Θεία Λειτουργία – Περιτομή του Ιησού Χριστού Μεγάλου Βασιλείου 1/1/2024
Ἀπολυτίκιον
Ἦχος α’.
Εἰς πᾶσαν τὴν γῆν ἐξῆλθεν ὁ φθόγγος σου, ὡς δεξαμένην τὸν λόγον σου, δι’ οὗ θεοπρεπῶς ἐδογμάτισας, τὴν φύσιν τῶν ὄντων ἐτράνωσας, τὰ τῶν ἀνθρώπων ἤθη κατεκόσμησας. Βασίλειον ἱεράτευμα, Πάτερ Ὅσιε, πρέσβευε Χριστῷ τῷ Θεῷ, σωθῆναι τὰς ψυχὰς ἡμῶν.

ΜΝΗΜΗ ΤΟΥ ΜΕΓΑΛΟΥ ΒΑΣΙΛΕΙΟΥ

Ὁ Ἰανουάριος ἀνοίγει τήν αὐλαία του μέ τήν μορφή τοῦ πρώτου Ἱεράρχη Μεγάλου Βασιλείου, πού κάθε Πρωτοχρονιά ἔρχεται ἀπό τήν Καισάρεια τοῦ πέρα κόσμου, νά εὐλογήσει τόν καινούργιο μας χρόνο. Γεννήθηκε περί τό 330μ.Χ. ἀπό γονεῖς πλούσιους καί πολύ εὐσεβεῖς. Ὁ πατέρας του Βασίλειος, γιός τῆς εὐσεβεστάτης Μακρίνας, ἦταν ρήτορας. Ἡ μητέρα του, Ἐμμέλεια, ἦταν θυγατέρα Μάρτυρα, εὐλαβεστάτη καί πολύ φιλάνθρωπος. Ἔτσι ὁ Βασίλειος ἀνετράφη «ἐν παιδεία καί νουθεσία Κυρίου». Μέ φλογερή δίψα γιά μάθηση σπούδασε στίς μεγαλύτερες Σχολές τῆς ἐποχῆς του. Ἀρχικά στήν Καισάρεια, ἔπειτα στήν Κωνσταντινούπολη καί τέλος μέ τήν ἀσίγαστη ἐπιθυμία γιά ἀνώτερες σπουδές ἔρχεται στήν Ἀθήνα, ὅπου βρίσκονταν ἀκόμα σέ ἀκμή οἱ Φιλοσοφικές Σχολές της.Ἐδῶ συνδέθηκε φιλικά μέ τόν Γρηγόριο, τόν μετέπειτα Θεολόγο, ὁ ὁποῖος χαρακτηριστικά ἀναφέρει:«Μία μέν ἀμφοτέρους ἐδόκει ψυχή, δύο σώματα φέρουσα…». Στήν Ἀθήνα ὁ Μέγας Βασίλειος σπούδασε ρητορική, φιλοσοφία, ἀστρονομί, γεωμετρία καί ἰατρική. Τό 356 μ.Χ. σοφώτατος ἐπιστρέφει στούς δικούς του, ὅπου καί βαπτίσθηκε Χριστιανός. Στή συνέχεια περιοδεύει στά μεγάλα Κέντρα τοῦ μοναχισμοῦ: Αἴγυπτο, Μεσοποταμία, Παλαιστίνη καί Συρία κι ἀπό ἐκεῖ γεμάτος πνευματικές ἐμπειρίες ἀποσύρεται «παρά τόν Ἴρι ποταμό» γιά ἄσκηση καί μελέτη.
Τό 360μ.Χ. ἔρχεται στήν Καισάρεια ἀποφασισμένος πλέον νά ὑπηρετήσει τήν Ἐκκλησία τοῦ Χριστοῦ. Ἀπό τόν Ἐπίσκοπο Διάνο χειροτονήθηκε Διάκονος. Μάλιστα ὁ Ἐπίσκοπος τόν πῆρε μαζί του κατά τήν Οἰκουμενική Σύνοδο τῆς Κωνσταντινουπόλεως, ὅπου ὡς Διάκονος δοκίμασε μεγάλη θλίψη, ὅταν διαπίστωσε πόσο κατασπάραζαν τήν Ἐκκλησία οἱ αἱρετικοί. Τό 362 ἀπό τόν Διάδοχό τοῦ Διάνου, Εὐσέβιο, χειροτονεῖται Πρεσβύτερος καί δυναμικά μπαίνει στή ζωή τῆς Ἐκκλησίας. Σέ καιρό λοιμοῦ προσφέρει τήν πατρική του περιουσία στούς πάσχοντες. Τό 370 μ.