iησούς του είπε:  «Σήμερα συντελέστηκε σωτηρία στο σπίτι αυτό, καθότι γιος του Aβραάμ είναι κι αυτός. 10Γιατί ο Γιος του Aνθρώπου ήρθε ν’αναζητήσει και να σώσει το χαμένο».

ΕΝΑΣ ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟΣ ΝΑΡΚΙΣΣΙΣΜΟΣ
2025 26 Ιανουαρίου ΚΥΡΙΑΚΗ ΙΕ΄ ΖΑΚΧΑΙΟΥ  (ιθ,1-10)
Η σημερινή Ευαγγελική Περικοπή, το περιστατικό δηλαδή του Ζακχαίου, που ο Κύριος πήγαινε στην Ιεριχώ και επειδή είχε πάρα πολύ κόσμο, ο Ζακχαίας αρχιτελώνης, πλούσιος και αμαρτωλός πολύ, ήθελε κι αυτός από περιέργεια να δει τον Ιησού Χριστό.
Και επειδή ήταν κοντός, δεν μπορούσε από τον όχλο να δει και έτρεξε λίγο πιο μπροστά, ανέβηκε σε μία συκομορέα, σε ένα δέντρο, για να δει κι αυτός τον Κύριο.
Και όταν ο Κύριος περπατούσε ανάμεσα από τον όχλο αυτόν, βλέπει τον Ζακχαίο εκεί επάνω, θέαμα ωραίο και για τον Κύριο ωραίο θέαμα, Ζακχαίο του λέει, τρέξε κατέβα από το δέντρο, σήμερα θα αρθώ να μείνω σπίτι σου.
Πω πω, τι ομορφιά, ο Κύριος να μείνει σπίτι μου. Και εκείνος κατέβηκε αμέσως και πήγανε μαζί στο σπίτι του.
Δείτε τώρα οι υπόλοιποι όλοι, και ο όχλος, και οι γραμματείς και οι φαρισαίοι γογγύσανε.
Γογγύσανε, γιατί γογγύσανε; Κοίταξε ο Κύριος, πάει και τρώει μαζί με αμαρτωλούς, με αυτόν τον τελώνη, με τις πόρνες αλλού και τώρα με αυτόν τον πλούσιο, τον άδικο, που μας έχει καταφάει τα λεφτά με τους φόρους και με όλα αυτά. Με αυτόν πάει να φάει και να πιει και να καθίσει. Τόσοι άλλοι εμείς, τίποτα.
Εδώ μέσα αγαπητοί μου, αποκαλύπτεται μια σοβαρότατη αμαρτία όλων μας. Μια αμαρτία που είναι σύνθεσης αμαρτιών. Σύνθεσης αμαρτιών. Οι αρχαίοι το λέγανε ναρκισσισμό και η ψυχολογία το λέει ναρκισσισμό.
Τι σημαίνει; Και εγωισμό έχω και υπερηφάνεια έχω και αλαζονεία έχω και όλους τους άλλους τους υποτιμώ και αυτογνωσία δεν έχω. Σύνθεσις αμαρτιών.
Τι έκαναν αυτοί; Από τη μια λέγανε ο κύριος είναι καλός και από την άλλη πάει και τρώει με τους αμαρτωλούς, με τον τελώνη. Ή καλός θα είναι ή δεν θα είναι καλός; Και επειδή ο Κύριος έκανε και άλλα θαύματα, αυτοί τρωγόντουσαν.
Τι γίνεται τώρα εδώ; Αυτός θα φαίνεται πιο καλός από εμάς; Πιο σπουδαίος; Ανώτερος; Εγώ τι είμαι; εμείς τι είμαστε; Δεν είμαστε καλοί;
Φοβερό αυτό το αμάρτημα.  Και τον Κύριο πάντοτε τον κατατρέχανε, ενώ τον περιφρονούσανε και τον βάζανε στη δυσμένειά τους και στην αγνόησή τους. Παρ’ όλα αυτά τρέχανε από πίσω να δουν πού είναι, πού πάει και τι κάνει. Σαν έναν νοικοκύρη που αποστρέφεται το ποντίκι, αλλά παρ’ όλα αυτά ψάχνει να βρει πού είναι για να το σκοτώσει.
Έτσι και οι γραμματείς και οι φαρισαίοι έτρεχαν πίσω από τον Κύριο για να τον πιάσουν με κάποιον λόγο και να τον κατηγορήσουν. Κοίταξε τι είπε, γιατί αυτά που έκανε δεν μπορούσαν να τα κατηγορήσουν. Λέγανε ότι Σάββατο θεραπεύει και τα λοιπά, αλλά αυτό δεν έπιανε. Να βρούμε έναν λόγο να τον κατηγορήσουμε.
