ΚΥΡΙΑΚΗ
“Η΄ ΛΟΥΚΑ”

Θέμα Λειτουργικού Κηρύγματος: “Ο μορφωμένος και ο αγράμματος”
ΕΥΑΓΓΕΛΙΚΟ ΑΝΑΓΝΩΣΜΑ ΚΥΡΙΑΚΗΣ “Η΄ ΛΟΥΚΑ”
Λουκ. ι΄ 25-37
Κυριακή, 10 Νοεμβρίου 2024
Ο μορφωμένος και ο αγράμματος.
Πολλές φορές είναι να γελάει κανείς με το κατάντημά μας, γιατί… γιατί ο Καλός Θεός μας βρίσκει σε κάποιες αδυναμίες ανόητες και μας δουλεύει… Μας δουλεύει, για να μας ωφελήσει. Και σήμερα, στην ευαγγελική περικοπή, το βλέπουμε εντονότατα αυτό.
Τι γίνεται σήμερα; Τι λέει; Ένας εγγράμματος συναντάει έναν αγράμματο, και πάει να τον πειράξει. «Εγώ είμαι εγγράμματος, εγώ είμαι σπουδαγμένος, εγώ ξέρω. Εγώ είμαι νομικός! Έχω μόρφωση, έχω γνώση, έχω πτυχία, έχω… έχω χίλια δυο. Εσύ, τι έχεις; Αγράμματε. Γιε του ξυλουργού, γιε του Ιωσήφ». Έτσι δεν είπανε; «Πώς μιλάει Αυτός έτσι; Αφού γράμματα δεν ξέρει! Πώς μιλάει; Εγώ ξέρω, εσύ τι ξέρεις;». Κι αυτός ο νομικός είχε ζηλέψει. Γιατί; Γιατί ήρθαν οι εβδομήκοντα μαθηταί και του λένε: «Κύριε, και τα δαιμόνια υποτάσσονται σε εμάς (τους έστειλε έξω περιοδεία). Και τα δαιμόνια υποτάσσονται σε εμάς», και λέει ο Κύριος «Έχετε να δείτε ακόμη πράγματα, που δεν τα φαντάζεστε». Οπότε σου λέει: «Κάτσε, τι λέει τώρα; Εγώ είμαι μορφωμένος, εγώ ξέρω, εγώ είμαι ειδικός σε κάποια πράγματα. Αυτός τι είναι και τον επαινούν τόσο πολύ;».
Και πάει και του λέει: «Κύριε, για πες μου (Εσύ που ξέρεις πολλά), τι να κάνω για να κερδίσω την αιώνια ζωή;». Και του λέει ο Κύριος: «Αφού ξέρεις πολλά, τι γράφει ο νόμος; Τα ξέρεις όλα εσύ πολύ καλά. Τι γράφει;».
«Αγαπήσεις Κύριον, τον Θεόν σου και τον πλησίον σου, ως εαυτόν».
Μπράβο, καλά τα είπες. Έλα τώρα να σε περιλάβω. Και λέει μια παραβολή. Του «Καλού Σαμαρείτου». Δεν μπορούσε να πει μια άλλη παραβολή, για να του δείξει ποιος είναι ο «πλησίον»; Όχι. Παίρνει αυτήν την παραβολή. Που κάποιος, λέει, περπατούσε στο δρόμο και έπεσε στα χέρια των ληστών, τον έπιασαν -και εδώ τώρα είναι πάλι το περίεργο, άντε τώρα τον έπιασαν, τον λήστεψαν, να τον αφήσουν και να φύγουν-, τον έδειραν, τον έγδυσαν, τον γέμισαν πληγές και τον αφήσαν εκεί πληγωμένο. Και πέρασε, λέει, ένας Λευίτης, δεν τον έδωσε σημασία, «Εγώ θα ασχοληθώ τώρα με έναν πληγωμένο, να λερωθώ;.. τώρα…». Μμ; Πόσες φορές το λέμε αυτό; Πέρασε κι άλλος. Περνάει κι ένας Σαμαρείτης. Κάθισε, του ‘κλεισε τις πληγές, τον περιποιήθηκε, λερώθηκε -να το πω έτσι-, τον έβαλε κι απάνω στο ζώο του και τον πήγε στο πανδοχείο. Πλήρωσε και το πανδοχείο και λέει: «Όταν ξοδέψεις κι άλλα, εγώ θα περάσω και θα σου τα ξεχρεώσω».
