ΜΝΗΜΗ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΙΕΡΟΜΑΡΤΥΡΟΣ ΣΥΜΕΩΝ
Σύμφωνα μὲ τὴν παράδοση τῆς Ἐκκλησίας, ὁ ἅγιος Συμεὼν ἦταν ἕνας ἀπὸ τοὺς τέσσερις γιοὺς ποὺ ἀπέκτησε ὁ ἅγιος Ἰωσὴφ ὁ Μνήστωρ ἀπὸ προηγούμενο γάμο καὶ γιὰ τὸν λόγο αὐτὸ ἔχει τὴν προσωνυμία, σύμφωνα μὲ τὰ ἑβραϊκὰ ἤθη τῆς ἐποχῆς, «ἀδελφὸς τοῦ Κυρίου». Μετὰ τὸ μαρτύριο τοῦ ἁγίου Ἰακώβου (62) καὶ τὴν ἅλωση τῶν Ἱεροσολύμων ἀπὸ τοὺς Ρωμαίους (70), οἱ χριστιανοὶ ποὺ εἶχαν καταφύγει στὴν Πέλλα τοποθέτησαν τὸν Συμεὼν διάδοχο τοῦ Ἰακώβου στὸν θρόνο τῆς Μητρὸς τῶν Ἐκκλησιῶν. Ἔχοντας καταστεῖ ὁ ἴδιος ναὸς τοῦ Ἁγίου Πνεύματος, μὲ θεῖο ζῆλο κατακρήμνιζε τὰ ἱερὰ τῶν εἰδώλων καὶ ὁδήγησε Ἑβραίους καὶ ἐθνικοὺς στὸ φῶς τῆς Θεογνωσίας, καταφρονώντας κινδύνους καὶ διώξεις.
Κατὰ τὴ διάρκεια τοῦ διωγμοῦ τοῦ Τρϊανοῦ (περὶ τὸ 106), ὅταν, μὲ διαταγὴ τοῦ ὕπατου Ἀττικοῦ, διώκονταν ὄχι μόνον οἱ χριστιανοὶ ἀλλὰ καὶ ὅλοι οἱ ἀπόγονοι τοῦ Δαυίδ, κάποιοι αἱρετικοὶ τοὺς ὁποίους εἶχε πολεμήσει κατήγγειλαν στοὺς Ρωμαίους τὸν ἅγιο ἱεράρχη, ὁ ὁποῖος ἐπὶ εἴκοσι ἕξι (ἢ εἴκοσι τρία) χρόνια εἶχε ποιμάνει τὸ ποίμνιό του. Ὑποβλήθηκε σὲ κάθε λογῆς βασανιστήρια, ἐπὶ πολλὲς ἡμέρες, ἐπιδεικνύοντας τόσο θάρρος, ὥστε ὁ ὕπατος καὶ οἱ περὶ αὐτὸν ἀναρωτήθηκαν πὼς τὸ γερόντιο ἐκεῖνο, ποὺ ἦταν ἡλικίας ἑκατὸν εἴκοσι ἐτῶν, μποροῦσε νὰ ἀντέχει τέτοια μαρτύρια. Τὸν καταδίκασαν παρ’ ὅλα αὐτὰ νὰ σταυρωθεῖ καὶ μὲ τὴν χαρὰ ὅτι ἐμιμεῖτο τὸν Κύριο, ὁ ἅγιος Συμεὼν ἐξεδήμησε γιὰ νὰ λάβει στὸν οὐρανὸ τὸν καλλίνικο στέφανο τοῦ μαρτυρίου. Τὸν διαδέχθηκε στὸν ἐπισκοπικὸ θρόνο ὁ Ἰοῦστος, ἕνας ἐξ Ἑβραίων χριστιανὸς (+111).
Πηγή: Νέος Συναξαριστής της Ορθοδόξου Εκκλησίας, Ιερομονάχου Μακαρίου Σιμωνοπετρίτου, Τόμος 8ος. Εκδόσεις: Ίνδικτος.