Και ένα άλλο σύμπτωμα που έχουν οι ναρκισσιστές, αυτοί οποίοι αισθάνονται ότι είναι καλοί, είναι πάνω από όλους τους άλλους. Και οι άλλοι καλοί είναι, αλλά κατώτεροι από μένα. Εγώ έχω επιτυχίες στο επάγγελμα, εγώ έχω επιτυχίες στις δουλειές, εγώ έχω επιτυχίες εδώ, επιτυχίες εκεί. Φροντίζω να ντύνομαι και να φαίνομαι καλός και αν είμαι γυναίκα, κάθε βδομάδα στο κομμωτήριο για να βγαίνω έξω και να δείχνω ποια είμαι και πώς είμαι. Και που να ξέρετε, δεν ξέρω αν το έχω ξαναπεί και άλλη φορά, κάποιοι στα πανηγύρια του 15 Αυγούστου πάνε και νοικιάζουν χρυσαφικά για να πάνε στα χωριά τους να φανούνε σπουδαίοι.
Φτώχια μας. Τέλος πάντων, αυτή η αρρώστια είναι φοβερή. Μπροστά στους ανθρώπους, ναι με τα καλύτερα λόγια. Πίσω από την πλάτη όμως, λέμε τα χειρότερα γιατί λέει και μέσα εδώ το Ευαγγέλιο, ότι «οὐδεὶς μέντοι παρρησίᾳ ἐλάλει περὶ αὐτοῦ διὰ τὸν φόβον τῶν Ἰουδαίων» (Ιω.7,13).
Κανείς δεν μπορούσε με παρρησία, μπροστά σε όλο τον πλήθος να μιλήσει για τον Ιησού Χριστό, για τον φόβο των Ιουδαίων, γιατί φοβόντουσαν τους άλλους. Λέει, τι θα μας κατηγορήσουν οι άλλοι; Και όλος ο κόσμος ήταν διχασμένος. Οι καλοί τον αναγνώριζαν, λέγανε αγαθός είναι, καλός είναι. Οι άλλοι πλανεμένος είναι. Πώς γίνεται για τους μένα είναι καλός και για τους άλλους πλανεμένος;
Αγαπητοί μου, λέει ο Απόστολος Παύλος και τα εντοπίζει. Αυτό το πάθος, σοβαρό πάθος, το εντοπίζει ο Απόστολος Παύλος και ο Απόστολος Πέτρος όπως θα δούμε. Και λέει ο Απόστολος Παύλος στους Φιλιππισίους. Πάντα πείτε, όλα να τα κάνετε, χωρίς γογγυσμό και διαλογισμό (Φιλιπ.2,14).
Ποιοι είναι αυτοί οι γογγυσμοί; Ο γογγυσμός είναι αυτό που δουλεύει μέσα μου, το κακό αίσθημα. Γιατί εκείνος με περνάει, γιατί εκείνος έτσι, γιατί ο άλλος αλλιώς;  Εγώ θα φανώ, εγώ είμαι τούτο, εγώ είμαι εκείνο. Και διαλογισμό και βάζουμε λογισμούς. Γογγύζουμε μέσα μας, γιατί θέλουμε να προβληθούμε και βάζουμε του κόσμου τις μεθοδεύσεις και τους λογισμούς πώς να κατεβάσω τον άλλο και να ανεβώ εγώ. Όλα εγώ τα κάνω, όλα εγώ τα έχω ωραία, όλα εγώ τα φτιάχνω που δεν μπορεί κανείς άλλος να τα φτιάξει.
Είναι για να γίνετε άμεμπτοι και ακέραιοι. Ακέραιοι, να μην σας λείπει τίποτα. Ακέραιοι, μια καρέκλα όταν της λείπει ένα πόδι δεν είναι ακέραιος. Η καρέκλα ακεραία. Ένα αυτοκίνητο, ένα οτιδήποτε δεν είναι ακέραιο. «Ως τέκνα Θεού αμώμητα» (Φιλιπ.2,15).
Τι ωραίο!
Για να είστε παιδιά του Θεού ολοκληρωμένα. Χωρίς τίποτα να σας βαραίνει.
Ο δε Απόστολος Πέτρος αυτόν τον ναρκισσισμό τον προβάλλει ως εξής: Μέσα στον χώρο της δραστηριότητας, της φιλανθρωπίας, του εθελοντισμού. Στον δικό μας χώρο. Και λέει το εξής:
«Πάντων δὲ τὸ τέλος ἤγγικε» (Α Πετρ.4,7).  Ξυπνάτε λέει. Για όλους μας το τέλος είναι πολύ κοντά.
«σωφρονήσατε οὖν καὶ νήψατε εἰς τὰς προσευχάς». Μείνετε φρόνιμοι και καλοί και προσεύχεστε.
Εντάξει. Αυτό το κάνουμε όλοι μας.
