Αὐτός ὁ ἀθλητής τοῦ Χριστοῦ εἶχε Πατρίδα του τό Μέτσοβο, πού βρίσκεται στήν Ἤπειρο τῆς Ἑλλάδας. Ἦταν γεννημένος ἀπό γονεῖς εὐσεβεῖς καί, ἐνῶ ἦταν ἀκόμη νέος, ἄναχώρησε γιά τά Τρίκαλα καί ἐκεῖ συμφώνησε γιά ἐργασία μέ ἕναν ἀρτοποιό, στόν ὁποῖο καί δούλευε μέ μισθό. Καί μετά ἀπό πολύν καιρό, μερικοί Ἀγαρηνοί ἄλλοτε μέ ἀπάτη καί ὑποσχέσεις καί ἄλλοτε μέ φοβέρες καί συκοφαντίες, τόν ἔκαναν καί ἀρνήθηκε ἀλλοίμονο! τόν Χριστό. Ὅταν ὅμως ἦλθε στά λογικά του, ἔφυγε καί πῆγε στήν πατρίδα του καί ζοῦσε πάλι χριστιανική ζωή. Καί ὕστερα ἀπό πολύ καιρό, ἀφοῦ φόρτωσε τό ἄλογό του δαδί, πῆγε μέ ἄλλους συμπατριῶτες του στά Τρίκαλα, γιά νά τό πουλήση καί ἐκεῖ τόν ἀναγνώρισε ἕνας Τοῦρκος κουρέας, πού ἦταν γείτονας μέ τόν προαναφερθέντα ἀρτοποιό καί, ἀφοῦ τόν ἔπιασε, τόν ἔσερνε καί τόν κατηγοροῦσε πώς ἀρνήθηκε τήν πίστι τους καί ἔγινε Χριστιανός. Τότε ὁ Νικόλαος, ἐπειδή φοβήθηκε, ἔδωσε σ’αὐτόν τό φορτίο τοῦ δαδιοῦ καί τόν παρακαλοῦσε νά μή τόν φανερώση. Ἐκεῖνος ὅμως τοῦ ἔλεγε, ὅτι ἐάν τοῦ ἔφερνε κάθε χρόνο, ὅσο ζοῦσε, ἄπό ἕνα φορτίο δαδί δέν θά τόν φανέρωνε. Καί ὁ Νικόλαος τοῦ ὑποσχέθηκε καί κάθε χρόνο τοῦ πήγαινε τό δαδί, σύμφωνα μέ τήν ὑπόσχεσί του.
Ὕστερα ὅμως ἀπό λίγο, καθώς μετάνοιωσε ὁ Νικόλαος γιά τήν ὑπόσχεσι, πού τοῦ ἔδωσε, δέν ἤθελε πλέον νά τοῦ δώση τό δαδί, ἀλλά μάλιστα ἀποφάσισε καί νά πεθάνη, γιά νά θεραπεύση τήν προηγούμενη ἄρνησι τοῦ Χριστοῦ, πού ἔκανε καί πῆγε ἀμέσως στόν πνευματικό του καί φανέρωσε τόν σκοπό του. Ἐκεῖνος ὅμως τόν ἐμπόδιζε καί τόν συμβούλευε νά ξεχάση αὐτόν τόν σκοπό, γιά νά μή τύχη καί δέν μπορέση νά ἀντέξη τά βασανιστήρια τοῦ Μαρτυρίου καί ὑποπέση πάλι σέ δεύτερη ἄρνησι, λέγοντάς του, ὅτι τό μέν πνεῦμα εἶναι πρόθυμο, ἄλλά τό σῶμα εἶναι ἀδύνατο. Ἀλλά αὐτός ὁ εὐλογημένος παρέμενε σταθερός στήν γνώμη του καί ἔλεγε, ὅτι ἔχει σίγουρες τίς ἐλπίδες του στόν Κύριο, ὅτι θά τόν δυναμώση γιά νά ὑπομείνη γενναῖα ὅλα τά παιδέματα, πού θά τοῦ κάνουν γιά τήν ἀγάπη του καί θά μαίνη ἀσάλευτος στήν πίστι του, καταπατῶντας κάθε ἐχθρό καί πολέμιο. Βλέποντας λοιπόν ὁ πνευματικός τόν ζῆλο καί τήν προθυμία, πού εἶχε γιά τό Μαρτύριο, ἀφοῦ τόν στήριξε μέ πολλές συμβουλές καί εὐχές, τόν ἄφησε νά φύγη.
