πλα
ΜΝΗΜΗ ΤΟΥ ΟΣΙΟΥ ΠΑΤΡΟΣ ΗΜΩΝ ΧΡΙΣΤΟΔΟΎΛΟΥ ΤΟΥ ΘΑΥΜΑΤΟΥΡΓΟΥ
Ἐγεννήθη το 1020, κατήγετο δέ ἀπό τά πέριξ τῆς Νίκαιας καί ἀνετράφη ἀπό γονεῖς αὐσεβεστάτους, καί ὀρθοδόξους, τόν Θεόδωρο καί τήν Ἄνναν το βαπτιστικόν ὄνομά του ἦτο ὁ Ἰωάννης.
Ἡ σχολική του ἐπίδοσις ὑπῆρξεν ἀξιοσημείωτος. Ἦτο πρῶτος εἰς τἠν εὐταξίαν καί τήν ἐπιμέλειαν, ὡς καί εἰς τά μαθήματα. Καί, ἀφοῦ ἀπεφοίτησεν, οἱ διδάσκαλοί του πάντοτε ἐξηκολούθουν νά τόν ἐνθυμοῦνται καί τόν ἀνέφραν ὡς παράδειγμα εἰς τούς κατόπιν μαθητάς των.
Τήν πρώτην μοναχικήν του εἴσοδον ἔκαμεν εἰς ἔν ἀπό τά μοναστήρια τῆς Προύσης, ὅπου καί μετωνομάσθη Χριστόδουλος. Τεθείς ἐκεῖ ὑπό τήν πνευματικήν ὁδηγίαν ἐμπείρου μοναχοῦ, ἤρχισεν ἐνωρίς νά παρουσιάζη πλοῦτον λαμπρῶν πλεονεκτημάτων καί ἀρετῶν.Διότι δέν ἦτο μόνον εὐσεβής ψυχή, ἀγαθή καρδιά, χρηστός χαρακτήρ. Ἦτο καί δύναμις ἐπινοίας, δραστηριότητος, τόλμης, τῆς ὁποίας τό μέλλον δέν θά διέρρεεν ὡς τῶν συνήθων μοναχῶν.
Μεταβάς εἰς τά Ἱεροσόλυμα, προσῆλθε εἰς ἔν ἀπό τά ἐκεῖ μοναστήρια καί διέμεινεν ἐπί τινα χρόνον, ὑπήκοος εἰς τούς προϊσταμένους του, ἀγαθός πάντοτε καί φιλάδελφος, ἐκτελῶν μέ πᾶσαν ἀκρίβειαν ὄλα τά χριστιανικά καί μοναχικά καθήκοντά του.
Ἀλλά ἡ Παλαιστίνη δέν ἐβρἀδυνε τότε να γείνη θέατρον ἐπιδρομῶν καί πολέμων. Ἡ μάχαιρα δέ τοῦ ἐχθροῦ ἔφθασε καί μέχρι τῶν μοναστηρίων. Ἠναγκάσθησαν λοιπόν οἱ μοναχοί νά διασκορπισθοῦν καί νά φύγουν. Ὁ ὅσιος Χριστόδουλος ἀνεχώρησε καί αὐτός, ἐλθών δέ εἰς τήν Ἀνατολήν, προσῆλθεν είς τά μοναχικά ἀσκητήρια, τά ὁποῖα ὑπῆρχον εἰς τό ὄρος Λάτρος.