Χ. παρά τίς ἀντιδράσεις τῶν αἰρετικῶν ἐξελέγη Ἐπίσκοπος Καισάρειας. Τότε ἔδειξε ὅλα του τά προσόντα καί τίς μεγάλες του ἀρετές. Ὀργάνωσε τή φιλανθρωπία παραδειγματικά μέ τήν περίφημη «Βασιλειάδα» για΄ὅλους τούς κατατρεγμένους τῆς ζωῆς. Ὁ αἱρετικός αὐτοκράτορας Οὐάλης στέλνει στήν Καισάρεια τόν ἔπαρχο Μόδεστο νά ταπεινῶσει τόν Ἐπίσκοπο Βασίλειο καί ὁ Ἀρειανισμός νά εἰσχωρήσει στήν Καππαδοκία. Ὁ Μόδεστος μετά τή συνομιλία του μέ τόν Ἰεράρχη Βασίλειο, ἔδωσε τήν ἀπάντηση:«Ἠττήθημεν, βασιλεῦ Κρεῖττον, ἀπειλῶν ὁ ἀνήρ, λόγων στερρότερος, πειθοῦς ἰσχυρότερος». Ὁ Οὐάλης ἔρχεται ὁ ἴδιος νά ἐπιβάλλει τήν ἀπόφασή του. Ἀνήμερα τῶν Θεοφανεῖων, μπαίνει στήν Ἐκκλησία, ἐντυπωσιάσθηκε τόσο πολύ ἀπό τήν ὀμορφιά τῶν ὕμνων, τήν εὐταξία τοῦ πληρώματος καί προπαντός ἀπό τήν μεγαλοπρέπεια τοῦ Ἁγίου Ἱεράρχη, πού ἦταν ἴδιος μέ τόν Ἀρχιερέα τῆς Σωτηρίας μας. Λίγο ἀργότερα ὅταν πῆγε νά ὑπογράψει διαταγή ἑναντίον του Ἐπισκόπου Βασιλείου, ἡ πένα του ἕσπασε τρεῖς φορές. Τρομοκρατημένος ἀπό αὐτά τά σημάδια τῆς εὔνοιας τοῦ Θεοῦ, ὁ αὐτοκράτορας ἔπαψε πλέον νά παρενοχλεῖ τόν Ἅγιο. Μπροστά του ταπεινωμένος ἔφυγε καί ὁ Ἰουλιανός ὁ Παραβάτης, ὅπως καί ὅλοι οἱ Αἱρετικοί. Ὁ Μέγας Βασίλειος ἦταν 49 ἐτῶν ὅταν ξαφνικά  ἀρρώστησε βαριά. Τίς λίγες ἡμέρες πού ἔμεινε ἄρρωστος στό κρεββάτι, ὅλοι οἱ Χριστιανοί τῆς Καισάρειας τοῦ συμπαραστάθηκαν μέ τίς προσευχές καί τήν ἀγάπη τους. Ὁ Ἅγιος Γρηγόριος ὁ Θεολόγος στόν Ἐπιτάφιο λόγο του μνημονεύει τό γεγονός αὐτό:«Ὅταν ἔπεσε ἄρρωστος, ἔτρεξε κοντά του ὁλόκληρη ἡ πόλη. Κι ὁ καθένας ἦταν ἕτοιμος, ἄν μποροῦσε, νά ἀφαιρέσει μέρες ἀπό τή δική του ζωή γιά νά τίς προσθέσει στή ζωή τοῦ Βασιλείου». Ὁ Κύριος ὅμως ἔκρινε ὅτι ἔπρεπε νά μετατεθεῖ ὁ Ἅγιος ἀπό τήν ἐπίγεια στήν οὐράνια Ἐκκλησία Του. Τό αἰσθάνθηκε καί ὁ ἴδιος ὁ Ἅγιος. Ἔτσι κατά τήν 1η Ἰανουαρίου τοῦ ἔτους 379 μέ τά λόγια τοῦ Κυρίου:«Πάτερ, εἰς χείρας Σου παρατίθεμαι τό πνεῦμα μου» ἔκλεισε τά μάτια του γιά πάντα φεύγοντας ἀπ΄αὐτή τή ζωή. Ὁ Ἱερός Συναξαριστής μέ τό στίχο του μᾶς τονίζει ὅτι ὁ Βασίλειος, ἄν καί πέιανε, ζεῖ ἐν Κυρίω. Ζεῖ καί ἀναμεσά μας, ἀφοῦ ὁμιλεῖ μέ τά συγγράμματά του. Δέν εἶναι μόνο ἡ κατανυκτική Θεία Λειτουργία πού μᾶς ἄφησε, ἀλλά κι ἕνα μεγάλο πλῆθος συγγραμμάτων, πού μᾶς καθοδηγοῦν στή σωτηρία. Ἔτσι κάθε Πρωτοχρονιά μαζί μέ τήν εὐλογία του γιά τό νέο ἔτος, μᾶς τονίζει μέ τήν εὐχή του:«Ἐπειγόμεθα, ἀδελφοί, ἴνα ἔγκαρποι καί πλήρεις ἔργων ἀγαθῶν φυτευθἐντες ἐν τῶ οἰκω Κυρίου, ἐν ταῖς αὐλαῖς τοῦ Θεοῦ ἡμῶν ἐξανθήσωμεν…».

Πηγή: Μορφές από το Συναξάρι, Ιωάννας Κατσούλα, Εκδόσεις ΚΥΠΡΗΣ, ΑΘΗΝΑ 2010.