ΜΝΗΜΗ ΤΟΥ ΟΣΙΟΥ ΠΑΤΡΟΣ ΝΙΚΑΝΟΡΟΣ ΤΟΥ ΘΑΥΜΑΤΟΥΡΓΟΥ, ΤΟΥ ΑΣΚΗΤΙΚΩΣ ΑΝΑΛΑΜΨΑΝΤΟΣ ΕΝ ΤΩ ΟΡΕΙ ΤΟΥ ΚΑΛΛΙΣΤΡΑΤΟΥ
Ὁ ὅσιος καὶ θεοφόρος πατὴρ Νικάνωρ γεννήθηκε στὴ Θεσσαλονίκη (1491) ἀπὸ γονεῖς εὐσεβεῖς καὶ εὔπορους, ποὺ μένοντας ἄτεκνοι γιὰ πολλὰ χρόνια ἀπέκτησαν τὸ παιδὶ αὐτὸ μετὰ ἀπὸ θαυματουργικὴ ἐμφάνιση τοῦ μεγαλομάρτυρα Μηνᾶ. Τοῦ ἐξασφάλισαν καλὴ μόρφωση, τοῦ ἐνεφύσησαν τὴν ἀγάπη γιὰ τὶς ἱερὲς Γραφὲς καὶ καλλιέργησαν στὴν ψυχὴ του φλογερὸ πόθο γιὰ τὴν ἀρετή. Μένοντας ὀρφανός, ὁ ὅσιος μοίρασε τὰ ἀγαθὰ του στοὺς φτωχοὺς καὶ ἔλαβε τὸ ἀγγελικὸ Σχῆμα μὲ τὸ ὄνομα Νικάνωρ. Παρότι ἔμενε ἀκόμη στὸ σπίτι του ἐπιδιδόταν σὲ μεγάλους ἀσκητικοὺς μόχθους γιὰ νὰ ἐνδυθεῖ τὴν πανοπλία τῶν ἀρετῶν, μιμούμενος τοὺς θεοφόρους πατέρες καὶ περνοῦσε σχεδὸν ὅλες τὶς ἡμέρες καὶ τὶς νύχτες του προσευχόμενος, μὲ τὰ χέρια ὑψωμένα στὸν οὐρανό, σὰν τὸ Μωυσῆ. Θαυμάζοντας τὶς ἀρετὲς του, ὁ ἐπίσκοπος τὸν χειροτόνησε διάκονο παρὰ τὴ θέλησή τοῦ ἰδίου καὶ κατόπιν πρεσβύτερο καὶ τοῦ ἐμπιστεύθηκε τὴν εὐθύνη γιὰ τὴν τάξη τῶν Ἀκολουθιῶν στὸν καθεδρικὸ ναό.
Σὲ ἡλικία τριάντα ἑπτὰ ἐτῶν, ὁ Νικάνωρ ἄκουσε μία φωνὴ ποὺ τὸν πρόσταξε νὰ ἀποσυρθεῖ στὸ ὄρος Καλλίστρατο, στὴν ἀριστερὴ ὄχθη τοῦ ποταμοῦ Ἁλιάκμονα στὴν περιοχὴ Γρεβενῶν, προκειμένου νὰ βρει ἐκεῖ τὴν πρόσφορη γιὰ τὴν συνομιλία μὲ τὸν Θεὸ ἡσυχία. Ἀφοῦ μοίρασε βιαστικὰ ὅτι εἶχε ἀπομείνει ἀπὸ τὰ ὑπάρχοντά του, ἐγκατέλειψε τὴν Θεσσαλονίκη καὶ ξεκίνησε κηρύττοντας στὸν δρόμο τὸν Λόγο τοῦ Θεοῦ σὲ πόλεις καὶ χωριά. Ἔζησε γιὰ λίγο στὸ χωριὸ Σαρακήνα, ὅπου ἐπιτέλεσε θαύματα γιὰ τὴν ἀνακούφιση τῶν δοκιμαζόμενων χριστιανῶν. Ἐνοχλούμενος ὅμως ἀπὸ τὴ φήμη ποὺ ἀπέκτησε, ἀποσύρθηκε στὸ ὄρος Καλλίστρατο σὲ μιὰ ἀπρόσιτη σπηλιά, ὅπου μπόρεσε νὰ δοθεῖ ἀπερίσπαστος στὴν ἄκρα νηστεία καὶ τὴν ἀδιάλειπτο προσευχὴ γιὰ τὴν ὁποία διψοῦσε ἡ τετρωμένη ὑπὸ ἀγάπης τοῦ Θεοῦ ψυχὴ του. Ὁ διάβολος μὴν ὑποφέροντας τὶς προόδους του στὴν θεωρία ὑπέβαλλε τὸν ὅσιο ἀσκητὴ σὲ μύριες δοκιμασίες, ἀλλὰ ἐκεῖνος ἔβγαινε νικητὴς μὲ τὸ σημεῖο τοῦ Σταυροῦ καὶ τὴν ἐπίκληση τοῦ Ὀνόματος τοῦ Χριστοῦ. Μετὰ τὴν κοίμησή του, οἱ δαίμονες κατέστρεψαν τὴν σπηλιὰ ἐκείνη, γιὰ νὰ μὴν τὴν πάρει κάποιος ἄλλος ἀνδρεῖος ἀγωνιστής.