Μέ τέτοια λοιπόν σταθερή γνώμη καί ἀπόφασι πῆγε στά Τρίκαλα καί, ἀφοῦ τόν συνέλαβε ὁ κουρέας, τόν ἔπνιγε λέγοντας «Ποῦ εἶναι, ἄπιστε, τό δαδί, πού μοῦ ἔταξες;». Τότε ὁ Νικόλαος τοῦ απαντοῦσε∙ «Δέν σοῦ χρωστάω τίποτε». Τότε ἐκεῖνος, ἐπειδή θύμωσε, φώναξε μεγαλόφωνα καί τόν μαρτύρησε. Τότε, ἀφοῦ ἔτρεξαν πολλοί Τοῦρκοι καί πληροφορήθηκαν τήν ὑπόθεσι, συνέλαβαν ἀμέσως τόν εὐλογημένο μέ πολύ θυμό καί χτυπῶντας τον καί σπρώχνοντάς τόν τόν πῆγαν στό δικαστήριο καί μαρτύρησαν, ὅτι ἀρνήθηκε τήν πίστι τῶν Χριστιανῶν καί δέχθηκε τήν δική τους. Ὁ Μάρτυρας ὅμως, ὅταν τόν ρώτησαν, ἀποκρίθηκε, ὅτι “Χριστιανός γεννήθηκα καί Χριστιανός εἶμαι καί Χριστιανός θέλω νά πεθάνω καί δέν ἀρνοῦμαι ποτέ τήν πίστι μου μέ ὄσα μαρτύρια καί ἄν μοῦ κάνετε”. Καί ἐπειδή λοιπόν οὔτε μέ κολακεῖες, οὔτε μέ φοβέρες μπόρεσαν νά τόν φέρουν στήν γνώμη τους, τόν ξυλοκόπησαν αὐστηρά γιά πολλή ὥρα καί ἔπειτα τόν ἔρριξαν σέ μία σκοτεινή φυλακή καί ἔκεῖ μέσα τόν παίδευαν γιά πολλές ἡμέρες μέ πεῖνα καί δίψα καί μέ ἄλλα διάφορα βασανιστήρια, ἀλλά ὁ Μάρτυρας τά ὑπέμενε ὅλα μέ ἄνδρεία καί μέ μεγάλη του χαρά.
Καί ἐπειδή ἔμενε ἀσάλευτος σέ ὅλα. τόν ἔβγαλαν ἀπό τήν φυλακή καί τόν παρουσίασαν γιά δεύτερη φορά στό δικαστήριο και πάλι κήρυξε μεγαλόφωνα τόν Χριστό, πώς εἶναι Θεός ἀληθινός καί αὐτόν πιστεύει καί δέν τόν ἀρνεῖται ποτέ. Βλέποντας λοιπόν ὁ δικαστής τό ἀμετάθετο τῆς γνώμης του, πρόσταξε νά ἀνάψουν μεγάλη πυρκαϊά στήν μέση τῆς ἀγορᾶς καί νά τόν ρίξουν μέσα σ’αὐτήν. Ἔτσι, ἀφοῦ τόν μετἐφεραν στόν τόπο τῆς καταδίκης, τόν ἔρριξαν στήν πυρκαγιά, πού ἄναψαν καί ἐκεῖ ὅλος χαρά καί δοξολογῶντας τόν Θεό, παρέδωσε τό πνεῦμα του. 

Πηγή: Συναξαριστής Αγίου Νικοδήμου Αγιορείτου, Τόμος Ε΄. Εκδόσεις: Συνοδία Σπυρίδωνος Ιερομονάχου, Ιερά Καλύβη «Άγιος Σπυρίδωνας Α’» Νέα Σκήτη, Άγιον Όρος.

ΕΥΑΓΓΕΛΙΚΟ ΑΝΑΓΝΩΣΜΑ
ΚΥΡΙΑΚΗ 16 ΜΑΪΟΥ
Μαρκ.ιε’ 46 – ιστ’ 8