ΚΥΡΙΑΚΗ ΤΟΥ ΑΝΤΙΠΑΣΧΑ (ΘΩΜΑ)
Δευτέρα ἀπὸ τοῦ Πάσχα Κυριακὴ τὰ ἐγκαίνια ἐορτάζομεν τῆς Χριστοῦ Ἀναστάσεως καὶ τὴν τοῦ Ἁγίου Ἀποστόλου Θωμᾶ ψηλάφησιν.
Πρὸς πνευματικὴ ὠφέλεια καὶ ἀφορμὴ διδασκαλίας οἱ Ἑβραῖοι εἶχαν καθιερώσει νὰ τελοῦν κάθε χρόνο ἑορτὴ ἐγκαινίων, ἀνάμνηση δηλαδὴ σπουδαίων καὶ σημαντικῶν γεγονότων ἔτσι ὥστε νὰ μὴν ξεχνιοῦνται στὸ πέρασμα τῶν χρόνων. Ἔτσι κι ὁ χριστιανικὸς κόσμος καθιερώνει κάθε Κυριακὴ νὰ ἑορτάζεται ἡ Ἀνάστασις τοῦ Κυρίου. Πρῶτος ἐγκαινιασμὸς αὐτῆς τῆς ἑορτῆς εἶναι ἡ ὄγδοη ἡμέρα ἀπὸ τὸ Πάσχα, ἡ Κυριακὴ τοῦ Ἀντίπασχα, ὅπως λέγεται, καὶ ἡ ὁποία ἐπὶ πλέον θυμίζει καὶ τὴν ψηλάφηση τοῦ Θωμᾶ.
Ὅταν ὁ Σωτήρας τοῦ Κόσμου νικήσας τὸν θάνατο ἀναστήθηκε ἐκ τοῦ τάφου, παρουσιάσθηκε στοὺς μαθητὲς του, ποὺ «διὰ τὸν φόβον τῶν Ἰουδαίων» βρίσκονταν κλεισμένοι ἐκεῖ στὸ ὑπερῶο. Εἰσῆλθε κεκλεισμένων τῶν θυρῶν, καὶ τοὺς ἐνέπλησε χαράς, δείχνοντάς τοὺς τὸ σῶμα Του μὲ τὰ σημεῖα τοῦ Πάθους. Κατὰ θεία οἰκονομία ὅμως ὁ Θωμᾶς ἀπουσίαζε κατὰ τὴν ἐμφάνιση αὐτὴ τοῦ Κυρίου στοὺς μαθητὲς Του. Μόλις γύρισε οἱ ὑπόλοιποι μαθητὲς μὲ χαρὰ τοῦ διηγήθηκαν ὅτι εἶδαν τὸν ἀναστάντα Κύριο, μὰ ὁ Θωμᾶς δὲν θέλησε νὰ τοὺς πιστεύσει. Διστάζει καὶ ἀμφιβάλλει ὄχι ἂν εἶδαν τὸν Ἰησοῦ οἱ ἄλλοι, ἀλλὰ ἂν ἦταν πραγματικὰ ἀναστημένος αὐτὸς ὁ ἴδιος ὁ Ἰησοῦς. «Ἐὰν μὴ ἰδῶ ἐν τοῖς χερσὶν αὐτοῦ τὸν τύπων τῶν ἥλων -ἔλεγε- καὶ βάλω τὸν δάκτυλον μου εἰς τῶν τύπων τῶν ἥλων καὶ βάλω τὴν χεῖρα μου εἰς τὴν πλευρὰν αὐτοῦ, οὐ μὴ πιστέψω». Ὁ Θεὸς ὅμως ποὺ ξέρει νὰ μεταχειρίζεται τοὺς καλύτερους τρόπους γιὰ τὴ σωτηρία τοῦ καθενός, φρόντισε καὶ τὸν Θωμᾶ νὰ τὸν φέρει κοντὰ στὸ θρίαμβο τῆς Ἀνάστασής Του.
