Θεία Λειτουργία – Αγίου Γρηγορίου του Θεολόγου 25/1/2024
Ἀπολυτίκιον
Ἦχος α’.
 Ὁ ποιμενικός αὐλός τῆς θεολογίας σου, τάς τῶν ῥητόρων ἐνίκησε σάλπιγγας, ὡς γάρ τά βάθη τοῦ Πνεύματος ἐκζητήσαντι, καί τά κάλλη τοῦ φθέγματος προσετέθη σοι. Ἀλλά πρέσβευε Χριστῷ τῷ Θεῷ, Πάτερ Γρηγόριε, σωθῆναι τάς ψυχάς ἡμῶν.

ΜΝΗΜΗ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ ΤΟΥ ΘΕΟΛΟΓΟΥ

Ὁ Γρηγόριος γεννήθηκε στή Ναζιανζό ἀπό Ἕλληνα πατέρα, ὁ ὁποῖος ἀργότερα ἔγινε χριστιανός καί ἐπίσκοπος, καί χριστιανή μητέρα. Πρίν ἀπό τή βάπτισή του σπούδασε στήν Ἀθήνα μαζί μέ τό Μεγάλο Βασίλειο καί τόν Ἰουλιανό τόν Παραβάτη. Ὁ Γρηγόριος συχνά προφήτευε ὅτι ὁ Ἰουλιανός θά γινόταν ἀποστάτης καί διώκτης τῆς Ἐκκλησίας καί αὐτό συνέβη πράγματι. Ἡ καλή μητέρα τοῦ Γρηγορίου, ἡ Νόννα, εἶχε ἰδιαιτέρως μεγάλη ἐπιρροή ἐπάνω του. Ὅταν ὁ Γρηγόριος ὁλοκλήρωσε τίς σπουδές του, βαπτίστηκε. Ὁ ἅγιος Βασίλειος τόν χειροτόνησε ἐπίσκοπο στά Σάσιμα, ὁ δέ αὐτοκράτορας Θεοδόσιος ὁ Μέγας τόν κάλεσε νά ἀναλάβει τόν ἐπισκοπικό θρόνο στήν Κωνσταντινούπολη. Ὁ Γρηγόριος ὑπῆρξε πολυγραφότατος συγγραφέας λαμπρῶν κειμένων καί κορυφαίων θεολογικῶν λόγων, γιά τούς ὁποίους μάλιστα ἐπονομάστηκε “Θεολόγος”.  Ἰδαιτέρως γνωστές γιά τό δογματικό βάθος τους ἦταν οἱ ὁμιλίες του γιά τήν Ἁγία Τριάδα. Ἔγραψε ἐναντίον τοῦ αἱρεσιάρχη Μακεδονίου, ὁ ὁποῖος στή διδασκαλία του ἐμφάνιζε τό Ἅγιο Πνεῦμα ὡς κτίσμα τοῦ Θεοῦ. Ἐπίσης ἐναντιώθηκε μέ γραπτά του στήν αἵρεση τοῦ Ἀπολλιναρίου, ὁ ὁποῖος κήρυττε τήν πλάνη, ὅτι τάχα ὁ Χριστός δέν εἶχε ἀνθρώπινη ψυχή, ἀλλά ἡ Θεότητά Του ὑπῆρχε ἀντ΄ αὐτῆς. Ἐπιπλέον ὁ Γρηγόριος ἀντιτάχθηκε μέ κείμενά του στόν αὐτοκράτορα καί παλαιό συμμαθητή του, Ἰουλιανό τόν Παραβάτη.
Ὅταν τό 381, τήν ἐποχή τῆς Β’ Οἰκουμενικῆς Συνόδου, τόν κατηγόρησαν σχετικά μέ τήν ἐκλογή του στόν ἐπισκοπικό θρόνο τῆς Κωνσταντινουπόλεως, ὁ Γρηγόριος παραιτήθηκε αὐτοβούλως, δηλώνοντας μεταξύ ἄλλων καί τό ἑξῆς: «ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι μᾶς ἀποστεροῦν τόν ἐπισκοπικό θρόνο, δέν μποροῦν νά μᾶς στερήσουν ἀπό τόν Θεό». Στή συνέχεια ἔφυγε ἀπό τήν Κωνταντινούπολη καί πῆγε στή Ναζιανζό, ὅπου ἔζησε σέ ἡσυχία καί προσευχή συγγράφοντας ψυχωφελῆ κείμενα. Παρότι σέ ὅλη σχεδόν τή ζωἠ του δέν εἶχε καλή ὑγεία, ἔζησε ὀγδόντα χρόνια. Μετά ἀπό τήν κοίμησή του τά λείψανά του μεταφέρθηκαν στή Ρώμη. Ἡ ἁγία κάρα του τοποθετήθηκε στόν καθεδρικό ναό τῆς Κοιμήσεως τῆς Θεοτόκου στήν Μόσχα. Ὁ Γρηγόριος ἦταν καί παραμένει ἕνας λαμπρός ἀστέρας τῆς Ὀρθοδόξου Ἐκκλησίας, ὄχι μόνο χάρη στήν καθαρότητα τοῦ ἤθους καί τή μετριοπάθεια τοῦ χαρακτῆρα του, ἀλλά καί γιατί ὑπῆρξε ἕνας ἀξεπέραστος θεολογικός νοῦς. Ἀναπαύθηκε ἐν Κυρίω τό ἔτος 390.

Πηγή: Ο πρόλογος της Οχρίδας, Αγίου Νικολάου Βελιμίροβιτς, Εκδόσεις ΑΘΩΣ, 2009.