Γιατί Είπε αυτήν την παραβολή; Γιατί όποιος άνθρωπος πιστεύει ότι είναι μορφωμένος -έχει πτυχίο, έχει γνώσεις, είναι…
Τι σημαίνει μορφωμένος; Γιατί το δίδουμε πολύ αξία στην εποχή μας, αλλά το γκρεμίσαμε. Μορφωμένος σημαίνει αυτός που μορφώνει, φτιάχνει ένα σχήμα, μια μορφή. Και σημαίνει ότι κάθε εγγράμματος έχει φτιάξει και ωραία μορφή; Γιατί μορφή φτιάχνει και ο εγκληματίας, εγκληματική μορφή. Εγκληματική μορφή φτιάχνει κι ο οποιοσδήποτε. Μορφωμένος, λοιπόν, δεν είναι ο σωστός άνθρωπος -αλλιώς τον λέει ο λαός και η Αγία Γραφή, τον σωστό, τον ολοκληρωμένο άνθρωπο. Αυτός ήταν απλώς …είχε μια προβολή κοινωνική, και πίστευε ότι είναι σπουδαίος. Και αυτοί οι οποίοι πιστεύουν ότι είναι σπουδαίοι -«Εγώ σπούδασα, εγώ είμαι…»-, ξέρετε τι κάνουνε; Δεν ασχολούνται με το πρακτικό μέρος της ζωής, δεν κάνουν χειρωνακτικές εργασίες -είναι μυγιάγγιχτοι που λέμε-, δεν πιάνουν κατσαβίδι να δουλέψουν, δε βιδώνουν την λάμπα, δεν πλένουν πιάτα στο σπίτι, δεν… δεν, δεν… Έτσι είναι αυτοί οι οποίοι νομίζουν ότι είναι σπουδαίοι. Έχουνε χέρια βελουτέ, όχι με ρόζους.
Γι’ αυτό κι ο Κύριος τον προσβάλει και του λέει: «Κοίταξε να δεις, είχε πληγές, είχε τούτο, είχε το ένα, είχε το άλλο. Κάτι που εσύ δε θα το έκανες. Θα πήγαινες εσύ τώρα να περιποιηθείς έναν φτωχό;». Θα πήγαινες εσύ να ταΐσεις έναν παππού, μια γιαγιά, που δεν έχει κανέναν να τον φροντίσει; Θα πήγαινες εσύ ποτέ να κάνεις κάποια εργασία που θα σε λέρωνε, θα σε βρωμούσε, θα σε…; Δε θα πήγαινες, γιατί πιστεύεις ότι είσαι σπουδαίος. Γι’ αυτό και του λέει αυτήν την παραβολή. Και αναγκάζεται -ο έξυπνος αυτός που πήγε να πειράξει τον Κύριο-, αναγκάζεται να πει: «Ποιος είναι αυτός που είναι κοντά; Αυτός που έκανε το έλεος μετ’ αυτού». Άντε, πήγαινε και κάνε κι εσύ το ίδιο, κάνε κι εσύ το ίδιο… Πλησίασε έναν φτωχό, έναν ζητιάνο, έναν… έναν… έναν… που δεν έχει κάποιον να τον φροντίσει, να τον περιποιηθεί.
Πήγα μια φορά στο νοσοκομείο και μου λέει κάποιος -στο διάδρομο ήτανε-, του λέω: «Σε παρακαλώ θέλεις κάτι, θέλεις κάτι να σου δώσω;». Τον κοιτούσα, με κοιτούσε έτσι με απόγνωση. Μου λέει: «Μου φέρνεις ένα μπουκάλι νερό;». Και τόλμησα να ρωτήσω: «Έχεις κάποιον; Δεν έχεις κάποιον να σου φέρει νερό; Κάτι άλλο δε θέλεις να σου δώσω; Αυτό είναι κάτι πολύ απλό.». «Δεν έχω κανέναν», μου λέει. Δεν έχω κανέναν! Σκέφτεστε πόσοι άνθρωποι είναι μόνοι τους, στα σπίτια, παππούδες, ηλικιωμένοι, ανίκανοι, ανήμποροι να περιποιηθούν τον εαυτό τους; Και δεν τους δίνουμε σημασία… Κάποτε ήμασταν παιδιά, κι άμα βλέπαμε κανέναν παππού, καμιά γιαγιά να κατεβαίνει την σκάλα με το μπαστουνάκι, τρέχαμε να βοηθήσουμε. Τώρα; Κοιτάς τη γιαγιά να κατεβεί, και λες: «Κάτσε στην άκρη να περάσω, γιατί εγώ βιάζομαι». Μμ; Εκεί καταντήσαμε.