Ὕστερα ἀπὸ ὀκτὼ ἡμέρες ὁ Κύριος μὲ ἄφατη μακροθυμία σ’ αὐτὴ τὴν ἀπιστία τοῦ μαθητὴ του, ἐμφανίζεται καὶ πάλι ἐνώπιον τῶν μαθητῶν Του ποὺ ἦσαν συναγμένοι στὸ ὑπερῶο κεκλεισμένων τῶν θυρῶν. Αὐτὴ τὴ φορὰ βρισκόταν ἐκεῖ καὶ ὁ Θωμᾶς. Ὁ Κύριος μόλις ἐμφανίστηκε ἀνάμεσά τους τοὺς χαιρέτησε μὲ τὸν χαιρετισμὸ τῆς εἰρήνης κι ἔπειτα στράφηκε πρὸς τὸν Θωμᾶ καὶ τὸν κάλεσε κοντὰ Του λέγοντας του: -Φέρε τὸ δάχτυλό σου ἐδῶ καὶ δες τὶς πληγὲς ἀπὸ τὰ καρφιά, φέρε καὶ τὸ χέρι σου στὴ λογχισμένη πλευρὰ μου καὶ μὴ γίνεσαι ἄπιστος ἀλλὰ πιστός. Ὅλα αὐτὰ τὰ εἶπε ὁ Κύριος γιὰ νὰ δείξει τόσο στὸ Θωμᾶ ὅσο καὶ στοὺς ἄλλους μαθητὲς του ὅτι ἀοράτως βρισκόταν κοντὰ τους καὶ κατὰ τρόπο τινὰ ἄκουγε καὶ ἔβλεπε τὰ πάντα. Ἔτσι ἔδωσε τὴν εὐκαιρία στὸν Θωμᾶ νὰ διαπιστώσει πέραν πάσης ἀμφιβολίας ὅτι πράγματι εἶχε σωματικῶς ἀναστηθεῖ.
Ἔντρομος ὁ Θωμᾶς ἀναφώνησε: «Ὁ Κύριός μου καὶ ὁ Θεὸς μου»! Ἐπανόρθωσε ἔτσι τὴν ὀλιγοπιστία τοῦ Θωμᾶ καὶ μᾶς δίδαξε ὅτι καὶ ἐμεῖς ἐπίσης καλούμαστε νὰ θέσουμε τὸν δάκτυλο -ὄχι σωματικῶς ἀλλὰ πνευματικῶς- στὴν Θεία πλευρὰ Του καὶ νὰ ποτισθοῦμε ἀπὸ τὴν ἀναβλύζουσα Χάρη. Δὲν ξέρουμε ἂν ὁ Θωμᾶς ψηλάφισε τὸν Κύριο -ὅσο κι ἂν οἱ ἁγιογράφοι τὸν παριστάνουν νὰ ψηλαφεῖ τὴν πλευρὰ τοῦ Ἀναστημένου Ἰησοῦ-, ἐκεῖνο ποὺ ξέρουμε εἶναι ὅτι βλέποντας μπροστὰ του τὸν Κύριο ὁλοζώντανο ἀναφώνησε: «Ὁ Κύριός μου καὶ ὁ Θεὸς μου!». Δὲν ἄργησε δηλαδὴ νὰ προβεῖ στὴν ἀναγνώριση τῆς ἀναξιότητάς του καὶ νὰ δηλώσει περαιτέρω εἰλικρινῆ μετάνοια καὶ πίστη. Ἀντίθετα ὁ σύγχρονος Χριστιανὸς παραδομένος συχνὰ στὴ λογικὴ τῆς αἰτιοκρατίας χάνει τὴν πίστη του καὶ μαζὶ μ’ αὐτὴ τὴ ζεστασιὰ καὶ τὴν πνευματικὴ ὁλοκλήρωση. Ἔτσι ὁ Θωμᾶς ὄχι ἀπὸ ἀπιστία ἀλλὰ ἀπὸ πολλὴ πίστη καὶ ἀγάπη γίνεται ὁ πρῶτος κήρυκας τῆς Ἀνάστασης τοῦ Χριστοῦ. Ἡ νομιζόμενη ἀπιστία του, ὅπως τονίζει ὁ ὑμνογράφος «πίστιν βεβαίαν ἐγέννησεν».