Οἱ ἐκεῖ μοναχοί ἦσαν πολυάριθμοι καί ἐνεπνέοντο ἀπό τήν πλέον εὐσεβῆ διάθσειν. Ἀλλά μεταξύ των ἦσαν καί πεπλανημένοι τινές, διακρίνοντες φαγητά καθαρά καί ἀκάθαρτα. Οὖτοι κατέτασσον μεταξύ τῶν ἀκαθάρτων καί τό τυρί καί τά αὐγά, ἀπεστρέφοντο δέ καί ἐβδελύσσοντο τούς ὅσους τά ἔτρωγαν. Ὁ ὄσιος Χριστόδουλος ἠσχολήθη εἰς τήν ἐκρίζωσιν τῆς αἱρέσεως ταύτης. Καλῶς γνωρίζων τάς Γραφάς καί τάς περί φαγητῶν διατάξεις τῆς Ἐκκλησίας, ὡς καί τήν διδασκαλίαν τῶν ΠΑτέρων, ἠδυνήθη νά διαφωτίση τούς πλανωμένους πείσας αὐτούς, ὅτι ἐν τῆ χριστιανικῆ ζωῆ οὐδέν φαγητόν εἶνε ἀκάθαρτον ἐκτός τῶν εἰδωλοθύτων καί τῶν πνικτῶν, ὅτι δέ ἀκάθαρτος γίνεται ὁ θεωρῶν ἀκάθαρτα τά καθαρά. Ἡ ἐπιρροή, τήν ὁποίαν εἰς τό ζήτημα τοῦτο ἐξήσκησε, τόν ἀνύψωσεν εἰς τήν ἐκτίμησιν τῶν ἐπί τοῦ ὄρους ἐκείνου ἐγκατεσπαρμένων μοναχῶν. Τόν παρεκάλεσαν λοιπόν νά τούς ὀργανώση εἰς ἀδελφότητα, τῆς ὁποίας νά γείνη αὐτός προεστώς. Ὁ Χριστόδουλος δέν συνήνεσεν εἰς τήν πρότασίν των, θεωρῶν τόν ἑαυτόν του ἀνίκανον πρός ἐπιστασίαν τοιαύτην. Ἐκείνοι ἐπεκαλέσθησαν τήν παρέμβασιν τοῦ τότε Πατριάρχου, εἰς ἐπιστολήν τοῦ ὁποίου πειθόμενος ὁ ὅσιος ἐδέχθη νά ἡγουμενεύση. Ἀλλά ἡ φλόξ τοῦ πολέμου ἤναψε καί εἰς τά μέρη ἐκεῖνα. Πόλεις καί μοναστήρια κατεπατήθησαν καί διηρπάγησαν, καί ὁ ὅσιος Χριστόδουλος, πρό τῆς θυέλλης ἐκείνης καί τῆς πυρκαϊάς, ἀπεφάσισε νά ἐπιστρέψει εἰς τά Ἱεροσόλυμα. Ἀλλά κατά τό ταξίδι ἐκεῖνοπροσήγγισεν εἰς τήν πόλιν Στρόβιλον τῆς Καρικῆς παραλίας, ἡ ὁποία ἔκειτοἀντίκρυ τῆς νήσου Κῶ. Εἶχε δέ μαζί του καί μερικούς μοναχούς, τούς μᾶλλον εἰς αὐτόν ἀφωσιωμένους, οἱ ὁποῖοι δέν ἔστεργον νά ζήσουν χωρίς τήν πνευματικήν του προστασίαν.
Εἰς τήν Στρόβιλον ἐγνώρισαν ἔνα μοναχόν, Ἀρσένιον. Ὁ ἴδιος ὁ Ὅσιος Χριστόδουλος τόν χαρακτηρίζει ὡς ἄνδρα εὐγενῆ καί εὐλαβῆ, σεμνόν, κόσμιον, μέ θεοφιλή συμπεριφοράν, μέ πολλήν αγαθότητα. Καί ὅταν διά μικρᾶς συναναστροφῆς εἴδε τήν εὐσέβειαν καί τήν ἀρετήν τοῦ Χριστόδουλου, αφωσιώθη πρός αὐτόν μέ τήν εἰλικρινεστέραν διάθεσιν καί τήν ἀδελφικωτέραν ἀγάπην. Καί δείγμα ταύτης ἔδωκε τό ὄτι παρεχώρησεν εἰς τόν ὅσιον τό ἐκεῖ ἰδιόκτητον του μοναστήριον, λεγόμενον:τοῦ Καβουλάρη, τιμῶμενον δέ ἐπ΄ὀνόματι τοῦ ἁγίου Ἰωάννου τοῦ Προδρόμου.
Καί ἡ ἐκεῖ διαμονή ὄμως ἐστάθη προσωρινή. Διότι ἦλθαν εἰδήσεις, ὅτι ὁ ἐχθρικός στρατός ἡτοιμάζετο νά βαδίση καί κατά τῶν τόπων ἐκείνων. Ὁ Ἀρσένιος ἀντελήφθη τήν ἐκ τούτου ἀνησυχίαν τῶν μοναχῶν καί παρέσχε νέον δεῖγμα τῆς φιλαδέλφου καί χριστιανικωτάτης γνώμης του. Ἔχων κληρονομικά κτήματα εἰς τήν πλησίον νῆσον Κῶν, τά προσέφερεν εἰς τόν ὅσιον Χριστόδουλον πρός ἀσφαλῆ καί ἡσυχωτάτην ἐγκατάστασίν του.