Αλλά δείτε τι λέει η Αγία Γραφή, τι λέει κι ο λαός. Ποιος είναι ο πραγματικά, ο σωστά μορφωμένος άνθρωπος. Το λέει ο Απόστολος Ιάκωβος: «Τίς σοφὸς καὶ ἐπιστήμων ἐν ὑμῖν;». Αυτή είναι… -προσέξτε τι λέει παρακάτω-. Ο μορφωμένος δεν είναι σοφός, νομίζει ότι είναι σοφός, δεν είναι σοφός. Αυτός που νομίζει ότι είναι επιστήμων, γιατί τελείωσε πανεπιστήμιο, δεν είναι επιστήμων. Γιατί; Δεν το λέω εγώ, δείτε τι λέει τώρα (ποιος είναι ο σωστός κι επιστήμων ανάμεσά σας;) : « δειξάτω ἐκ τῆς καλῆς ἀναστροφῆς τὰ ἔργα αὐτοῦ ἐν πραΰτητι σοφίας». Δείξε παιδί μου, είσαι σοφός και επιστήμων; Για να δω τα έργα σου! Για να δω τι κάνεις στη ζωή σου; Πώς πορεύεσαι; Πώς μιλάς; Τι βλέπεις; Τι ακούς; Τι κάνεις; «Τίς σοφὸς καὶ ἐπιστήμων».
Ποιος από εμάς είναι σοφός και επιστήμων; Κανένας! Γιατί δεν έχουμε πρακτική ζωή. Υπάρχουν, όχι, είπα κανένας, αδικώ. Υπάρχουν κι άνθρωποι που σκύβουν, και… και… και… και δουλεύουν. Τι νομίζετε, όταν κάνουμε συσσίτιο εδώ πέρα, το κάνουμε το συσσίτιο για να ταΐσουμε τους φτωχούς; Αυτοί πάντα φτωχοί θα είναι. Κάνουμε ελεημοσύνη για να κάνουμε πλούσιους τους φτωχούς; Πάντα φτωχοί θα είναι. Ο καλός Θεός βλέπει. Εγώ, είμαι ταπεινός να περιποιηθώ αυτόν τον δύστροπο, τον παράξενο, τον… τον οποιοδήποτε; Και κάποιες φορές, ανάμεσα σ’ αυτούς τους φτωχούς, είναι κάτι εκλεκτές ψυχές… κάτι εκλεκτές ψυχές. Είναι και οι παράξενοι, και οι δύστροποι και οι γκρινιάρηδες. Εντάξει. Όλοι είμαστε έτσι.
Άρα λοιπόν, ποιος είναι σοφός κι επιστήμων; Αυτός που κάνει τα έργα τα σωστά, με πραΰτητα. Όχι με νεύρο. Έχει γαλήνη μέσα του, έχει ειρήνη, έχει χαρά. Εάν όμως λέει, εάν όμως: «εἰ δὲ ζῆλον πικρὸν ἔχετε καὶ ἐριθείαν ἐν τῇ καρδίᾳ ὑμῶν». Αν κάνετε ό,τι κάνετε και είστε ζηλιάρηδες ρε παιδί μου, ζηλιάρηδες. Κοιτάς εκείνον και γκρινιάζεις. Γιατί αυτός κι όχι εγώ. Ζηλιάρης, πώπω! φοβερό πράγμα. Να παλέψουμε, να βγάλουμε την ζήλια από μέσα μας. Όχι να βλέπουμε τον άλλον και να είμαστε έτοιμοι να τον πυροβολήσουμε με χαμόγελο. Πυροβολούμε! Και το χαμόγελο πυροβολάει μια χαρά. Και «ἐριθείαν», και νεύρο μέσα μας. Στην καρδιά μας μέσα, και νεύρα. «μὴ κατακαυχᾶσθε καὶ ψεύδεσθε κατὰ τῆς ἀληθείας». Είστε ψεύτες, δεν είστε αυτό που φαίνεστε. Είστε ψεύτες! Μας λέει ο καλός Θεός είστε ψεύτες; Ναι. Δεν είσαι αυτός που φαίνεσαι.