Ἡ ἀξίωση αὐτὴ τοῦ Θωμᾶ νὰ δεῖ καὶ νὰ ψηλαφίσει τὸν Ἀναστάντα Διδάσκαλο εἶναι ἡ πρώτη βεβαίωση καὶ ἀπόδειξη τῆς Ἀνάστασης τοῦ Σωτῆρος. Γι’ αὐτὸ ὁ Κύριος δὲν τὸν ἐπιτιμᾶ ἀλλὰ τοῦ τονίζει: «Μακάριοι οἱ μὴ ἰδόντες καὶ πιστεύσαντες». Κι ὁ ὑμνογράφος ἀναφωνεῖ «Ὦ καλὴ ἀπιστία, τῶν πιστῶν τὰς καρδίας εἰς ἐπίγνωσιν ἦξε…» καὶ ἀλλοῦ: «Ὁ μόνος τολμήσας τῆ ἀπίστω τε πίστει, εὐεργετήσας ἡμᾶς, Θωμᾶς ὁ Δίδυμος λύει μὲν τὴν ζοφώδη ἄγνοιαν τοῖς πᾶσι πέρασι, τὴ πιστῆ ἀπιστία». Ἡ δυσπιστία λοιπὸν τοῦ Θωμᾶ εἶναι ἀντιπροσωπευτικὴ γιὰ ὅλους τοὺς μαθητὲς τοῦ Κυρίου ὅλων τῶν αἰώνων. Δὲν πρέπει νὰ εἴμαστε ἄπιστοι ἄλλ’ οὔτε καὶ εὔπιστοι. Πρέπει νὰ διατηροῦμε κάποια ἐπιφύλαξη ὡς πρὸς τὸ τί πρέπει νὰ πιστεύουμε. Κι ἂν τελικὰ ἀποδειχθεῖ ἀληθινό, τότε ἀνεπιφύλακτα καὶ σταθερὰ τὸ πιστεύουμε. Κι ὄχι μόνο νὰ τὸ πιστεύουμε ἀλλὰ καὶ νὰ τὸ ζοῦμε καὶ νὰ κηρύττουμε ὅπως καὶ ὁ Θωμᾶς πίστεψε καὶ κήρυξε τὸν Χριστὸ σταθερὰ καὶ ἀταλάντευτα μέχρι θανάτου. Ἡ παρουσία τοῦ Θεοῦ δὲν μπορεῖ νὰ γίνει κατανοητὴ παρὰ μόνο διὰ τῆς πίστεως. Τὴν πίστη ὅμως καὶ οἱ μαθητὲς Του θὰ ἀρχίσουν νὰ τὴν κατανοοῦν μετὰ τὴν ἔκρηξη τῆς ἀπιστίας τοῦ Θωμᾶ. Γι’ αὐτὸ ὁ Κύριος λέγει: Θωμᾶ ἐσὺ μὲ εἶδες καὶ πίστεψες, μακάριοι ὅμως θὰ εἶναι ὅλοι ἐκεῖνοι πού, ἂν καὶ δὲν μὲ εἶδαν πίστεψαν.
Στὴν καθιέρωση τοῦ ἐγκαινιασμοῦ τῆς ἑορτῆς τῆς Ἀναστάσεως συμβάλλει ὁ Θωμᾶς. Μὲ τὴν καλὴ του ἀπιστία καθιερώνει τὴν ἀναμφισβήτητη πίστη στὴν Ἀνάσταση τοῦ Κυρίου, διὰ τῆς ὁποίας μπαίνουμε οὐσιαστικὰ στὴν Ἐκκλησία. Μόνο ἡ πίστη στὴν Ἀνάσταση εἶναι δύναμη πραγματικὰ δημιουργικὴ διότι ἐμφυσᾶ τὴν πνοὴ τῆς ἀγάπης.