Μετά τήν ἀπόφασιν ταύτην ἐξεδηλώθη εὐθύς ὅλη ἡ ἱερά δραστηριότης τοῦ ὁσίου. Διότι καί περιτείχισμα καί κελλία κατεσκεύασε καί ναόν ὡραιότατον ἐπ΄ ὀνόματι τῆς Θεομήτορος. Ἀλλά πρίν ἤ τελειώση τά ἔργα ταῦτα, τόν ἐλύπησεν αἰφνίδια φυγή τοῦ μοναχοῦ Ἀρσενίου. Οὔτος ἠλεκτρισθείς ἀπό τάς περί Ἱεροσολύμων διηγήσεις τοῦ Χριστοδούλου, ἔχων δέ εἰς ὔψιστον βαθμόν ἄνεπτυγμένην τήν ἀρετήν τῆς ἀκτημοσύνης, ἀφῆκεν εἰς τήν ἰδιοκτησίαν τοῦ Χριστοδούλου ὄλα τά ἐν Πηλίω κτήματά του καί μίαν νύκτα, χωρίς ν’ ἀνακοινώση τι εἰς κανένα, διά νά μή τόν ἐμποδίσουν, ἔμβάς εἰς ἔν πλοίον, κατηυθύνθη εἰς τούς ἁγίους Τόπους.
Ὅσον δ’ ἀφορᾶ εἰς τήν μοναχικής ἀδελφότητα τοῦ Χριστοδούλου, ὁ βίος της διέρρεεν ἐπί τινα ἔτη ἄνενόχλητος καί καθ’ὁλοκληρίαν ἀφοσιωμένος εἰς τόν Θεόν. Ἄλλά κατόπιν οἱ ἔντόπιοι ἤνοιξαν φιλονεικίας κτηματικάς, ἐκ τῶν ὁποίων διεταράχθη ἡ ἡσυχία τῶν μοναχῶν. Τά πράγματα εἰς τό τέλος ἐξετραχύνθησαν εἰς τρόπον, ὥστε ὁ ὅσιος Χριστόδουλος εἰδε τήν ἀνάγκην νά ζητήση νέον καταφύγιον, δυνάμενον νά ἐξασφαλίση ἀληθῆ ἐρημικήν ζωήν.
Πρός τοῦτο ἀπεφάσισε νά ἐπισκεφθῆ τήν νῆσον Πάτμον. Ναί μέν εἰς τήν Λέρον ἡ ἀδελφότης του εἶχε κτήματα, τά ὁποῖα περιῆλθον εἰς αὐτήν ἐκ παραχωρήσεως τοῦ μοναχοῦ Ἀρσενίου. Ἀλλ’ ἡ νῆσος ἦτο κατωκημένη, καί ὁ Χριστόδουλος, μετά τό ἐν Κῶ ναυάγιον, δέν ἤθελε πλέον κοινωνικούς συγχρωτισμούς. Ἔπλευσε λοιπόν ὁλίγον περαιτέρω. Καί ἀφοῦ προσήγγισεν είς δύο νησίδια, τούς Ναρκίους καί τήν Λειψῶ, ἀπεβιβάσθη εἰς τήν Πάτμον. Καί είς αὐτήν ἔπεσεν ἡ ἐκλογή του. Ἰδού δέ πῶς τήν ἐξηγεῖ ὁ ἴδιος “Πάτμος ἡ κλῆσις τῶ νησιδίω καί ὡς ἔρημος μέν ἀνθρὠπων ἡ ἐσχατιά, ἀθόρυβος δέ ἡ διαμονή καί ἀπαρόδευτος ἡμέρας πλοίοις ἡ ἐλλιμένισις, ὅλος ἐγενόμην τῆς τοῦ νησίου τοῦδε ἐφέσεως.
Ἐπέτεινε δέ μοί τόν πόθον καί ἡ ἐν αὐτῶ τοῦ ἐν ἀποστόλοις ἀγαπητού τῶ Χριστὼ, τοῦ Εὐαγγελιστοῦ καί παρθένου ἐμφιλοχώρησις, καί ἡ ἀοίδιμος ὀπτασία καί παμμακάριστος ἐκείνου ὲκστασις καί ἄλλοίωσις, ἥτε τῆς θεολογίας ὑωηλή καί οὐράνιος μυσταγωγία καί ἡ τοῦ Εὐαγγελίου βροντώσης καί θεόφθογγος ὑπαγόρευσις δι’ἄ πάντα καί τῶ Σιναίω παραβάλλων τήν Πάτμον ἐκείνω ταύτην ὐπερετίθουν, κατά τοσοῦτον τό πρωτεῖον ταύτη ἐπιδιδούς, καθ’ὄσον προτιμοτέραν οἶδα τῆς σκιᾶς τήν χάριν καί τῶν ἐμφάνσεων τήν ἀλήθειαν τοῦ γράμματός τε τό πνεῦμα καί τῆς ἐν πλαξί νομοθεσίας τό Εὐαγγέλιον”.
