ΒΙΟΣ ΑΓΙΟΥ ΔΙΟΝΥΣΙΟΥ ΑΡΕΟΠΑΓΙΤΟΥ
Αυτός ἦταν ἕνας ἀπό τούς ἐννέα βουλευτές τοῦ δικαιοτάτου κριτηρίου στήν Ἀθήνα, πού λέγεται Ἄρειος Πάγος, καί ἦταν ἀνώτερος ἀπό ὅλους τούς ἄλλους ὡς πρός τόν πλοῦτο καί τήν δόξα καί τήν σοφία καί τήν σύνεσι, σύγχρονος ὄντας τοῦ Κυρίου καί τῶν ἱερῶν Ἀποστόλων. Ὅταν ὅμως ἄκουσε τόν μέγα Παῦλο νά ὁμιλῆ γιά τόν Χριστό στό ἀνωτέρω κριτήριο τοῦ Ἀρείου Πάγου, τότε σύγκρινε ἐκεῖνα, πού λέγονταν ἀπό τόν Παῦλο, μέ τήν ἔκλειψι τοῦ ἡλίου πού παρετήρησε ὁ ἴδιος, ἡ ὁποία ἔγινε κατά τήν Σταύρωσι τοῦ Κυρίου, ὅταν ἡ σελήνη ἀντίθετα μέ τήν φυσική τάξι συνώδευσε. Καί τότε πείσθηκε στούς λόγους τοῦ Παύλου καί, ἀφοῦ πίστευσε στόν Χριστό, βαπτίσθηκε. Ἀφοῦ διδάχθηκε τά μυστικά δόγματα τῆς θεολογίας ἀπό τόν μακάριο Ἰερόθεο, καταξιώθηκε, ὅπως τό λέει αὐτό μόνος ὁ ἀοίδιμος, τῆς ἰδιας ἐκείνης χάριτος τοῦ Ἁγίου Πνεύματος, τήν ὁποία εἶχε καί ὁ Ἱερόθεος. Γι’ αὐτό, ἐπειδή καί ὅλο τόν νοῦ ἀνέβασε ὁ θειότατος αὐτός Ἱεράρχης στά ἄνω καί τά οὐράνια, γι’αὐτό φιλοσοφεῖ μαζί καί λογογραφεῖ:”Περί Οὐρανίου Ἱεραρχίας τῶν ὑπερκοσμίων Ἀγγέλων”, “Περί Καταφατκῆς καί Ἀποφατικῆς θεολογίας” καί γιά ἄλλα πράγματα οὐράνια καί μυστικά. Καί χειροτονεῖται Ἐπίσκοπος Ἀθηνῶν καί τό ποίμνιό του τό ποιμάνει σωστά. Καί ὅταν ἡ κυρία Θεοτόκος κοιμήθηκε καί πρός τόν Υἱό της ἐξεδήμησε, τότε καί ὁ μέγας αὐτός Διονύσιος μέ θαυμαστό τρόπο παρέστη στήν Κοίμησί της, ἀφοῦ ἀρπάχθηκε σέ νεφέλη μέ τούς ἱερούς Ἀποστόλους καί θείους Ἱεράρχες.
