Θεία Λειτουργία – Αγίου Στεφάνου 27/12/2025
Απολυτίκιο
Ἦχος δ’. Ταχὺ προκατάλαβε.
Βασίλειον διάδημα, ἐστέφθη σὴ κορυφή, ἐξ ἄθλων ὧν ὑπέμεινας, ὑπὲρ Χριστοῦ τοῦ Θεοῦ, Μαρτύρων Πρωτόαθλε· Στέφανε, σὺ γὰρ τὴν Ἰουδαίων, ἀπελέγξας μανίαν, εἶδες σου τὸν Σωτῆρα, τοῦ Πατρὸς δεξιόθεν. Αὐτὸν οὖν ἐκδυσώπει ἀεί, ὑπὲρ τῶν ψυχῶν ἡμῶν.
ΜΝΗΜΗ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΠΡΩΤΟΜΑΡΤΥΡΟΣ ΣΤΕΦΆΝΟΥ
Μέσα στήν πανηγυρική ἀτμόσφαιρα τῶν Χριστουγέννων ἐντάσσεται καί ἡ ἑορτή τοῦ Πρωτομάρτυρα Ἁγίου Στεφάνου, γιατί ὁ Ἅγιος Στεφάνου, γιατί ὁ Ἅγιος Στέφανος ἦταν ὁ πρῶτος πού γιά τήν ἀγάπη του στο Χριστό μαρτύρησε. Ὁ Χριστός ἀπό τότε πού γεννήθηκε στό σπήλαιο τῆς Βηθλεέμ γεννᾶται καί σέ κάθε ἀνθρὠπινη καρδιά. Ἐτσι γεννήθηκε καί στήν καρδιά τοῦ Στεφάνου κι ἔγινε ὁ Στέφανος οὐράνιος ἄνθρωπος. Ἔνα θαῦμα λοιπόν τοῦ ἐνανθρωπίσαντος Θεοῦ ἦταν ὁ Στέφανος.
Ὁ Ἅγιος Στέφανος ἦταν Ἰουδαϊκής καταγωγῆς. Διετέλεσε μαθητής τοῦ περίγημου Νομοδιδασκάλου Γαμαλιήλ καί -ηταν συμμαθητής του Σαύλου, μετέπειτα Ἀποστόλου Παύλου. Οἱ πράξεις τῶν Ἀποστόλων τόν χαρακτηρίζουν ὡς τόν πιό διακεκριμένο ἀπό τούς ἑπτά Διακόνους. Ἦταν ἐπικεφαλής τῶν ἑπτά Διακόνων, ἀπ’ ὅπου καί ἡ προσωνυμία τοῦ Ἀρχιδιάκονος. Ὁ Στέφανος δέν περιορίσθηκε μόνο στή διακονία τῶν τραπεζιῶν, ἀλλά κινούμενος ἀπό ἀγάπη ἐπεκτάθηκε και στό πνευματικό ἔργο τῆς Ἐκκλησίας, ἀφοῦ κήρυττε τό λόγο τοῦ Θεοῦ. Ὅπως σημειώνουν οἱ Πράξεις τῶν Ἀποστόλων ἔκανε καί θαύματα μεγάλα, “τέρατα καί σημεῖα μεγάλα ἐν τῶ λαῶ”. Ἐπιτελοῦσε θαύματα καί μιλούσε μέ τό κύρος τῶν μαθητῶν τοῦ Χριστοῦ κι ἔχαιρε τοῦ θαυμασμοῦ ὅλων Ὁ Ἅγιος Στέφανος κήρυττε τό λόγο τοῦ Χριστοῦ καί μάλιστα πλησίαζε τούς Ἱουδαίους ὅχι μόνο τῶν Ἱεροσολύμων μέ τή στενή ἀντίληψη, ἄλλά καί ὅλους ὅσους προέρχονταν ἀπό τίς πόλεις τῶν ἐθνικῶν, ὅπως ἀπό τήν Ἀλεξάνδρεια, τήν Κυρήνη, τήν Κιλικία καί ἄλλες πόλεις ποῦ εἶχαν εὐρύτερες ἀντιλήψεις ἀλλά καί πιό ἐλεύθερη μόρφωση. Ἔτσι στή συναγωγή ὁ Στέφανος μιλοῦσε σέ Ἰουδαίους πού προέρχονταν ἀπό τήν Κιλικία δόθηκε ἡ μεγάλη μάχη. Ὁ Στέφανος εἶναι ὄρθιος στό ψηλό βῆμα κι ἀπέναντί του στέκεται ὁ παλαιός συμμαθητής του, ὁ Σαῦλος ὁ Ταρσεύς, ὁ φοβερότερος ἀντίπαλος