«Οὐκ ἔστιν αὕτη ἡ σοφία ἄνωθεν κατερχομένη». Αυτή η σοφία δεν έρχεται από πάνω. Να πω κάτι; Έχετε την εντύπωση ότι όλοι αυτοί οι πολιτικοί που λένε: «Δίνουμε επιδόματα, κάνουμε τούτο, κάνουμε εκείνο…», όταν το κάνουν με πονηριά, δίνουν ένα για να πάρουν δέκα. Για αυτο θα τους πει ο Θεός, είσαι ψεύτης φίλε μου, δεν είσαι σωστός απέναντι στους ανθρώπους. Κι εμείς όταν αυτούς τους κοροϊδεύουμε, κι εμάς θα μας πει: «Είστε ψεύτες». Ζητάς, ζητάς… για να το κάνεις τι; Να το σπαταλήσεις λέει ο Άγιος Ιάκωβος στις ηδονές και στις απολαύσεις; Όχι, γιατί το έχεις ανάγκη.
Και αυτή η σοφία, λέει, δεν έρχεται από τον Θεό. Δείχνεις ότι είσαι σοφός -εγώ θα δείξω ότι είμαι καλός, ότι είμαι ενάρετος, ότι είμαι φιλάνθρωπος, ότι είμαι σπουδαίος άνθρωπος. Θα λέτε εσείς: «Πώπω! Τι σπουδαίος», ε; Όπως λέμε και στα γενέθλια όταν έχουμε ένα παιδάκι, λες ένας σοφός κτλ. Τι ανόητα πράγματα λέμε! Τέλος πάντων… Αυτή η σοφία είναι «ἐπίγειος, ψυχική, δαιμονιώδης». Πω! Πω! Σοφία δαιμονιώδης. Του δαίμονος σοφία είναι. Διότι όπου υπάρχει ζήλια, και καυγάς, και ακαταστασία, κάθε φαύλων πράγμα. Αυτό δε δείχνει σοφία Θεού. Πώς να δείξω εγώ ότι είμαι σοφός, όταν σκέφτομαι τι θα επινοήσω σαν τέχνη, σαν φάρμακα, σαν εμβόλια, σαν… χίλια δυο, για να φονεύσω ανθρώπους. Κάνω πόλεμο. Κάνω τούτο, κάνω εκείνο, για να σκοτώσω ανθρώπους. Κι όχι γιατί υπάρχει κάποιος ειδικός, καλός λόγος. Σοφία είναι αυτό; Του Θεού σοφία είναι;
Η άνωθεν σοφία -η σοφία που έρχεται από τον Θεό- πρώτον δε, είναι αγνή, καθαρή, δεν έχει υπονοούμενα, δεν έχει δεύτερες σκέψεις. Άλφα, άλφα, βήτα, βήτα. Ο Θεός είναι αληθής.
Μετά είναι λέει «εἰρηνική». Προκαλεί ειρήνη στους ανθρώπους. Λες κάτι κι ο άλλος γαληνεύει, ειρηνεύει. «Έπιεικής», ανέχεται και κάποια λαθάκια, ανέχεται και κάποια προβλήματα, και κάποιες δυσκολίες των άλλων ανθρώπων. «Εὐπειθής», πείθεται εύκολα. «Μεστή ἐλέους», γεμάτη με έλεος, με έλεος… παντού, σε όλα. «Καὶ καρπῶν ἀγαθῶν» -να γιατί σας είπα, να κάνουμε κάτι για τους ναούς που έχουν γκρεμίσει από τους σεισμούς;.
«Καὶ καρπῶν ἀγαθῶν, ἀδιάκριτος, ἀνυπόκριτος», δεν έχει υποκρισίες. «Καρπὸς δὲ τῆς ειρήνης σπείρεται ἐν εἰρήνῃ τοῖς ποιοῦσιν εἰρήνην».
