Θεία Λειτουργία – Όσιος Παμβώ 18/7/2026

Ἀπολυτίκιον
Ήχος πλάιος α’. Τον συνάναρχον Λόγον.
Εαυτόν εσταύρωσε Παμβώ τω βίω, και συνέπλεξε σαρκί τους αγώνας της φύσεως, δια τούτο ώφθης όργανο, της θείας χάριτος, ρώμη της εγκράτειας, την έρημον οικήσας, αεί γαρ εν προσευχαίς, και πνευματική μελέτη, εθαυματουργείς τοις εν πίστει βοώσι σοι.

ΟΣΙΟΣ ΠΑΜΒΩ

Οἱ περισσότεροι ἀπό τούς μεγάλους πατέρες τῆς ἐρήμου δέν ἔγραψαν ἀλλά δίδασκαν τόσο μέ τό παράδειγμά τους ὅσο καί μέ τά λόγια τους. Ἔνας ἀπό τούς μεγάλους αὐτούς πατέρες τῆς ἐρήμου εἶναι καί ὁ Ὅσιος Παμβῶ. Ἔζησε στήν Αἰγυπτιακή ἔρημο τῆς Νιτρίας στά χρόνια τοῦ Μεγάλου Ἀντωνίου, ὁ ὁποῖος τόν θαύμασε γιά τήν ἀρετή του. Νεώτατος ἐγκατέλειψε τόν κόσμο μέ ἕνα καί μόνο ἰδανικό «Φεῦγε, σιώπα, ἡσύχαζε» κι ἔτσι ἀνεδείχθη διδάσκαλος μέ τά ἔργα καί τά λόγια του στήν ἐσωτερική προσευχή τῆς νύψεως καί τῆς φυλακῆς τῆς καρδίας. Ζοῦσε ἀπομονωμένος στόν ἀγῶνα του τόν διάβολο. Κάποτε τόν ἐνόχλησε ὁ δαίμονας τῆς βλασφημίας καί ὁ Ὅσιος ἔπεσε κάτω καί παρακαλοῦσε τόν Κύριο νά συγχωρήσει τό πονηρό πνεῦμα πού τόσο πολύ ξέπεσε. Καί τότε ἄκουσε μιά γλυκιά οὐράνια φωνή νά τοῦ λέγει:- Παμβῶ, μή στενοχωρεῖσαι γιά τά ἁμαρτήματα τῶν ἄλλων, ἀλλά φρόντισε νά ἀπαλλαγεῖς ἀπό τά δικά σου, τίς δέ βλασφημίες τοῦ πονηροῦ ἄφησε πέρα ἀπό τόν ἑαυτό σου. Ἀπό τότε μέ συγκίνηση νουθετοῦσε:ἀς καταφρονήσουμε, ἀδελφοί μου, τόν λογισμό τῆς βλασφημίας ὡς σατανικοῦ καί ἀλλοτρίου ἔργου.
Γρήγορα μέ τήν ἄσκηση καί τήν προσευχή ὁ Παμβῶ ἀνεδείχθη ἕνας ἔμπειρος μαχητής κατά τοῦ διαβόλου. Μάλιστα ἀναφέρουν ὅτι κάθε βράδυ «ὁ Ὅσιος σήκωνε τά χέρια του καθώς ἔφευγε ὁ ἥλιος κι ἔμενε ἔτσι προσευχόμενος μέχρι πού νά φωτισθεῖ τό πρόσωπό του ἀπό τίς πρῶτες ἀκτίνες τοῦ ἀνατέλλοντος ἡλίου καί τότε σταματοῦσε τήν προσευχή του, δοξάζοντας κι εὐχαριστῶντας τόν Θεό».
Τόση ἦταν ἡ ταπεινοφροσύνη του πού ὁ Κύριος τόν ἀντάμειψε ἀπό τήν γῆ δίνοντάς του θεῖο φῶς. Τό πρόσωπό του, δηλαδή, ἔλαμπε ἀπό θεία ἀκτινοβολία  ὥστε κανένας δέν μποροῦσε νά τόν κοιτάζει κατά πρόσωπο. Συνέβαινε πολλοί ἀσκητές νά τόν ἐπιισκέπτονται κι ἔλεγαν ὅτι ὁ Παμβῶ ἔχει λάβει ὅπως ὁ Μωϋσῆς τήν εἰκόνα τῆς δόξας τοῦ Ἀδάμ πρό τῆς παρακοῆς. Τόσο δοξάσθηκε ὡστε τό πρόσωπό του ἀκτινοβολοῦσε σάν ἀστραπή καί σέ ὅλους φαινόταν σάν νά κάθεται σέ θρόνο μεγάλης δόξης. Ὁ Ὅσιος πού ἄκουγε αὐτά στεναχωριόταν γιατί τό μεγάλο χάρισμα συνοδεύεται κι ἀπό μεγάλους πειρασμούς, γι’αὐτό γιά ἔνα διάστημα κλείσθηκε στό κελί του καί δέν δεχόταν κανέναν.