Αλλά «πρὸ πάντων δὲ τὴν εἰς ἑαυτοὺς ἀγάπην ἐκτενῆ ἔχοντες» (Α Πετρ.4,8). Να έχουμε αγάπη μεταξύ μας.
Τι αγάπη; «ἐκτενῆ ἔχοντες»  Εκτενή. Ύψος, πλάτος, βάθος, μήκος. Παντού. Παντού η αγάπη. Πουθενά δεν πρέπει η αγάπη να χάνεται και για τίποτα. Πάντοτε και παντού. «ὅτι ἡ ἀγάπη καλύψει πλῆθος ἁμαρτιῶν» (Α Πετρ.4,8).  Τι ωραίο αυτό! Η αγάπη αυτή, η εκτενής αγάπη, η απλόχερη αγάπη. Σε όλους και σε όλες τις καταστάσεις. Θα καλύψει πλήθος αμαρτιών.
Δε μας συμφέρει; Μας συμφέρει. Αλλά… Αλλά… Και λέει το εξής πρακτικό και ωραίο.
«φιλόξενοι εἰς ἀλλήλους ἄνευ γογγυσμῶν» (Α Πετρ.4,9).  Να είμαστε φιλόξενοι μεταξύ μας, δεν το καταλαβαίνω. Δηλαδή να καλώ τον γείτονα να του κάνω τραπέζι; Τι θέλει να πει; Και γιατί χωρίς γογγυσμό; Ή καλώ τον άλλο να του κάνω τραπέζι. Ή δεν τον κάνω γιατί δεν το θέλω.
Χωρίς γογγυσμό. Και προσθέτει «ἕκαστος καθὼς ἔλαβε χάρισμα» (Α Πετρ.4,10). Καθένας σύμφωνα με το χάρισμα που έχει. «εἰς ἑαυτοὺς αὐτὸ διακονοῦντες». Το χάρισμα που έχει πάρει ο καθένας μας να το διακονούμε. Να τον χειριζόμαστε μεταξύ μας. «ὡς καλοὶ οἰκονόμοι ποικίλης χάριτος Θεοῦ». Σαν καλοί διαχειριστές της χάριτος του Θεού.
Τι θέλουν να πουν όλα αυτά; Τι θέλουν να πουν;
Φιλόξενοι λέει εις αλλήλους. Δηλαδή να χωράω τον άλλο μες την καρδιά μου. Να τον χωράω.
Να τον χωράω στην καρδιά μου.
Τι σημαίνει; Να είμαι πρόθυμος να πάω σε στιγμή τον άλλον που θα δω. Να τον συνδράμω. Να τον φιλοξενήσω. Δηλαδή όχι να του δώσω φαγητό. Να του δώσω την δύναμή μου. Να του δώσω την γνώση μου. Να του δώσω τον χρόνο μου. Να του δώσω την διάθεσή μου. Την αγάπη, τον χαμόγελο. Να του τα προσφέρω. Να κάνω φιλοξενία πνευματική.
Που, γι’ αυτό το είπα μέσα στον χώρο τον δικό μας. Τον εθελοντισμό, τον δικό μας. Δεν είναι δυνατόν να μπαίνω σε έναν χώρο και να βλέπω τον άλλον να προσπαθεί να σηκώσει ένα αντικείμενο και εγώ να λέω, «Α, έχω δουλειά, φεύγω». Δεν είναι δυνατόν. Δεν είναι δυνατόν να μπαίνω μέσα στην εκκλησία να βλέπω ένα σκουπίδι κάτω και να λέω, «Α, θα έρθει ο αρμόδιος να το πάρει». Δεν είναι δυνατόν να μπαίνω μέσα σε μια εκκλησία και να κάνω θόρυβο, λες και είμαι εγώ το κέντρο του κόσμου.
Αυτός είναι ο ναρκισσιστής. Γύρω από μένα πρέπει να περιστρέφονται όλοι.
Δεν είναι δυνατόν μέσα στην οικογένεια να είμαι εκείνος που θα περιμένω οι άλλοι να μου δώσουν και εγώ να μην δίνω τίποτα, να μην προσφέρω τίποτα. Ανάμεσα στον άντρα και στη γυναίκα υπάρχει αυτή η φιλοξενία να δώσω στην γυναίκα μου την αγάπη μου, να δώσω τον καλό λόγο και εκείνη να γίνει θυσία για μένα και ούτω καθεξής. Να προσφέρω στα παιδιά μου τη γνώση της ευγένειας, της αξιοπρέπειας και τα παιδιά να μου ανταποδώσουν όλα αυτά με ένα ευχαριστώ.