Αγαπητοί μου, αν δεν είμαστε άνθρωποι πρακτικοί, δεν κάνουμε τίποτα. Ο Απόστολος Παύλος που ήξερε και ελληνικά και εβραϊκά, και ήτανε τόσο σοφός, ήτανε σκηνοποιός. Και λέει: «Με τα χέρια μου δούλευα, για να μη γίνω βάρος σε κανέναν. Εργαζόμουνα. Κι όχι μόνο για τον εαυτό μου, και για τους άλλους». Άρα λοιπόν, να ξεκινήσουμε… ξέρετε από πού θα ξεκινήσουμε; Θα ξεκινήσουμε από το σπίτι μας. Θα αρχίσουμε να μάθουμε όλοι μας να σκουπίζουμε, όχι εμείς οι μεγάλοι μόνο, και τα παιδιά μας, γιατί τα κάνουμε τεμπέλικα τα παιδιά, τ’ αφήνουμε «Τράβα εσύ με τον φίλο σου να παίξεις, πάρε το κινητό εσύ να παίξεις, κι άσε με εμένα ήσυχο». Όχι! Και τα παιδιά μας, και όλοι μας, μέσα στο σπίτι μας θα μάθουμε να κάνουμε και δουλειές, να σκουπίζουμε, να πλένουμε, να καθαρίζουμε, να βάζουμε πλυντήριο, να βάζουμε τα ρούχα να στεγνώνουν. Τα πάντα με προσοχή και με ομορφιά. Εκεί είναι η πραγματική σοφία, την οποία ο καλός Θεός προσφέρει στον άνθρωπο απλόχερα, γιατί; Γιατί, στον Παράδεισο δε θέλει να βάλει αμόρφωτους ή μορφωμένους ανθρώπους. Θέλει να βάλει σοφούς και επιστήμονες.
- Απομαγνητοφώνηση: Θεόδωρος Σύρ. & Χρυσούλα Χαρ.
- Νοηματική προσαρμογή και προσθήκη παραπομπών από τον ομιλούντα.
ΚΕΙΜΕΝΟ
25 Καὶ ἰδοὺ νομικός τις ἀνέστη ἐκπειράζων αὐτὸν καὶ λέγων· διδάσκαλε, τί ποιήσας ζωὴν αἰώνιον κληρονομήσω; 26 ὁ δὲ εἶπε πρὸς αὐτόν· ἐν τῷ νόμῳ τί γέγραπται; πῶς ἀναγινώσκεις; 27 ὁ δὲ ἀποκριθεὶς εἶπεν· ἀγαπήσεις Κύριον τὸν Θεόν σου ἐξ ὅλης τῆς καρδίας σου καὶ ἐξ ὅλης τῆς ψυχῆς σου καὶ ἐξ ὅλης τῆς ἰσχύος σου καὶ ἐξ ὅλης τῆς διανοίας σου, καὶ τὸν πλησίον σου ὡς σεαυτόν· 28 εἶπε δὲ αὐτῷ· ὀρθῶς ἀπεκρίθης· τοῦτο ποίει καὶ ζήσῃ. 29 ὁ δὲ θέλων δικαιοῦν ἑαυτὸν εἶπε πρὸς τὸν Ἰησοῦν· καὶ τίς ἐστί μου πλησίον; 30 ὑπολαβὼν δὲ ὁ Ἰησοῦς εἶπεν· ἄνθρωπός τις κατέβαινεν ἀπὸ Ἱερουσαλὴμ εἰς Ἱεριχώ, καὶ λῃσταῖς περιέπεσεν· οἳ καὶ ἐκδύσαντες αὐτὸν καὶ πληγὰς ἐπιθέντες ἀπῆλθον ἀφέντες ἡμιθανῆ τυγχάνοντα. 31 κατὰ συγκυρίαν δὲ ἱερεύς τις κατέβαινεν ἐν τῇ ὁδῷ ἐκείνῃ, καὶ ἰδὼν αὐτὸν ἀντιπαρῆλθεν. 32 ὁμοίως δὲ καὶ Λευΐτης γενόμενος κατὰ τὸν τόπον, ἐλθὼν καὶ ἰδὼν ἀντιπαρῆλθε. 