Μετά τήν τοιαύτην ἐκλογήν του μετέβη εἰς Κωνσταντινούπολιν καί παρουσιάσθη πρός τόν τότε βασιλέα Ἀλέξιον τόν Κομνηνόν. Οὔτος τόν ἐδέχθη φιλοφρόνως καί διά βασιλικοῦ χρυσοβούλου παρεχώρησε τήν Πάτμον εἰς τόν ὄσιον Χριστόδουλον ὡς κτῆμα τῆς μοναχικῆς του ἀδελφότητος καί τῆς Μονῆς, ἤτις ἔμελλε νά ἱδρυθῆ ἐκεῖ ἐπ΄ὀνόματι τοῦ ἁγίου Ἰωάννου τοῦ Θεολόγου. Ἄφηκεν ὡσαύτως μεταξύ τῶν κτήσεων τῆς Μονῆς ταύτης τά ἐν Λέρω κτήματα τοῦ Ἀρσενίου, εὐρισκόμενα εἰς τάς θέσεις:Παρθένιον καί Τημένιον, καί προσήρτησεν εἰς τήν Πάτμον τά ἀκατοίκητα ὡσαύτως νησίδια Ναρκίους καί Λειψώ. Ὑπεχρεώθη μόνον ὁ ὅσιος Χριστόδουλος νά παραχωρήση ὥς ἀντάλαγμα τι πρός τό Δημόσιο τά ἔν Στροβίλω καί Κῶ κτήματα τῆς Ἀδελφότητός του.
Ἡ ἐν τῆ τελευταία ταύτη νήσω διαμονή διήρκεσεν ἀπό τά 1080 ἔως τά 1088. Καί ἤδη, ἀποχαιρετήσαντες τό Πήλιον καί ἐπιβιβασθέντες εἰς πλοῖον, κατέπλευσεν μετά σύντομον ταξίδιον εἰς Πάτμον, παραχωρηθεῖσαν είς αὐτούς ἐντελῶς ἐλευθέραν παντός φόρου καί ἀνεξάρτητον πάσης ἄλλης ἐξουσίας,
Ἡ Μονή τοῦ ἁγίου Ἰωάννου τοῦ Θεολόγου ἱδρύθη ἔνθα καί σήμερον ὑψοῦται, ἐπί θαυμασίου ὀροπεδίου, τό ὁποῖον διήνοιγε πανταχόθεν ἀπαραμίλλους θέας πρός τό κατεσπαρμένον ὑπό νήσων καί νησίδων πέλαγος.
Ἀλλά τότε τό ἔδαφος τῆς νῆσου ἦτο ἔντελῶς ἀπεριποίητον καί τραχύ, μετά δυσκολίας δ’αὐρίσκετο καί τό ὕδωρ. Καί ἡ τόσον δέ σήμερον ἐπαναπαύουσα καί καταθέλγουσα Μονή κόπους μόνον ἔμελλε νά προξενῆ τότς δι’οἰκοδομῆς, εἰς τήν ὁποῖαν ἐδίδοντο μεγάλαι διαστάσεις καί κύκλου καί ὔψους. Μέρος λοιπόν τῶν μοναχῶν δέν ἤργησε να μεταπέση εἰς ἀθυμίαν καί νά προβῆ εἰς γογγυσμούς καί ἐπικρίσεις κατά τοῦ ὁσίου, τόν ὁποῖον ἐμέμφοντο τόσω μᾶλλον, καθόσον ἐνεθυμοῦντο τάς χάριτας καί τάς ἀναπαύσεις τῆς ἐν Κῶ διαμονῆς, ζωηροτέρας τώρα εἰς τήν φαντασίαν των διά τῆς ἀντιπαραβολῆς πρός τήν ἀκανθώδη καί ἀπρόσιτον ξηρότητα τῆς Πάτμου.
Ἀλλ’ ὁ Χριστόδουλος ἦτο ἐξ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι δέν καταπίνονται ἀπό τά ἐμπόδια, ἀλλά τά ἐκτοπίζουν. Καί στηριζόμενους εἰς ἄλλην ὁμάδα μοναχῶν προέβη καί ἐτελείωσε τήν οἰκοδομήν τῆς Μονῆς μετά τοῦ ἐν αὐτῆ Ναοῦ, ἤτις ἐγειρε ὡς φρούριον.