Προσέξτε, αναρωτηθήκατε ποτέ, ήρθε κανένα παιδί σας να σας πει, αφού μεγαλώσει λιγάκι «Μάνα, πατέρα, σε ευχαριστώ γιατί με έμαθες να πλένω πιάτα, βρε παιδί μου, σε ευχαριστώ. Σε ευχαριστώ γιατί με έμαθες να σιδερώνω. Σε ευχαριστώ να πεις, γιατί με έμαθες να φτιάχνω πίτα». Συγκεκριμένα πράγματα, όχι αόριστα. Το αόριστο δεν λέει τίποτα. Στον μπακάλι δεν πάμε ποτέ αόριστα. Λέμε μπακάλι, δώσ’ μου. Τι να σου δώσω; Α, δώσ’ μου. Τι να σου δώσω;
Συγκεκριμένα πράγματα θέλει ο Καλός Θεός. Γι’ αυτό λέει ο καθένας με το χάρισμα που έχει. Έχω το χάρισμα να είμαι δυνατός; Θα πάω να βοηθήσω αυτόν που δεν μπορεί να κάνει αυτό που κάνει. Βλέπω τον άλλον που δεν μπορεί να περπατήσει; Θα πάω να τον βοηθήσω να περπατήσει. Στέκεται όρθιος; Θα του πω, έλα κι εσύ να καθίσεις.
Αυτά λέγονται ομορφιά. Άμα δεν τα έχουμε αυτά, προσέξτε, πώς θα καταλάβω ότι δεν έχω ναρκισσισμό; Πώς θα καταλάβω; Εάν στην προσευχή μου, με δάκρυα στα μάτια, προσεύχομαι για αυτόν που ζηλεύω, αυτόν που θέλω να είμαι ανώτερος, αυτόν που νομίζω ότι είναι στραβός και ανάποδος, και προσεύχομαι με δάκρυα για εκείνον, και λέω, Κύριε, όλοι είναι καλοί. Εγώ είμαι ο χειρότερος όλων. Άξιος για τον Άδη, χωρίς όμως να απελπίζομαι. «Έχε το νου σου στον Άδη, λένε οι πατέρες, και μη απελπίζου». Κατώτερος όλων είμαι.
Μπορώ να το νιώθω και να το βιώνω; Άμα το νιώθω αυτό, θα πω, ε, αφού τέτοιος είμαι, καλά έκαναν και με φώναξαν, και με μάλωσαν, καλά έκαναν και με περιφρόνησαν. Αφού τέτοιος είμαι.
Και όμως έχουμε την αντίδραση. Γιατί, εγώ, ποιος είμαι εγώ; και μου μιλάνε έτσι; μου είπαν το παιδί μου έτσι και μου το έκαναν αυτό και μου το έκαναν εκείνο; Τι  είναι αυτό; Ναρκισσισμός είναι.
Κοινωνικός, πνευματικός ναρκισσισμός σε όλους.
Και ενώ… Και ενώ όλοι γόγγυζαν και είχαν βάλει στο περιθώριο και στη δυσμένεια των Ιησού Χριστών και των Τελώνη, δείτε τι έκανε ο Τελώνης. Τους αγνόησε όλους. Δεν τους περιφρόνησε. Τους αγνόησε. Ζούσε τη χαρά του και στο σπίτι μέσα λέει στον Κύριο: Κύριε, μοιράζω την περιουσία μου σε όλους, όσους αδίκησα. Τους δίνω τετραπλούν. Τα πάντα τα δίνω. Τα μοιράζω.
Οι άλλοι γόγγυζαν και αυτός μετανοούσε.
Και ο Kύριος από την άλλη πλευρά τι έκανε; τι είπε;
Πω πω λέει σήμερα σωτηρία έγινε σε αυτό το σπίτι, όχι στους άλλους.
Λέμε πολλές φορές όλον τον κόσμο τον έχει καλά ο Θεός. Δεν θέλει να τον έχει καλά ο κόσμος.
Δεν τον θέλουν τον Θεό να τους έχει καλά.
Σε αυτό το σπίτι συγκεκριμένα, εδώ έγινε σωτηρία, μεγάλη ευλογία και μεγάλος πλούτος.
Αγαπητοί μου, ας θυμηθούμε αυτό που λέει ο Απόστολος Πέτρος.
Πάντων δε το τέλος εγγύς (Α Πετρ.4, 7).
Και ο ναρκισσισμός, που είναι σύνθεσις εγωισμού, υπερηφάνειας, αλαζονείας, δύσκολα ξεριζώνεται, γιατί δεν θέλω να πιστέψω ότι είμαι τέτοιος. Αν όμως γονατίσω και προσευχηθώ, ο καλός Θεός θα ανοίξει την καρδιά μου και θα με λυτρώσει.
Αλλιώς το τέλος εγγύς και δεν προλαβαίνουμε τίποτα να αλλάξουμε.
Διόρθωση κειμένου, Θ.Σ.
Μορφοποίηση και παραπομπές από τον ομιλούντα.