Τὰ ἀσκητικὰ κατορθώματα καὶ ἡ ἄκρα ἀκτημοσύνη τοῦ ὁσίου Νικάνορος δὲν μποροῦσαν νὰ μείνουν ἄγνωστα καὶ προκάλεσαν τὸν θαυμασμὸ τοῦ ἁγίου Διονυσίου τοῦ ἐν Ολύμπω [23 Ιαν], ποὺ εἶπε μία ἡμέρα στοὺς μαθητὲς του: «Δείτε τί θησαυρὸς κρύβεται κάτω ἀπὸ ἐκεῖνο τὸ εὐτελὲς τριβώνιον!» Ἡ φήμη τοῦ ὁσίου Νικάνορος προσείλκυσε δύο πλούσιους χριστιανοὺς ποὺ μετέβησαν στὸ ὄρος Καλλίστρατο γιὰ νὰ τοῦ ζητήσουν νὰ τοὺς δεχθεῖ ὡς μαθητές. Ὁ ἄνθρωπος τοῦ Θεοῦ τοὺς ὑποδέχθηκε μὲ σεβασμό, ἀλλὰ τοὺς έμεμψε γιὰ τὸ γεγονὸς ὅτι εἶχαν ἐγκαταλείψει τὸν ἅγιο Διονύσιο γιὰ νὰ ἔλθουν σὲ αὐτόν. Ἡ ἐπιμονὴ τοὺς ὡστόσο νίκησε τὶς ἀντιστάσεις του καὶ τοὺς ἐνέδυσε μὲ τὸ μοναχικὸ Σχῆμα. Σύντομα ἦλθαν νὰ προστεθοῦν σ’ αὐτοὺς κι ἄλλοι καὶ ἡ ἀδελφότητα μεγάλωσε ἔτσι ποὺ ἔγινε ἀπαραίτητη ἡ ἀνέγερση ἑνὸς μοναστηριοῦ. Ἀνακαίνισαν πρῶτα τὸ ἀρχαῖο μικρὸ μοναστήρι τοῦ Τιμίου Προδρόμου ποὺ βρισκόταν κοντὰ στὴ σπηλιά. Μία νύχτα, ἐνῶ προσευχόταν, ὁ ὅσιος ἄκουσε μιὰ φωνὴ νὰ τὸν προστάζει νὰ ἀνέβει στὴν κορυφὴ τοῦ βουνοῦ, ὅπου καὶ βρῆκε κρυμμένη μία παλαιὰ εἰκόνα τοῦ Σωτῆρος Χριστοῦ. Στρώθηκε ἀμέσως στὴν δουλειὰ μὲ τοὺς μοναχοὺς καὶ τοὺς ἐργάτες καὶ ἔχτισαν ἐκεῖ μία ἐκκλησία ἀφιερωμένη στὴν Μεταμόρφωση τοῦ Σωτῆρος, ὅπως καὶ ἕνα μεγάλο μοναστήρι. Λίγα χρόνια ἀργότερα ἡ πατριαρχικὴ καὶ σταυροπηγιακή Μονὴ τῆς Μεταμορφώσεως (ἡ Ζάβορδας) μὲ τὰ ἐξαρτήματά της ἀριθμοῦσε πολλὲς ἑκατοντάδες μοναχῶν καὶ ξεπέρασε ὅλα τὰ ἄλλα μοναστήρια τῆς περιοχῆς. Ὁ ὅσιος Νικάνωρ διέλαμπε ἐκεῖ ὡς φωτεινὸ ἄστρο καὶ πλήθη χριστιανῶν συνέρρεαν πρὸς αὐτὸν: ἄλλοι γιὰ νὰ γίνουν μοναχοί, ἄλλοι γιὰ νὰ ἀκούσουν τὶς διδαχὲς του καὶ νὰ λάβουν τὴν εὐλογία του ἢ γιὰ νὰ γιατρευτοῦν ἀπὸ τὰ πάθη τούς. Ὁ καθεὶς λάβαινε ὅτι τοῦ ἦταν ὠφέλιμο, κατὰ τὸ μέτρο τῆς πίστεώς του καὶ τῆς μετάνοιάς του.