Κάποτε τόν ἐπισκέφθηκε ὁ Πατριάρχης Ἀλεξανδρείας, Μέγας Ἀθανάσιος, καί τόν παρακάλεσε νά ἔλθει στήν πόλη τῆς Ἀλεξάνδρειας καί νά μιλήσει στό λαό. Ὁ Ὅσιος Παμβῶ ἔκαμε ὑπακοή στόν Ἅγιο Πατριάρχη καί μέ τή συνοδεία τῶν ὑποτακτικῶν του ἦρθε στήν πόλη. Μπαίνοντας ἀντίκρυσε μιά γυναῖκα τῆς ἁμαρτίας κι ἀμέσως ἄρχισε νά κλαίει. Οἱ συνοδοί του τόν ρώτησαν γιατί δακρύζει- Γιά δύο λόγους χύνω δάκρυα, ἀπάντησε, ἀφ΄ἑνός γιά τήν ἀπώλεια αὐτῆς τῆς γυναῖκας καί ἀφ΄ ἑτέρου γιατί τόση προσπάθεια καταβάλλω νά ἀρέσω στό Θεό, ὅσο αὐτή ἡ γυναῖκα νά ἀρέσει αἰσχρῶς στούς ἀνθρώπους.
Ἡ φήμη τοῦ Ὁσίου Παμβῶ ἦταν  πολύ μεγάλη. Μόλις ἄκουσε ἡ Ἁγία Μελάνη, ἡ Ρωμαία ἀρχόντισσα, τἀ μεγάλα κατορθώματα πού τοῦ ἀποδίδονταν, τόν ἑπισκέφθηκε καί τοῦ πρόσφερε πολλά χρήματα. «Ὁ Θεός νά σοῦ ἀποδώσει τόν μισθό τῆς ἐλεημοσύνης σου», τῆς εἶπε κι ἔπειτα πρόσταξε τόν ὑποτακτικό του χωρίς κἄν νά κοιτάξει τά άργύρια, νά τά μοιράσει σέ ὅλα τά Μοναστήρια χωρίς νά κρατήσει τίποτα. Ἡ Ὁσία Μελάνη περίμενε ὁ γέροντας νά τήν ἐπαινέσει γιά τή μεγάλη προσφορά της, μά ὁ γέροντας σιωποῦσε γι’αὐτό και τοῦ λέγει:-Νά ξέρεις, γέροντα, πώς τά ἀργύρια ἦσαν τριακόσιες λίρες. Κι ὁ Ὅσιος τῆς ἀπάντησε:«Ἐκεῖνος στόν ὁποῖο τά πρόσφερες δέν ἔχει ἀνάγκη ἀπό ζυγαριά. Αὐτός πού στήν παλάμη του ζυγίζει τό σύμπαν γνωρίζει καλύτερα ἀπό μένα κι σένα τό βάρος τῶν ἀργυρίων καί θά σοῦ καταμετρήσει τόν μισθό τῆς ἀγάπης σου καί τῆς προαίρεσης σου, ὅπως μέτρησε τόν ὀβολό τῆς χήρας».
Ἔτσι πορευόταν ὁ Ὅσιος Παμβῶ μέχρι πού ἔφθασε στό τέλος τῆς ἐπίγειας πορείας του κι ἀφέθηκε στή φροντίδα τῶν μαθητῶν του. Ἐνῶ ἔπλεκε τό τελευταίο του καλάθι χωρίς ποτέ νά ἀρρωστήσει ἄρχισε νά βλέπει νά τόν κυκλώνουν ὅλοι οἱ κεκοιμημένοι πατέρες τῆς σκήτης. Τότε στράφηκε πρός τούς μαθητές του λέγοντας: «Ἀφ΄ὅτου κατοίκησα στήν ἔρημο αὐτή ποτέ ἀπό τά χέρια μου δέν ἔλειψε τό ἐργόχειρο, ἀλλά οὔτε καμιά χάρη ἀπό κανέναν καί μέχρι τώρα γιά ὅσα εἶπα ποτέ δέν μετανόησα. Τώρα πηγαίνω πρός τόν Θεό μέ τό λογισμό πώς άκόμα δέν ἔκανα ἀρχή στήν ἀρετή, ἔτσι ὅπως θά ἤθελε ὁ Θεός». Λέγοντας αὐτά τελείωσε καί τό καλάθι πού ἔπλεκε, τό ὁποῖο παρέδωσε στόν ὑποτακτικό του λέγοντάς του: -Λάβε, τέκνο μου, αὐτήν τήν σπυρίδα διά νά μέ ἐνθυμῆσαι, διότι ἄλλο τίποτε δέν ἔχω νά σοῦ ἀφήσω». Λέγοντας αὐτά παρἐδωσε τό  πνεῦμα του στά χέρια τοῦ Κυρίου, ἀφοῦ γιά  75 χρόνια σταύρωσε τόν ἑαυτό του ἀπό ἀγάπη στόν Ἐστυαρωμένο Χριστό.

Πηγή: Μορφές από το Συναξάρι, Ιωάννας Κατσούλα, Εκδόσεις ΑΘΩΣ Αθηνα 2010.