2026 6 Φεβ. 9ο Μάθημα Βυζαντινής Αγιογραφίας (Α’ Μέρος) – “Τα γραψίματα των ενδυμάτων” .
Διδάσκει η Μαρία Λουλουργά
1)Αγαπητοί μαθητές της Αγιογραφίας, χαίρετε! Είμαστε έτοιμοι να δημιουργήσουμε το χρώμα του προπλασμού της σάρκας, του προσώπου δηλαδή και των χεριών και τον προπλασμό της κόμης των μαλλιών. Καλό θα είναι να βγάλουμε αρκετή ποσότητα χρώματος και να έχουμε πλαστικά βαζάκια μέσα στα οποία θα τα αποθηκεύσουμε για να τα έχουμε και για επόμενες εικόνες, γιατί ο προπλασμός της σάρκας θα είναι πάντα ίδιος σε όλες μας τις εικόνες, καθώς και ο προπλασμός των μαλλιών όταν πρόκειται για νεαρούς Αγίους. Λοιπόν, τα χρώματα που χρησιμοποιούμε για να δημιουργήσουμε τον προπλασμό της σάρκας είναι τα εξής : ώχρα , λιγότερη ποσότητα από κεραμιδί, δύο-τρεις σταγόνες μπλε και αρκετή ποσότητα από λευκό. Αρχικά θα χρησιμοποιήσουμε ένα πινέλο, λίγο λεπτό, που να έχει καλή μύτη δηλαδή, για να κάνουμε τις λεπτομέρειες και στη συνέχεια ένα πιο χοντρό για την υπόλοιπη επιφάνεια.
2)Ο προπλασμός των μαλλιών για τους νεαρούς αγίους αποτελείται από τα εξής χρώματα. Κεραμιδί, λίγο κόκκινο, λίγο μαύρο και ώχρα. Περιμένοντας να στεγνώσει καλά η πρώτη στρώση ώστε να περάσουμε και ένα δεύτερο χέρι που σίγουρα χρειάζεται, καλό είναι να φτιάξουμε λίγο χρώμα για τον πάπυρο, το ειλητάριο που κρατά δηλαδή ο άγιος. Θα βάλουμε σε μια θήκη της παλέτας μας, λίγο λευκό και μια σταγόνα από το καφέ που φτιάξαμε. Θα τον ανακατέψουμε καλά και αυτό το χρώμα που βγαίνει θα περάσουμε το ειλητάριο . Λοιπόν, έχω περάσει και το δεύτερο χέρι σε όλες τις επιφάνειες και τώρα έκανα την εξής δοκιμή. Έφερα μια φορά μπροστά το ριζόχαρτο να δω αν έχω ξεφύγει βάζοντας το χρώμα, αν έχω ξεφύγει από τα περιγράμματα μου και παρατήρησα ότι όντως αφού ξαναπάτησα με το καρμπόν , σε κάποια σημεία έχω παρεκκλίνει από το αρχικό σχέδιο στο άπλωμα του χρώματος. Οπότε πρέπει σε κάποια σημεία να διορθώσω ή σε άλλα να προσθέσω λίγο χρώμα, όπου λείπει.