Ἀφοῦ ὁλοκλήρωσε τὸ ἔργο ποὺ τοῦ εἶχε ἐμπιστευτεῖ ὁ Θεός, τρεῖς ἡμέρες πρὶν ἐκδημήσει, ὁ ὅσιος συγκέντρωσε ὅλους τοὺς μοναχοὺς του καὶ τοὺς παρέδωσε τὴν Διαθήκη του, στὴν ὁποία τοὺς συμβούλευε νὰ διατηροῦν πιστὰ τὶς παραδόσεις τῶν ἁγίων Πατέρων καὶ τὸ Τυπικὸν τοῦ ἁγίου Σάββα∙ κατόπιν τοὺς παρότρυνε νὰ μένουν σταθεροὶ στὴν ἀγάπη, στὴν μεταξὺ τοὺς ἅμιλλα καὶ στὴν ἀδελφικὴ διόρθωση. Τοὺς ἔδωσε τέλος τὴν ἐντολὴ νὰ ἀπαγορευθεῖ ἡ εἴσοδος τῆς μονῆς στὶς γυναῖκες καὶ στὰ παιδιὰ καὶ ἡ ἐνθρόνιση νέου ἠγουμένου νὰ γίνεται παρουσία τῶν ἠγουμένων τῶν Μονῶν Μεταμορφώσεως καὶ Βαρλαάμ τῶν Μετεώρων, ὅπως κι ἐκείνου τῆς Σκήτης τοῦ Προδρόμου Βεροίας, ποὺ ἵδρυσε ὁ ἅγιος Διονύσιος, οἱ ὁποῖοι θὰ τοῦ παραδίδουν τὴν ποιμαντορικὴ ράβδο του. Μετὰ τὸν ἑορτασμὸ τῆς Μεταμορφώσεως, ὁ ὅσιος δέχθηκε ὅλους τοὺς πιστοὺς ποὺ εἶχαν ἔλθει γιὰ τὴν ἑορτὴ καὶ μόλις ἐπέστρεψε στὸ κελλὶ του προσβλήθηκε ἀπὸ ὑψηλὸ πυρετό. Ἐκοιμήθη τὴν Τρίτη ἡμέρα (1549) ὅπως τοῦ εἶχε προαναγγελθεῖ, καὶ ἐνταφιάσθηκε στὸ παρεκκλήσιο τοῦ Τιμίου Προδρόμου, ὅπου τὰ τίμια λείψανά του ἔγιναν πηγὴ ἰαμάτων.
Πηγή: Νέος Συναξαριστής της Ορθοδόξου Εκκλησίας, Ιερομονάχου Μακαρίου Σιμωνοπετρίτου, Τόμος 12ος. Εκδόσεις: Ίνδικτος.