Στήν συνέχεια πῆγε στήν Ρώμη, ἀπλώνοντας παντοῦ τῆς εὐσεβείας τό κήρυγμα. Ἀφοῦ συνάντησε ἐκεῖ τόν Ἅγιο Κλήμεντα τόν Ἐπίσκοπο τῆς Ρώμης, μέ προτροπή ἐκείνου πῆγε στούς δυτικούς Γαλάτες, δηλαδή στούς Γάλλους, τούς ὁποίους ἡ κοινή γλῶσσα ὀνομάζει Φρανσέζους, μαζί μέ τούς δύο μαθητές του, τόν Ρουστικό καί Ἐλευθέριο. Ἀφοῦ καί ἐκεῖ ἔσπειρε τόν λόγο τῆς πίστεως, πῆγε στήν Παρησία, δηλαδή στό Παρίσι, τήν σημερινή πρωτεύουσα πόλι τῆς Φράνσας. Καί ἀφοῦ ἔκτισε σέ ἔνα μέρος οἶκο εὐκτήριο και μικρή Ἐκκλησία, ἐκεῖ παρέμενε διδάσκοντας καί ἐλκύοντας στήν εὐσέβεια μέ λόγια καί ἔργα καί θαύματα καί μάλιστα μέ τήν ἱλαρότητα τῆς ψυχῆς του ὅλους τούς εἰδωλολάτρες πού ἦταν ἐκεῖ, ἔνδοξους καί ἄδοξους καί αὐτούς τούς λόγιους. Ὅταν ἄκουσε τήν φήμη τους ὁ αὐτοκράτορας Δομετιανός, πού βασίλευσε κατά τό ἔτος 82, θύμωσε. Καί γι’ αὐτό διέταξε καί ἀποκεφάλισαν αὐτόν καί τούς δύο μαθητές του, τόν Ρουστικό καί τόν Ἐλευθέριο, ἔξω ἀπό τήν πόλι τοῦ Παρισίου. Ἔγινε ὅμως στόν μέγα Διονύσιο ἕνα θαῦμα γλυκύτατο μαζί καί ὑπέροχο. Ὅταν δηλαδή ὁ Ἅγιος ἀποκεφαλίσθηκε, πῆρε τήν ἁγία του κεφαλή στά χέρια του, περπάτησε ἕως δύο μίλια ἀπόστασι καί δέν τήν ἄφησε. Ἕως ὅτου συνάντησε στόν δρόμο μία γυναῖκα, Κατούλα στό ὄνομα και, ἀφοῦ σταμάτησε μέ θεία Πρόνοια, τήν ἀπέθεσε σάν ἕνα θησαυρό στίς παλάμες ἐκείνης. Ἐπειδή δέ τά τίμια λείψανά τους ρίχθηκαν, γιά νά τά φᾶνε τά θηρία καί τά ορνεα, γι’αὐτό μερικοί Χριστιανοί τά πῆραν κρυφά καί ἀρχικά τά ἔκρυψαν σέ ἄγνωστο μέρος γιά τόν φόβο τῶν στρατιωτῶν. Ὅταν ὅμως οἱ στρατιῶτες ἀναχώρησαν, τότε ἡ μακαρία Κατούλα, παίρνοντάς τα ἀπό ἐκεῖ, τά ἀποιησαύρισε σέ ἕναν οἶκο. Στήν συνέχεια οἱ Χριστιανοί ἔκτισαν στό μέρος ἐκεῖνο Ναό καί Ἐκκλησία στό ὄνομα τῶν Ἁγίων.
Ὡς πρός τόν χαρακτῆρα τοῦ σώματος ἦταν ὁ Ἅγιος Διονύσιος μέτριος στό μέγεθος, λεπτός, ἄσπρος κατά τό χρῶμα καί λίγο κίτρινος, λίγο κοντός στήν μύτη, δασύς στά φρύδια, βαθουλωτούς ἔχοντας τούς ὀφθαλμούς, μεγάλα τά αὐτιά, ἄσπρα ἔχοντας τά μαλλιά, ἀλλά μακρυά. Παρόμοια καί τά γένεια τά εῖχε κάπως μακρυά, ὅμως ἀραιά. Ἦταν λίγον προκοίλης καί μακροδάκτυλος στά χέρια. Τελεῖται δέ ἡ Σύναξί του στήν ἁγιωτάτη Μεγάλη Ἐκκλησία.
