ΜΝΗΜΗ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΙΕΡΟΜΑΡΤΥΡΟΣ ΛΟΥΚΙΑΝΟΥ
Ὁ ἅγιος Λουκιανὸς ἔζησε στὰ χρόνια τοῦ μεγάλου διωγμοῦ (304-312). Καταγόταν ἀπὸ τὴν Ἀντιόχεια (κατ’ ἄλλους ἀπὸ τὰ Σαμόσατα). Ὅταν πέθαναν οἱ γονεῖς του, μοίρασε ὅλη τὴν περιουσία στοὺς πτωχούς, ἄφησε τὴν γενέτειρά του καὶ πῆγε στὴν Ἔδεσσα τῆς Ὀσροηνῆς γιὰ νὰ παρακολουθήσει τὴν πνευματικὴ διδασκαλία τοῦ Μακαρίου, ἑνὸς φημισμένου διδασκάλου. Ἔλαβε τὸ ἅγιο βάπτισμα καὶ πέρασε κατόπιν ἐκεῖ πολλὰ χρόνια σὲ αὐστηρὴ ἄσκηση. Μοναδικὴ του συναναστροφὴ ἦταν ἡ νηστεία, οἱ ἀγρυπνίες καὶ τὰ δάκρυα. Ὁ διδάσκαλός του τοῦ εἶχε μεταδώσει μεγάλο πόθο γιὰ τὴ μελέτη τῆς Ἁγίας Γραφῆς, σὲ βαθμὸ ποὺ ὁ Λουκιανὸς περνοῦσε ὅλες του τὶς νύκτες χωρὶς σχεδὸν νὰ κοιμηθεῖ∙ τόσο πολὺ κοντὰ στὴν ἐπουράνιο καὶ αἰώνια πραγματικότητα τὸν ἔφερνε ἡ ἀνάγνωση τῶν Γραφῶν καὶ ἡ προσευχή. Ἔχοντας ἐπίγνωση τοῦ θεάρεστου βίου του, ἡ Ἐκκλησία τῆς Ἀντιοχείας τὸν κάλεσε νὰ ἐπιστρέψει καὶ τὸν χειροτόνησε πρεσβύτερο. Ἐκεῖ, στὴν Ἀντιόχεια, ὁ ἅγιος Λουκιανὸς ἵδρυσε τὴν περίφημη «Σχολὴ τῶν Ἑρμηνευτῶν», ὅπου ὑπὸ τὴν καθοδήγησή του οἱ μαθητὲς διδάσκονταν τὴν ἑρμηνεία τῆς Ἁγία Γραφῆς κατὰ τὴν ἱστορικὴ καὶ φιλολογικὴ ἔννοια. Καθὼς δὲ ἦταν γνώστης τῆς ἑβραϊκῆς γλώσσας, ἦταν σὲ θέση νὰ διορθώσει τὰ κείμενα ποὺ εἶχαν φθαρεῖ μὲ τὸν χρόνο ἢ ἀπὸ τὶς ἐπεμβάσεις τῶν αἱρετικῶν. Ὅταν πληροφορήθηκε ὁ αὐτοκράτορας Μαξιμίνος Δάια γιὰ τὴν ἐπιρροὴ ποὺ ἀσκοῦσε ὁ Λουκιανός, διέταξε νὰ τὸν συλλάβουν καὶ νὰ τὸν φέρουν στὴ Νικομήδεια, ὅπου διέμενε. Φθάνοντας στὴν πόλη αὐτή, ὁ ἅγιος ἄρχισε μὲ μεγάλο ζῆλο νὰ ἐνθαρρύνει τοὺς χριστιανούς, ποὺ ἀπὸ φόβο τῶν βασανιστηρίων, ἐγκατέλειπαν τὴν πίστη καὶ ἀσπάζονταν τὴν εἰδωλολατρία. Τοὺς ἔδειξε μὲ ἀναφορὲς στὴν Ἁγία Γραφή, ὅτι ἡ αἰώνια τιμωρία ποὺ ἐπιφυλάσσεται στοὺς ἀποστάτες εἶναι κατὰ πολὺ φρικτότερη ἀπὸ τὰ σύντομα βασανιστήρια ποὺ ἐπινόησαν οἱ εἰδωλολάτρες. Τὰ λόγια του εἶχαν τέτοια δύναμη ὥστε ὅλοι μετανόησαν γιὰ τὴ δειλία τους καὶ ἕτοιμη ἀνυπομονοῦσαν νὰ δώσουν τὸν ἀγώνα τοῦ μαρτυρίου. Ὁ ἅγιος ἀκτινοβολοῦσε τόσο ὥστε συχνὰ ἀρκοῦσε στοὺς συνομιλητὲς του νὰ δοῦν τὸ πρόσωπό του, ποὺ ἔλαμπε ἀπὸ τὴ χάρη τοῦ Ἁγίου Πνεύματος, γιὰ νὰ βεβαιωθοῦν γιὰ τὴν ἀλήθεια τῶν λόγων του. Ἀπὸ φόβο μήπως πέσει ὁ ἴδιος θύμα αὐτῆς τῆς χάριτος, ὅταν ὁ αὐτοκράτορας κάλεσε τὸν ἅγιο νὰ παρουσιασθεῖ ἐνώπιόν του, ἔβαλε ἀνάμεσά τους ἕνα παραπέτασμα. Καθὼς κανένα του ἐπιχείρημα δὲν κατόρθωσε νὰ κλονίσει τὸν ἅγιο Λουκιανό, ὁ Μαξιμίνος διέταξε νὰ τὸν βασανίσουν καὶ νὰ τὸν ἀφήσουν ἔπειτα νὰ πεθάνει ἀπὸ τὴν πείνα καὶ τὴ δίψα στὸ κελλί του.
Καθὼς πλησίαζε ἡ ἑορτὴ τῶν Θεοφανείων, μεγάλος ἀριθμὸς μαθητῶν τοῦ ἁγίου Λουκιανοῦ ἦλθε ἀπὸ τὴν Ἀντιόχεια καὶ ἀπὸ ἄλλες πόλεις γιὰ νὰ τὸν δοῦν γιὰ τελευταία φορὰ καὶ νὰ πάρουν τὴν εὐλογία του. Ὅταν ἦλθε ἡ ἡμέρα τῆς ἑορτῆς, οἱ μαθητὲς του ποὺ εἶχαν καταφέρει νὰ φθάσουν στὸ κελλί του μὲ τὸν ἄρτο καὶ τὸν οἶνο ποὺ ἀπαιτοῦνταν γιὰ τὴν τέλεση τῶν θείων Μυστηρίων, τὸν παρακάλεσαν νὰ τελέσει μιὰ ἀκόμα φορὰ γι’ αὐτοὺς τὴ λογικὴ καὶ ἀναίμακτη θυσία. Καθὼς δὲν ὑπῆρχε θυσιαστήριο καθαγιασμένο σύμφωνα μὲ τοὺς νόμους τῆς Ἐκκλησίας, ὁ Λουκιανὸς τέλεσε τὴ θεία Λειτουργία πάνω στὸ στέρνο του: τὸ πλέον ἄξιο θυσιαστήριο τοῦ Θεοῦ, ἀφοῦ κατ’ εἰκόνα Του ἐπλάσθη ὁ ἄνθρωπος. Οἱ ἡμέρες περνοῦσαν καὶ ὁ ἅγιος ἔμεινε ἀκλόνητος στὴν πείνα καὶ στὴ δίψα. Γιὰ νὰ κάνουν τὸ μαρτύριό του ἀκόμα πιὸ δυσβάσταχτο, οἱ εἰδωλολάτρες ἔβαλαν μπροστὰ του ἕνα τραπέζι γεμάτο εἰδωλόθυτα κρέατα καὶ ἐδέσματα. Ὁ ἅγιος τὰ καταφρόνησε καὶ κάθε φορὰ ποὺ τὸν παρακινοῦσαν νὰ ἐνδώσει ἀπαντοῦσε: «Χριστιανὸς εἰμι!» Τὴν Τρίτη φορά, μετὰ τὴν ἀπάντηση, παρέδωσε πράος τὴν ψυχὴ του στὸν Κύριο (7 Ἰανουαρίου 312). Ὁ αὐτοκράτορας ἔδωσε ἐντολὴ νὰ ρίξουν τὸ σῶμα του στὴ θάλασσα, ἀλλὰ ἕνα δελφίνι τὸ πῆρε στὴ ράχη καὶ τὸ ἔφερνε στὴν ἀκρογιαλιά, κοντὰ στὸ Δρέπανο τῆς Βιθυνίας, γενέτειρα τῆς ἁγίας Ἑλένης [21 Μαΐου]. Μπόρεσαν ἔτσι οἱ πιστοὶ νὰ τὸν ἐνταφιάσουν ὅπως ἔπρεπε καὶ νὰ γίνουν κοινωνοὶ τῆς χάριτος ποὺ ἀνέβλυζε ἀπὸ τὸ τίμιο λείψανό του. Ἐκεῖ ἵδρυσε ἀργότερα ὁ Μέγας Κωνσταντίνος τὴν Ἐλενούπολη, ὅπου κτίσθηκε μεγάλος ναὸς πρὸς τιμὴν τοῦ ἁγίου Λουκιανοῦ.