ΕΥΑΓΓΕΛΙΚΟ ΑΝΑΓΝΩΣΜΑ
ΚΥΡΙΑΚΗ 7 ΑΥΓΟΥΣΤΟΥ
Ματθ. ιδ’ 14-22
ΚΕΙΜΕΝΟ
14 Καὶ ἐξελθὼν ὁ ᾿Ιησοῦς εἶδε πολὺν ὄχλον, καὶ ἐσπλαγχνίσθη ἐπ᾿ αὐτοῖς καὶ ἐθεράπευσε τοὺς ἀρρώστους αὐτῶν. 15 ὀψίας δὲ γενομένης προσῆλθον αὐτῷ οἱ μαθηταὶ αὐτοῦ λέγοντες· ἔρημός ἐστιν ὁ τόπος καὶ ἡ ὥρα ἤδη παρῆλθεν· ἀπόλυσον τοὺς ὄχλους, ἵνα ἀπελθόντες εἰς τὰς κώμας ἀγοράσωσιν ἑαυτοῖς βρώματα. 16 ὁ δὲ ᾿Ιησοῦς εἶπεν αὐτοῖς· οὐ χρείαν ἔχουσιν ἀπελθεῖν· δότε αὐτοῖς ὑμεῖς φαγεῖν. 17 οἱ δὲ λέγουσιν αὐτῷ· οὐκ ἔχομεν ὧδε εἰ μὴ πέντε ἄρτους καὶ δύο ἰχθύας. 18 ὁ δὲ εἶπε· φέρετέ μοι αὐτοὺς ὧδε. 19 καὶ κελεύσας τοὺς ὄχλους ἀνακλιθῆναι ἐπὶ τοὺς χόρτους, λαβὼν τοὺς πέντε ἄρτους καὶ τοὺς δύο ἰχθύας, ἀναβλέψας εἰς τὸν οὐρανὸν εὐλόγησε, καὶ κλάσας ἔδωκε τοῖς μαθηταῖς τοὺς ἄρτους, οἱ δὲ μαθηταὶ τοῖς ὄχλοις. 20 καὶ ἔφαγον πάντες καὶ ἐχορτάσθησαν, καὶ ἦραν τὸ περισσεῦον τῶν κλασμάτων δώδεκα κοφίνους πλήρεις. 21 οἱ δὲ ἐσθίοντες ἦσαν ἄνδρες ὡσεὶ πεντακισχίλιοι χωρὶς γυναικῶν καὶ παιδίων.22 Καὶ εὐθέως ἠνάγκασεν ὁ ᾿Ιησοῦς τοὺς μαθητὰς αὐτοῦ ἐμβῆναι εἰς τὸ πλοῖον καὶ προάγειν αὐτὸν εἰς τὸ πέραν, ἕως οὗ ἀπολύσῃ τοὺς ὄχλους.
ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ
14.Και όταν εβγήκεν ο Ιησούς από εκεί που έμενεν, είδε πολύν λαόν, επλαγχνίσθη αυτούς και εθεράπευσεν όλους όσοι ήσαν άρρωστοι. 15. Αργά δε το απόγευμα προσήλθαν οι μαθηταί και του είπαν· “ο τόπος είναι έρημος και η ώρα έχει περάσει· διέλυσε τα πλήθη, ώστε να πάνε εις τα γύρω χωριά και να αγοράσουν δια τον εαυτόν τους τροφάς”. 16. Ο δε Ιησούς τους είπεν· “δεν έχουν ανάγκην να πάνε· δώστε τους σεις να φάγουν”. (Και είπε τούτο, δια να δώση ευκαιρίαν στους μαθητάς να δείξουν την αγάπην των, αλλά και δια να τους προπαρασκευάση ψυχολογικώς δια το θαύμα). 17. Εκείνοι δε του είπαν· “εδώ δεν έχομεν παρά μόνον πέντε άρτους και δύο ψάρια”. 18.Ο δε Ιησούς είπε “φέρετέ τα εδώ εις εμέ”. 19. Και αφού συνέστησε εις τα πλήθη να καθήσουν επάνω εις τα χόρτα, επήρε τους πέντε άρτους και τα δύο ψάρια, εσήκωσε τα μάτια στον ουρανόν, δια να ευχαριστήση τον ουράνιον Πατέρα, ευλόγησε, έκοψε τους άρτους εις κομμάτια και τα έδωσε στους μαθητάς και οι μαθηταί στους όχλους. 20.Εφαγαν δε όλοι και εχόρτασαν και εμάζευσαν ο,τι επερίσσευσεν από τα κομμάτια, δώδεκα κοφίνια γεμάτα. 21.Εκείνοι δε που έφαγαν ήσαν πέντε περίπου χιλιάδες, εκτός από τας γυναίκας και τα παιδιά. 22. Και αμέσως ο Ιησούς ηνάγκασε τους μαθητάς να εισέλθουν στο πλοίον και να πάνε προ αυτού στο απέναντι μέρος, μέχρις ότου αυτός απολύση τα πλήθη του λαού.