Ἐπειδή ὄμως τό διήγημα, πού ἀναφέρει ὁ θεῖος αὐτός Διονύσιος στήν Ἐπιστολή, πού γράφει πρός Δημόφιλο τόν θεραπευτή, δηλαδή Μοναχό, εἶναι κατανυκτικό, διότι διδάσκει πόση φιλανθρωπία δείχνει ὁ Θεός στούς ἁμαρτωλούς, γι’αὐτό θά εἶναι ὠφέλιμο νά τό διηγηθοῦμε ἐδῶ. Λέει λοιπόν τά ἑξῆς στόν Δημόφιλο ὁ θεῖος Πατήρ: “Ὅταν ἐγώ πῆγα στό νησί τῆς Κρήτης, μέ φιλοξένησε ὁ ἱερός Καρπός, ὁ ὁποῖος, ἄν καί ἄλλος ἦταν τότε παρόμοιος, ἦταν ὅμως καί αὐτός ἕνας ἄνδρας πολύ ἱκανός στήν θεωρία τοῦ Θεοῦ, λόγω τῆς πολλῆς καθαρότητας τοῦ νοῦ πού εἶχε. Διότι αὐτός ὁ τρισμακάριος ποτέ δέν προσπαθοῦσε νά τελειώση τήν ἱερουργία τῶν θείων Μυστηρίων, ἄν προηγουμένως κατά τίς προτεκευταῖες εὐχές, δηλαδή ὅταν πρίν ἀπό τήν ἱερουργίας παρακαλοῦσε νά μεταλάβη ἀκατακρίτως τά θεῖα Μυστήρια, δέν ἱερουργοῦσε, λέω, αὐτός, ἄν προηγουμένως δέν ἔβλεπε κάποια θεἱκή καί ἱερή ὅρασι. Ἔλεγε λοιπόν ὁ ἱερός Καρπός, ὅτι ἕνας ἄπιστος εἰδωλολάτρης, τόν λύπησε. Λυπήθηκε δε, ἐπειδή ἐκεῖνος παρέσυρε ἕναν Χριστιανό καί τόν ἔκανε εἰδωλολάτρη. Τόν καιρό λοιπόν πού ἔπρεπε, ὅταν ἀκόμη γίνονταν οἱ ἱλάριες ἡμέρες ἐκείνου τοῦ Χριστιανοῦ, πού ἔγινε εἰδωλολάτρης, κατά τίς ὁποῖες οἱ εἰδωλολάτρες χαίρονται καί θυσίαζαν στούς θεούς τους, πού ἐκαναν εἰδωλολάτρη ἕναν Χριστιανό· τόν καιρό, λέω, πού ἔπρεπε ὁ θεῖος Κάρπος νά παρακαλέση μέ καλωσύνη τόν Θεό καί γιά τούς δύο καί μέ τήν βοήθεια τοῦ Θεοῦ τόν μέν Χριστιανό νά ἐπιστρέψη, ἐνῶ τόν εἰδωλολάτρη νά νικήση καί ἔτσι νά ὁδηγήση καί τούς δύο στήν γνῶσι τοῦ Θεοῦ· ἐκεῖνος ὅμως, δέν γνωρίζω πῶς, ἔκανε τότε ἕνα πρᾶγμα, πού προηγουμένως δέν τό ἕκανε.
Διότι αὐτός, γιά νά τό πῶ ἔτσι, ἀφοῦ ἔσταξε μέσα στήν ψυχή του μεγάλη ἔχθρα καί πικρία ἐναντίον ἐκείνων τῶν ταλαιπώρων, κακῶς, βέβαια, κοιμήθηκε. Συνέβηκε τότε, πού αἰσθάνθηκε τήν λύπη, νά εἶναι ἑσπέρας. Ἐπειδή ὅμως συνήθιζε νά σηκώνεται κατά τό μεσονύκτιο καί νά δοξολογῆ τόν Θεό, σηκώθηκε καί τήν νύκτα ἐκείνη, ὅπως συνήθιζε. Προσευχόμενος ὅμως, ἐλυπεῖτο ὄχι καλῶς καί ἔλεγε, ὅτι δέν εἶναι δίκαιο νά ζοῦν ἄνθρωποι ἄθεοι καί είδωλολάτρες καί νά διαστρέφουν τούς εὐθεῖς δρόμους τοῦ Κυρίου. Καί λέγοντας αὐτά, παρακαλοῦσε τόν Θεό νά ρίξη ἀστροπελέκι, γιά νά κόψη χωρίς ἔλεος καί τῶν δύο τίς ζωές. Μόλις λοιπόν εἶπε αὐτά, τοῦ φάνηκε, ἔλεγε, πῶς εἶδε ξαφνικά τήν οἰκία ἐκείνη, στήν ὁποία προσευχόταν, ὅτι σείσθηκε ἀρχικά ὁλόκληρη. Καί ἔπειτα ὅτι ὁ Οὐρανός ἄνοιξε. Καί ἐπάνω στήν κορυφή τοῦ Ούρανοῦ εἶδε τόν Ἰησοῦ Χριστό μέ ἀμέτρητους Ἀγγέλους, οἱ ὁποῖοι στέκονταν δίπλα του μέ μορφή ἀνθρώπων. Αὐτά βλέποντας ἀπό ἐπάνω ὁ Καρπός, ἀποροῦσε. Στήν συνέχεια σκύβοντας κάτω, εἶδε, ὅτι τό ἔδαφος τῆς οἰκίας σχίσθηκε καί ἕγινε ἕνα χάσμα σκοτεινό καί βαθύτατο. Στό στόμα μάλιστα τοῦ χάσματος, εἶδε τούς δύο ἀνθρώπους ἐκείνους,πού καταριόταν, ὅτι δηλαδή παρέμειναν ἐκεῖ τρομαγμένοι, ἄθλιοι καί λίγο ἀκόμη καί θά ἔπεφταν μέσα στό χάσμα ἀπό τόν τρόμο καί τήν ἀστάθεια τῶν ποδιῶν τους.