Πηγή: Νέος Συναξαριστής της Ορθοδόξου Εκκλησίας, Υπό Ιερομονάχου Μακαρίου Σιμωνοπετρίτου, Τόμος δεύτερος. Εκδόσεις ΙΝΔΙΚΤΟΣ
ΕΥΑΓΓΕΛΙΚΟ ΑΝΑΓΝΩΣΜΑ
ΚΥΡΙΑΚΗ 15 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ
Λουκ. η’ 5-15
ΚΕΙΜΕΝΟ
5 ἐξῆλθεν ὁ σπείρων τοῦ σπεῖραι τὸν σπόρον αὐτοῦ. καὶ ἐν τῷ σπείρειν αὐτὸν ὃ μὲν ἔπεσε παρὰ τὴν ὁδόν, καὶ κατεπατήθη, καὶ τὰ πετεινὰ τοῦ οὐρανοῦ κατέφαγεν αὐτό· 6 καὶ ἕτερον ἔπεσεν ἐπὶ τὴν πέτραν, καὶ φυὲν ἐξηράνθη διὰ τὸ μὴ ἔχειν ἰκμάδα· 7 καὶ ἕτερον ἔπεσεν ἐν μέσῳ τῶν ἀκανθῶν, καὶ συμφυεῖσαι αἱ ἄκανθαι ἀπέπνιξαν αὐτό. 8 καὶ ἕτερον ἔπεσεν εἰς τὴν γῆν τὴν ἀγαθήν, καὶ φυὲν ἐποίησε καρπὸν ἑκατονταπλασίονα. ταῦτα λέγων ἐφώνει· ὁ ἔχων ὦτα ἀκούειν ἀκουέτω. 9 Ἐπηρώτων δὲ αὐτὸν οἱ μαθηταὶ αὐτοῦ λέγοντες· τίς εἴη ἡ παραβολὴ αὕτη; 10 ὁ δὲ εἶπεν· ὑμῖν δέδοται γνῶναι τὰ μυστήρια τῆς βασιλείας τοῦ Θεοῦ, τοῖς δὲ λοιποῖς ἐν παραβολαῖς, ἵνα βλέποντες μὴ βλέπωσι καὶ ἀκούοντες μὴ συνιῶσιν. 11 ἔστι δὲ αὕτη ἡ παραβολή· ὁ σπόρος ἐστὶν ὁ λόγος τοῦ Θεοῦ· 12 οἱ δὲ παρὰ τὴν ὁδόν εἰσιν οἱ ἀκούσαντες, εἶτα ἔρχεται ὁ διάβολος καὶ αἴρει τὸν λόγον ἀπὸ τῆς καρδίας αὐτῶν, ἵνα μὴ πιστεύσαντες σωθῶσιν. 13 οἱ δὲ ἐπὶ τῆς πέτρας οἳ ὅταν ἀκούσωσι, μετὰ χαρᾶς δέχονται τὸν λόγον, καὶ οὗτοι ρίζαν οὐκ ἔχουσιν, οἳ πρὸς καιρὸν πιστεύουσι καὶ ἐν καιρῷ πειρασμοῦ ἀφίστανται. 14 τὸ δὲ εἰς τὰς ἀκάνθας πεσόν, οὗτοί εἰσιν οἱ ἀκούσαντες, καὶ ὑπὸ μεριμνῶν καὶ πλούτου καὶ ἡδονῶν τοῦ βίου πορευόμενοι συμπνίγονται καὶ οὐ τελεσφοροῦσι. 15 τὸ δὲ ἐν τῇ καλῇ γῇ, οὗτοί εἰσιν οἵτινες ἐν καρδίᾳ καλῇ καὶ ἀγαθῇ ἀκούσαντες τὸν λόγον κατέχουσι καὶ καρποφοροῦσιν ἐν ὑπομονῇ.
ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ
5 «Bγήκε ο σπορέας να σπείρει το σπόρο του και καθώς έσπερνε, ένα μέρος από το σπόρο έπεσε δίπλα στο δρόμο και καταπατήθηκε, και τα πουλιά τ’ουρανού το κατέφαγαν. 6Kι άλλο έπεσε πάνω σε πετρώδες έδαφος και μόλις φύτρωσε ξεράθηκε, γιατί δεν είχε υγρασία. 7Kι άλλο έπεσε ανάμεσα στ’αγκάθια, τα οποία φύτρωσαν μαζί του και το κατέπνιξαν. 8Kι άλλο έπεσε στο έδαφος το γόνιμο και φύτρωσε κι απέδωσε καρπό εκατονταπλάσιο». Kαι καθώς τα έλεγε αυτά, υψώνοντας τη φωνή του, τόνιζε: «Όποιος έχει αφτιά για ν’ακούει, ας τ’ακούει»! 9Oι μαθητές του, λοιπόν, του υπέβαλλαν ερωτήσεις λέγοντάς του: «Tι σημαίνει η παραβολή αυτή;» 10Kι εκείνος τους είπε: «Σε σας έχει δοθεί το προνόμιο να γνωρίσετε τα μυστήρια της βασιλείας του Θεού, ενώ στους άλλους αναπτύσσονται με παραβολές, έτσι που, ενώ βλέπουν να μη διακρίνουν κι ενώ ακούνε να μην καταλαβαίνουν».11 «Kαι είναι τούτη η σημασία της παραβολής: O σπόρος είναι ο Λόγος του Θεού. 12Oι σπόροι που έπεσαν στην άκρη του δρόμου είναι εκείνοι που άκουσαν, αλλ’έρχεται κατόπιν ο διάβολος και αφαιρεί το λόγο από τις καρδιές τους, για να μην πιστέψουν και σωθούνε. 13Oι σπόροι πάλι, που έπεσαν πάνω στην πέτρα, είναι εκείνοι που, όταν ακούσουν, δέχονται με χαρά το λόγο. Aυτοί όμως δεν έχουν ρίζα κι ενώ πιστεύουν προσωρινά, κατόπιν, σε καιρό πειρασμού, απομακρύνονται. 14Oι σπόροι επίσης που έπεσαν πάνω στ’αγκάθια, είναι εκείνοι που άκουσαν, αλλά επειδή ζουν κάτω από μέριμνες και πλούτο κι απολαύσεις της ζωής, καταπνίγονται και δεν καρποφορούν. 15Kαι οι σπόροι που έπεσαν στο γόνιμο έδαφος είναι εκείνοι που, επειδή με καλή και αγαθή καρδιά άκουσαν το λόγο, τον κρατούν και καρποφορούν υπομονετικά».
Ἀπολυτίκιον
Ἦχος γ’. Θείας πίστεως.
Θείω Πνεύματι, λελαμπρυσμένος, γνῶσιν ἔνθεον, ἐταμιεύσω, καὶ τῆς πίστεως τὸν λόγον ἐτράνωσας, ὅθεν Μαρτύρων ἀλείπτης γενόμενος, Λουκιανὲ ἐν ἀθλήσει ἠρίστευσας. Μάρτυς ἔνδοξε, Χριστὸν τὸν Θεὸν ἱκέτευε, δωρήσασθαι ἠμὶν τὸ μέγα ἔλεος.