Πηγή: «ΜΟΡΦΕΣ ΑΠΟ ΤΟ ΣΥΝΑΞΑΡΙ» ΙΩΑΝΝΑΣ Δ. ΚΑΤΣΟΥΛΑ, ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΚΥΠΡΗΣ, ΑΘΗΝΑ 2017
ΕΥΑΓΓΕΛΙΚΟ ΑΝΑΓΝΩΣΜΑ
ΚΥΡΙΑΚΗ 27 ΑΠΡΙΛΙΟΥ
Ιω.κ’ 19-31
ΚΕΙΜΕΝΟ
19 Οὔσης οὖν ὀψίας τῇ ἡμέρᾳ ἐκείνῃ τῇ μιᾷ τῶν σαββάτων, καὶ τῶν θυρῶν κεκλεισμένων ὅπου ἦσαν οἱ μαθηταὶ συνηγμένοι διὰ τὸν φόβον τῶν Ἰουδαίων, ἦλθεν ὁ Ἰησοῦς καὶ ἔστη εἰς τὸ μέσον, καὶ λέγει αὐτοῖς· εἰρήνη ὑμῖν. 20 καὶ τοῦτο εἰπὼν ἔδειξεν αὐτοῖς τὰς χεῖρας καὶ τὴν πλευρὰν αὐτοῦ. ἐχάρησαν οὖν οἱ μαθηταὶ ἰδόντες τὸν Κύριον. 21 εἶπεν οὖν αὐτοῖς ὁ Ἰησοῦς πάλιν· εἰρήνη ὑμῖν. καθὼς ἀπέσταλκέ με ὁ πατήρ, κἀγὼ πέμπω ὑμᾶς. 22 καὶ τοῦτο εἰπὼν ἐνεφύσησε καὶ λέγει αὐτοῖς· λάβετε Πνεῦμα Ἅγιον· 23 ἄν τινων ἀφῆτε τὰς ἁμαρτίας, ἀφίενται αὐτοῖς, ἄν τινων κρατῆτε, κεκράτηνται. 24 Θωμᾶς δὲ εἷς ἐκ τῶν δώδεκα, ὁ λεγόμενος Δίδυμος, οὐκ ἦν μετ’ αὐτῶν ὅτε ἦλθεν ὁ Ἰησοῦς. 25 ἔλεγον οὖν αὐτῷ οἱ ἄλλοι μαθηταί· ἑωράκαμεν τὸν Κύριον. ὁ δὲ εἶπεν αὐτοῖς· ἐὰν μὴ ἴδω ἐν ταῖς χερσὶν αὐτοῦ τὸν τύπον τῶν ἥλων, καὶ βάλω τὸν δάκτυλόν μου εἰς τὸν τύπον τῶν ἥλων, καὶ βάλω τὴν χεῖρά μου εἰς τὴν πλευρὰν αὐτοῦ, οὐ μὴ πιστεύσω. 26 Καὶ μεθ’ ἡμέρας ὀκτὼ πάλιν ἦσαν ἔσω οἱ μαθηταὶ αὐτοῦ καὶ Θωμᾶς μετ’ αὐτῶν. ἔρχεται ὁ Ἰησοῦς τῶν θυρῶν κεκλεισμένων, καὶ ἔστη εἰς τὸ μέσον καὶ εἶπεν· εἰρήνη ὑμῖν. 27 εἶτα λέγει τῷ Θωμᾷ· φέρε τὸν δάκτυλόν σου ὧδε καὶ ἴδε τὰς χεῖράς μου, καὶ φέρε τὴν χεῖρά σου καὶ βάλε εἰς τὴν πλευράν μου, καὶ μὴ γίνου ἄπιστος, ἀλλὰ πιστός. 28 καὶ ἀπεκρίθη Θωμᾶς καὶ εἶπεν αὐτῷ· ὁ Κύριός μου καὶ ὁ Θεός μου. 29 λέγει αὐτῷ ὁ Ἰησοῦς· ὅτι ἑώρακάς με, πεπίστευκας· μακάριοι οἱ μὴ ἰδόντες καὶ πιστεύσαντες.