Ἐπί πέντε ἔτη ὁ ὁσιος καί ἠ περί αὐτόν Ἀδελφότης ἔζησεν εἰς τό νέον των ἀναχωρητήριον μακράν πάσης ἀνθρώπινης ἐνοχλήσεως. Αἱ προσπάθειαί των ἐστρέφοντο μόνον εἰς τήν ἀνωτέραν ἠθικήν τελειοποίησιν των καί είς τήν ἐξημέρωσιν του παρημελημένου ἐδάφους τῆς νήσου.
Ἀλλ’ ἐπί τῆς γῆς ἦτο ὡρισμένον νά εὑρίσκη νέας πάντοτε θύελλας ὁ ὅσιος Χριστόδουλος. Μετά τήν πενταετῆ διαμονήν ἠναγκάσθη νά ἀφήση καί τήν Μονήν καί τήν Πάτμον, δι’ὄν λόγον ἄλλοτε εἴχε φύγει ἀπό τούς ἁγίους Τόπους. Οἱ ἐχθροί τοῦ Βυζαντινοῦ Κράτους, κατασκευάσαντες ἤδη καί στόλον, ἀφοῦ ἐπετέθησαν κατά τῶν παραλίων, ἤρχισαν ν’ ἀπειλοῦν καί τάς νήσους. Μία τοιαύτη ἐπιδρομή ἤθελε δώσει τήν Πάτμον εὐθύς εἰς τάς χεῖρας των, ἐντελῶς ἀφύλακτον καί ἔρημον ἀπό ἄμυναν καί ὅπλα. Πρό τοῦ κινδύνου τούτου ὁ ὅσιος Χριστόδουλος μέ 24 ἐκ τῶν τόσων περιπετειῶν, ὅτι πολλάκις καί διά τούς ἀθλητάς τοῦ Χριστοῦ καί ἡ σχετική ἀπλῶς ἐν τῶ κόσμω τούτω ἡσυχία εἶνε ἀπραγματοποίητος πόθος.
Περί τά ἐπτά ἕως 8 ἔτη διήρκεσεν ἡ ἐν Εὐβοία διαμονή τοῦ ὅσίου, ὅπου καί ἀπέθανε τῶ 1101. Προαισθανθείς δέ τό τέλος του, ἐκάλεσε τούς μοναχούς, τοῦς ἐδήλωσεν ὅτι ἔφθασεν ἡ ὤρα τῆς ἀποδημίας του, τούς παρηγόρησε καί τους συνεβούλευσε, καί ὑπό τοῦ θείου Πνεύματος φωτιζόμενος τούς ἐνεθάρρυνε καί προεῖπεν, ὅτι τό Αἰγαῖον Πέλαγος μετ’ὀλίγον θά ἀνελάμβανε τήν γαλήνην του καί αυτοί ἤθελον δυνηθῆ νά ἐπιστρέψωσιν εἰς Πάτμον. Παρεκάλεσε τούς ἀδελφούς νά παραλάβουν καί ταταθέσουν ἐκεῖ τό λείψανόν του μετά την εἰς Πάτμον ἐπιστροφήν των.
Ἐκεῖνοι συγκεκινημένοι καί κατεθλιμμένοι, διότι ἔχανον τόσον ἔμπειρον καί φιλόστοργον πνευματικόν πατέρα, ἔδωκαν τήν ὑπόσχεσιν ἐκτελέσεως τῆς ἐντολῆς του. Καί τότε ἀφῆκε τήν τελευταίαν πνοήν του μέ τήν μακαρίαν ἐλπίδα, ὅτι ὁ Θεός ἦθελε τόν δεχθῆ εἰς τούς φιλόστοργους του κόλπους.
Ἡ τελευταία του θέλησις δέν ἔμεινεν ἀνεκπλήρωτους. Εἰς χρόνους ἡχυχωτέρους τό ἄγιον λείψανόν του μετεκομίσθη εἰς τήν ἱεράν νῆσον κατατεθέν ἐν τῆ μονῆ, ὅπου σήμερον ὁ προσκυνητής δίνει εἰς αύτό τόν τιμητικόν ἀσπασμόν του.
Πηγή: Οι βίοι των Αγίων, Μιχαήλ Γαλανού, Εκδόσεις Αποστολική Διακονία, Τόμος 1 Ιανουάριος-Μάρτιος.