33 Σαμαρείτης δέ τις ὁδεύων ἦλθε κατ’ αὐτόν, καὶ ἰδὼν αὐτὸν ἐσπλαγχνίσθη, 34 καὶ προσελθὼν κατέδησε τὰ τραύματα αὐτοῦ ἐπιχέων ἔλαιον καὶ οἶνον, ἐπιβιβάσας δὲ αὐτὸν ἐπὶ τὸ ἴδιον κτῆνος ἤγαγεν αὐτὸν εἰς πανδοχεῖον καὶ ἐπεμελήθη αὐτοῦ· 35 καὶ ἐπὶ τὴν αὔριον ἐξελθών, ἐκβαλὼν δύο δηνάρια ἔδωκε τῷ πανδοχεῖ καὶ εἶπεν αὐτῷ· ἐπιμελήθητι αὐτοῦ, καὶ ὅ,τι ἂν προσδαπανήσῃς, ἐγὼ ἐν τῷ ἐπανέρχεσθαί με ἀποδώσω σοι. 36 τίς οὖν τούτων τῶν τριῶν πλησίον δοκεῖ σοι γεγονέναι τοῦ ἐμπεσόντος εἰς τοὺς λῃστάς; 37 ὁ δὲ εἶπεν· ὁ ποιήσας τὸ ἔλεος μετ’ αὐτοῦ. εἶπεν οὖν αὐτῷ ὁ Ἰησοῦς· πορεύου καὶ σὺ ποίει ὁμοίως.
ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ
25Σηκώθηκε τότε ξαφνικά ένας νομικός και θέλοντας να τον δοκιμάσει είπε: «Δάσκαλε, τι πρέπει να κάνω για να κληρονομήσω αιώνια ζωή;» 26Kι ο Iησούς του είπε: «Στο νόμο τι είναι γραμμένο; Tι διαβάζεις;» 27Eκείνος αποκρίθηκε: «N’αγαπήσεις τον Kύριο το Θεό σου με όλη την καρδιά σου και με όλη την ψυχή σου και με όλη τη διάνοιά σου, κι επίσης τον πλησίον σου σαν τον εαυτό σου». 28Tότε ο Iησούς του είπε: «Oρθά αποκρίθηκες. Aυτό να κάμνεις και θα ζήσεις». 29Eκείνος όμως, θέλοντας να δικαιολογήσει τον εαυτό του, είπε στον Iησού: «Kαι ποιος είναι ο πλησίον μου;» 30Πήρε τότε αφορμή απ’αυτό ο Iησούς και είπε: «Kάποιος κατέβαινε από την Iερουσαλήμ στην Iεριχώ. Έπεσε όμως σε χέρια ληστών, οι οποίοι, αφού τον ξεγύμνωσαν και τον καταπλήγωσαν, τον άφησαν μισοπεθαμένο κι έφυγαν. 31Kατά σύμπτωση, από το δρόμο εκείνο κατέβαινε ένας ιερέας, και παρόλο που τον είδε, τον προσπέρασε. 32Tο ίδιο έκανε κι ένας Λευίτης, που παρουσιάστηκε στον τόπο εκείνο. Aφού ήρθε και είδε, συνέχισε το δρόμο του χωρίς να προσφέρει βοήθεια. 33Όμως ένας Σαμαρείτης ταξιδιώτης έφτασε κι αυτός στον τόπο που ήταν ο πληγωμένος, και μόλις τον είδε τον σπλαχνίστηκε. 34Πήγε τότε κοντά του και επέδεσε τα τραύματά του χύνοντας πάνω τους λάδι και κρασί. Kατόπιν τον ανέβασε στο δικό του ζώο, τον πήγε σ’ένα πανδοχείο και τον περιποιήθηκε. 35Kαι την επόμενη μέρα βγήκε, κι αφού έβγαλε δυο δηνάρια, τα έδωσε στον πανδοχέα και του είπε: Φρόντισέ τον κι ό,τι παραπάνω ξοδέψεις, θα σου τα πληρώσω εγώ στην επιστροφή μου. 36Ποιος, λοιπόν, από τους τρεις αυτούς, νομίζεις πως έγινε ο πλησίον εκείνου που έπεσε στους ληστές;» 37Kι εκείνος είπε: «Aυτός που τον περιποιήθηκε με ευσπλαχνία». Tότε ο Iησούς του είπε: «Πήγαινε και να κάνεις κι εσύ το ίδιο».