3)Προχωράμε στο επόμενο στάδιο. Αφού έχουμε περάσει όλους τους προπλασμούς στην εικόνα μας, το επόμενο βήμα είναι να κάνουμε τα γραψίματα όπως τα λέμε στην αγιογραφία. Γραψίματα τι είναι: Είναι όλες οι σκούρες γραμμές και πινελιές που δημιουργούν τα χαρακτηριστικά του προσώπου και των μελών του σώματος, τα περιγράμματα, και όσον αφορά τα ενδύματα είναι οι βασικές πινελιές που δημιουργούν τα περιγράμματα πάλι καθώς και τις βασικές πτυχώσεις των ενδυμάτων. Γραψίματα στο ένδυμα θεωρούμε όλες τις γραμμές, τις σκούρες που δημιουργούν τα περιγράμματα και επίσης τις σκούρες πινελιές που δημιουργούν τις κύριες πτυχώσεις του ενδύματος. Μπορούμε να τις διακρίνουμε αν πάμε πιο κοντά στην εικόνα. Θα δούμε ότι είναι αυτές με το πιο έντονο και το πιο σκούρο χρώμα. Γιατί σε εκείνα τα σημεία σκοτεινιάζει το ύφασμα, γιατί έτσι όπως διπλώνει κάνει σκιά και δημιουργεί μια πτυχή. Τώρα όσον αφορά τα ενδύματα, το χρώμα των γραψιμάτων είναι λογικό ότι θα είναι διαφορετικό κάθε φορά σε κάθε ένδυμα, αφού το κάθε ένδυμα έχει τη δική του απόχρωση, οπότε και το δικό του προπλασμό, άρα και το δικό του γράψιμο. Συνήθως το γράψιμο είναι το χρώμα του προπλασμού προσθέτοντας μέσα και λίγο μαύρο. Ας πάρουμε τα ενδύματα ένα-ένα.
4)Είχαμε πει και στο προηγούμενο μάθημα πως δουλεύουμε την εικόνα σε στρώσεις, δηλαδή σε επίπεδα. Πρώτα ξεκινάμε από ό, τι βρίσκεται εσωτερικά και μετά την πρώτη δηλαδή την πρώτη στρώση και μετά ό, τι μπαίνει από πάνω σταδιακά. Εδώ στο συγκεκριμένο Άγιο το εσωτερικό ένδυμα είναι το μπλε. Αυτό βλέπουμε να είναι πιο μέσα, πιο κοντά δηλαδή στη σάρκα του Αγίου. Επομένως θα δουλέψουμε πρώτα με αυτό. Μετά στη συνέχεια ένα κομμάτι που παρεμβάλλεται από πάνω είναι το κόκκινο και μετά έρχεται από πάνω ο εξωτερικός μανδύας.
5)Οπότε πρώτα θα δουλέψουμε με την εσωτερική επιφάνεια, το εσωτερικό ένδυμα που είναι το μπλε. Πάμε λίγο να δούμε, να παρατηρήσουμε καλά την εικόνα και να προσπαθήσουμε να διακρίνουμε εδώ που είναι τα γραψίματα στο μπλε ένδυμα. Δηλαδή αυτές οι έντονες πινελιές που δημιουργούν τις πτυχώσεις του ενδύματος.
Πάμε τώρα να βγάλουμε το χρώμα του γραψίματος. Εύχομαι να έχετε κρατήσει τα χρώματα των ενδυμάτων σε πλαστικά βαζάκια ώστε να μην χρειάζεται να τα ξαναφτιάχνουμε πάλι από την αρχή. Τώρα αν σε αυτό το χρώμα πάρουμε 2-3 πινελιές, μια μικρή ποσότητα χρώματος, με το φθαρμένο πινέλο μας και το βάλουμε στην παλέτα και προσθέσουμε και λίγο μαύρο μέσα θα βγει αυτό το χρώμα ακριβώς αλλά στο λίγο πιο σκούρο του. Αυτό θα είναι λοιπόν και το χρώμα του γραψίματος.
6)Έχω έτοιμο το χρώμα του γραψίματος στην παλέτα μου και τώρα θέλουμε να δούμε πού θα μπουν τα γραψίματα πάνω στη δική μας εικόνα. Καλό είναι να τα έχουμε σχεδιάσει από πριν στο ριζόχαρτο. Οπότε μπορώ από εδώ από το ριζόχαρτο πάλι να πατήσω τα γραψίματα με το καρμπόν. Θα προσέξω όμως…
Για να δείτε τη συνέχεια του κειμένου ΣΥNΔΕΘΕΙΤΕ ΕΔΩ , στην ιστοσελίδα της Ενοριακής Συντροφιάς ‘”ΓΑΛΙΛΑΙΑ”, του Ι.Ν.Μεγ.Αγ.Γεωργίου Λαρίσης της Ι.Μ.Λαρίσης και Τυρνάβου:
https://galilea.gr/μαθηματα-αγιογραφιασ/