Κάτω πάλι ἀπό τό χάσμα ἔβλεπε νά ἀναβαίνουν φίδια, τά ὁποία, συρόμενα ἀνάμεσα στά πόδια ἐκείνων τῶν τρισάθλιων, ἄλλοτε σφύριζαν, φοβερίζοντας καί ἀπειλῶντας αὐτούς, ἄλλοτε πάλι τούς δάγκωναν μέ τά δόντια τους καί τούς κτυποῦσαν μέ τίς οὐρές τους καί μέ κάθε τρόπο προσπαθοῦσαν νά τούς ρίξουν μέσα σ’ἐκεῖνο τό ἄπειρο βάθος, κινῶντας τους, σπρώχνοντας καί κτυπῶντας τους. Τότε φαίνονταν οἱ ταλαίπωροι, ὄτι ὁπωσδήποτε θά πέσουν μέσα, θέλοντας καί μή θέλοντας, πιεζόμενοι ἀπό τό κακό. Βλέποντας αὐτά ὁ ἱερός Καρπός, ἔλεγε, ὅτι δέν ἤθελε νά βλέπη πλέον ἐπάνω στόν Οὐρανό καί στόν Δεσπότη Χριστό, πού καθόταν στόν Οὐρανό. Ἀλλά ἐλυπεῖτο καί ἐστενοχωρεῖτο, διότι ἐκεῖνοι δέν ἐπεφταν στό χάσμα μία ὥρα ἐνωρίτερα. Ἔτσι καί ὁ ἴδιος πολλές φορές προσπάθησε νά τούς ρίξη, ἀλλά, ἐπειδή δέν μπόρεσε, ἐλυπεῖτο καί τούς καταριόταν.
Ὑστερα, μόλις καί μετά βίας κοιτάζοντας πρός τά ἐπάνω, εἶδε πάλι τόν Οὐρανό, ὅπως τόν εἶδε καί προηγουμένως. Εἶδε ἀκόμη ὅτι ὁ Ἰησοῦς Χριστός ὑποχώρησε στόν κίνδυνο ἐκείνων τῶν ἄθλιων, σηκώθηκε ἀπό τόν θρόνο του καί κατέβηκε, καί, πηγαίνοντας κοντά σέ ἐκείνους, τούς ἔδινε χέρι βοηθείας. Βοηθοῦσαν ἀκόμη τόν Ἰησοῦ καί οἱ θεῖοι Ἄγγελοι, καί ἔπιαναν τούς ἀνθρώπους ἐκείνους, ἄλλος τόν ἕνα καί ἄλλος τόν ἄλλο. Τότε βλέπει ὁ Κάρπος τόν Ἰησοῦ Χριστό, νά ἔχη ἀπλωμένο τό χέρι του καί νά τοῦ λέη “Κτύπα λοιπόν ἐναντίον μου. Διότι Ἐγώ εἶμαι πρόθυμος καί πάλι καί πολλές φορές νά πάθω, γιά νά σωθοῦν ἄνθρωποι. Καί εἶναι ἀγαπητό αὐτό σ’ ἐμένα, τό, ἄν, δηλαδή ἄλλοι ἄνθρωποι δέν ἁμαρτάνουν” δηλαδή, ἄν δέν ἤθελαν νά μέ σταυρώνουν ἄνθρωποι καί ἀπό αὐτό νά ἁμαρτάνουν καί νά κολάζωνται βαρύτερα, ἐγώ εἶμαι ἕτοιμος νά πάθω πάλι καί νά πεθάνω γι’αὐτούς. “Σκέψου ὅμως, ἄν σοῦ συμφέρη νά ἀλλάξης τήν συναναστροφή μέ τόν Θεό καί τούς ἀγαθούς Ἀγγέλους, μέ τήν αἰώνια συναναστροφή μέ τά φίδια καί τούς δαίμονες”.
Πηγή: Συναξαριστής Αγίου Νικοδήμου Αγιορείτου, Τόμος Α΄. Εκδόσεις: Συνοδία Σπυρίδωνος Ιερομονάχου, Ιερά Καλύβη «Άγιος Σπυρίδωνας Α’» Νέα Σκήτη, Άγιον Όρος.
ΕΥΑΓΓΕΛΙΚΟ ΑΝΑΓΝΩΣΜΑ
ΚΥΡΙΑΚΗ 3 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ
Λουκ.στ’31-36
ΚΕΙΜΕΝΟ
31 καὶ καθὼς θέλετε ἵνα ποιῶσιν ὑμῖν οἱ ἄνθρωποι, καὶ ὑμεῖς ποιεῖτε αὐτοῖς ὁμοίως. 32 καὶ εἰ ἀγαπᾶτε τοὺς ἀγαπῶντας ὑμᾶς, ποία ὑμῖν χάρις ἐστί; καὶ γὰρ οἱ ἁμαρτωλοὶ τοὺς ἀγαπῶντας αὐτοὺς ἀγαπῶσι. 33 καὶ ἐὰν ἀγαθοποιῆτε τοὺς ἀγαθοποιοῦντας ὑμᾶς, ποία ὑμῖν χάρις ἐστί; καὶ γὰρ οἱ ἁμαρτωλοὶ τὸ αὐτὸ ποιοῦσι. 34 καὶ ἐὰν δανείζητε παρ’ ὧν ἐλπίζετε ἀπολαβεῖν, ποία ὑμῖν χάρις ἐστί; καὶ γὰρ ἁμαρτωλοὶ ἁμαρτωλοῖς δανείζουσιν ἵνα ἀπολάβωσι τὰ ἴσα. 35 πλὴν ἀγαπᾶτε τοὺς ἐχθροὺς ὑμῶν καὶ ἀγαθοποιεῖτε καὶ δανείζετε μηδὲν ἀπελπίζοντες, καὶ ἔσται ὁ μισθὸς ὑμῶν πολύς, καὶ ἔσεσθε υἱοὶ ὑψίστου, ὅτι αὐτὸς χρηστός ἐστιν ἐπὶ τοὺς ἀχαρίστους καὶ πονηρούς. 36 Γίνεσθε οὖν οἰκτίρμονες, καθὼς καὶ ὁ πατὴρ ὑμῶν οἰκτίρμων ἐστί.
ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ
31Kι όπως θέλετε να σας συμπεριφέρονται οι άνθρωποι, έτσι ακριβώς να τους συμπεριφέρεστε κι εσείς. 32ʼλλωστε, αν αγαπάτε μόνο εκείνους που σας αγαπούνε, τότε ποια είναι η χάρη που σας έχει δοθεί; Γιατί και οι αμαρτωλοί αγαπούν εκείνους που τους αγαπάνε. 33Kαι αν κάνετε καλό μόνο σ’εκείνους που σας κάνουν καλό, ποια είναι η χάρη που σας έχει δοθεί; Γιατί το ίδιο κάνουν και οι αμαρτωλοί. 34Kι αν δανείζετε σ’εκείνους από τους οποίους ελπίζετε να ξαναπάρετε, ποια είναι η χάρη που σας έχει δοθεί; Γιατί και οι αμαρτωλοί δανείζουν σε αμαρτωλούς για να τύχουν την ίδια μεταχείριση. 35Aντίθετα, ν’αγαπάτε τους εχθρούς σας και να κάνετε το καλό και να δανείζετε χωρίς να ελπίζετε οτιδήποτε, και θα είναι ο μισθός σας μεγάλος και θα γίνετε γιοι του Yψίστου, γιατί αυτός φέρεται με έλεος στους αχάριστους και στους κακόβουλους. 36Nα είστε λοιπόν σπλαχνικοί, όπως είναι σπλαχνικός ο Πατέρας σας».
Ἀπολυτίκιον
Ἦχος δ’.
Χρηστότητα ἐκδιδαχθείς, καὶ νήφων ἐν πᾶσιν, ἀγαθὴν συνείδησιν ἱεροπρεπῶς ἐνδυσάμενος, ἤντλησας ἐκ τοῦ Σκεύους τῆς ἐκλογῆς τὰ ἀπόῤῥητα, καὶ τὴν πίστιν τηρήσας, τὸν ἴσον δρόμον τετέλεκας, Ἱερομάρτυς Διονύσιε. Πρέσβευε Χριστῷ τῷ Θεῷ, σωθῆναι τὰς ψυχὰς ἡμῶν.