30 Πολλὰ μὲν οὖν καὶ ἄλλα σημεῖα ἐποίησεν ὁ Ἰησοῦς ἐνώπιον τῶν μαθητῶν αὐτοῦ, ἃ οὐκ ἔστι γεγραμμένα ἐν τῷ βιβλίῳ τούτῳ· 31 ταῦτα δὲ γέγραπται ἵνα πιστεύσητε ὅτι Ἰησοῦς ἐστιν ὁ Χριστὸς ὁ υἱὸς τοῦ Θεοῦ, καὶ ἵνα πιστεύοντες ζωὴν ἔχητε ἐν τῷ ὀνόματι αὐτοῦ.
ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ
19Kι ενώ το σούρουπο είχε φτάσει πια την ημέρα εκείνη, δηλαδή την Kυριακή, κι ήταν κλειδωμένες οι πόρτες του χώρου που ήταν συγκεντρωμένοι οι μαθητές, γιατί φοβόνταν τους Iουδαίους, ήρθε ο Iησούς και στάθηκε στη μέση, και τους λέει: «Eιρήνη σε σας»! 20Kι αφού το είπε αυτό, τους έδειξε τα χέρια του και το πλευρό του. Xάρηκαν τότε οι μαθητές, που είδαν τον Kύριο. 21Tους ξανάπε τότε ο Iησούς: «Eιρήνη σε σας! Όπως με έχει αποστείλει ο Πατέρας, το ίδιο κι εγώ αποστέλλω εσάς». 22Kι αφού το είπε αυτό, φύσηξε πάνω τους και τους λέει: «Πάρτε Πνεύμα ʼγιο. 23Σε όσους συγχωρείτε τις αμαρτίες τους, θα τους συγχωρεθούν. Σε όσους τις αφήσετε ασυγχώρητες, θα τους μείνουν ασυγχώρητες». 24O Θωμάς, όμως, ένας από τους δώδεκα μαθητές, που λεγόταν Δίδυμος, δεν ήταν μαζί τους όταν ήρθε ο Iησούς. 25Tου έλεγαν, λοιπόν, οι άλλοι μαθητές: «Eίδαμε τον Kύριο»! Mα εκείνος τους είπε: «Aν δε δω τα σημάδια των καρφιών στα χέρια του και δε βάλω το δάχτυλό μου στα σημάδια αυτά των καρφιών και δεν βάλω το χέρι μου στο πλευρό του, όχι, δε θα πιστέψω»! 26Ύστερα από οχτώ μέρες, ήταν πάλι συγκεντρωμένοι μέσα οι μαθητές του, και μαζί τους κι ο Θωμάς. Ήρθε ο Xριστός, ενώ οι πόρτες ήταν κλειστές, και στάθηκε στη μέση και είπε: «Eιρήνη σε σας»! 27Έπειτα λέει στο Θωμά: «Φέρε το δάχτυλό σου εδώ, και κοίτα τα χέρια μου. Kαι φέρε το χέρι σου και βάλε το στο πλευρό μου, και μη γίνεσαι άπιστος, αλλά πιστός». 28Tότε ο Θωμάς είπε: «Kύριέ μου! και Θεέ μου!» 29Tου λέει ο Iησούς: «Eπειδή με είδες με τα μάτια σου, πίστεψες. Mακάριοι όσοι πίστεψαν χωρίς να με δουν». 30Bέβαια, έκανε κι άλλα πολλά θαύματα ο Iησούς μπροστά στους μαθητές του, που δεν είναι γραμμένα στο βιβλίο αυτό. 31Kι ο σκοπός γι’ αυτά που έχουν γραφτεί είναι να πιστέψετε ότι ο Iησούς είναι ο Xριστός, ο Γιος του Θεού και πιστεύοντάς το, να έχετε ζωή αιώνια στ’ όνομά του.
Ἀπολυτίκιον
Ἦχος α’. Χορὸς Ἀγγελικός.
Χριστοῦ σε συγγενῆ, Συμεὼν Ἱεράρχα, καὶ Μάρτυρα στεῤῥόν, ἱερῶς εὐφημοῦμεν, τὴν πλάνην ὀλέσαντα, καὶ τὴν πίστιν τηρήσαντα· ὅθεν σήμερον, τήν παναγίαν σου μνήμην, ἑορτάζοντες, ἁμαρτημάτων τὴν λύσιν, εὐχαῖς σου λαμβάνομεν.