τῶν Χριστιανῶν. Πίσω ἀπό μιά κολῶνα τῆς αἴθουσας στέκονται κρυμμένοι οἱ δύο Ἀπόστολοι τοῦ Χριστοῦ, Πέτρος καί Ἰωάννης, καί μέ ἀγωνία προσεύχονται μυστικά γιά τό Στέφανο. Ὁ Στέφανος ἄρχισε τήν ὁμιλία του ἀπό τούς Προφῆτες νά ἀποδείξει ὅτι ὁ Χριστός εἶναι ὁ Μεσσίας σύμφωνα μέ τίς προφητεῖες ἔπρεπε νά πεθάνει. Ὁ Σαῦλος, ὅπως καί οἱ Ἰουδαῖοι, αὐτή τήν ἑρμηνεία δέν μπορεῖ νά τήν δεχθεῖ. Ἐδῶ μέ μεγάλη ὁρμή ὁ Στέφανος καί ὁ Σαῦλος ὡς ἀντιπρόσωποι δύο διαφορετικῶν ἀντιλήψεων γιά τό Μεσσία, ξέσπασαν ὁ ἕνας κατά τοῦ ἄλλου. Ὁ Στέφανος χτυπᾶ ὁλόκληρο τό Ἰουδαϊκό σύστημα τόν Ναό καί τόν Νόμο τοῦ Μωϋσῆ. Νόμος καί Ναός, τονίζει ὁ Στέφανος, ἀποτελοῦν μία προσωρινή βαθμίδα στό σχέδιο τοῦ Θεοῦ γιά τή σωτηρία τῶν ἀνθρώπων. Μόλις ἄκουσαν αὐτά οἱ Ἰουδαῖοι ξεσηκώθηκαν μέ φωνές καί ἀπειλές. Ἀφοῦ δέν κατάφεραν νά τόν ἀποστομώσουν πλήρωσαν κάποιους ψευδομάρτυρες νά καταθέσουν ὅτι τόν ἄκουσαν νά μιλάει βλάσφημα κατά τοῦ Ναοῦ καί τοῦ Ναοῦ καί τοῦ Νόμου. Ὁ Στέφανος ἀπολογήθηκε, ὅμως οἱ Ἰουδαῖοι ὀργισμένοι τόν ἔφεραν στό Μέγα Συνέδριο να δικαστεῖ ἀπό τούς Ἀρχιερεῖς. Ὁ Στέφανος παίρνει τό λόγο καί μέ τή χάρη τοῦ Ἁγίου Πνεύματος ἀπολογεῖται. Ἡ ἀπολογία του αὐτή εἶναι μία ἄφθαστη ἀγόρευση, πού ἀποδεικνύει ὅτι ὁ Ἰησοῦς Χριστός εἶναι προφητευμένος Λυτρωτής τοῦ κόσμου.
Αὐτή τήν ὥρα πού τό Ἅγιο Πνεῦμα ἔκανε νά ἀναβλύζουν ἀπό τό στόμα του Θεόπνευστοι λόγοι, ὁ Στέφανος ἀξιώθηκε νά βλέπει ἀνοιχτούς τούς οὐρανούς καί τόν Υἱό τοῦ ἀνθρώπου νά κάθεται στά δεξιά τοῦ Θεοῦ, ἀλλά καί οἱ σὐνεδροι δοκιμάζουν μία μεγάλη ἔκπληξη. Ἀντικρύζουν τό πρόσωπο τοῦ Στεφάνου νά λάμπει χωρίς νά ἀλλάζουν τά χαρακτηριστικά του. Τό εῖδαν νά μοιάζει μέ πρόσωπο Ἀγγέλου. Οἱ δύνεδροι εἶδαν τή δόξα τοῦ Στεφάνου σάν δόξα ἀγγέλου, ἐνῶ ὁ Στέφανος ἐκείνη τήν ὥρα ἔβλεπε τήν οὐράνια δόξα τοῦ Θεοῦ Πατρός καί τοῦ Ἰησοῦ Χριστοῦ. Ὁ Στέφανος διέκοψε τήν ὁμιλία του καί ἀνέφερε τό ὅραμά του στούς Ἰουδαίους, γιά νά τούς δείξει ὅτι ὁ Ἰησοῦς δικαιώθηκε καί δοξάσθηκε ἀπό τόν Θεό. Ὅταν ὁ Στέφανος εἶπε ὅτι βλέπει τούς οὐρανούς ἀνοιγμένους καί τόν Υἱό τοῦ ἀνθρώπου νά κάθεται στά δεξιά του Θεοῦ, οἱ ἐχθροί του δέν ἄντεξαν. Τό θεώρησαν βλασφημία καί τόν διέκοψαν. Ἔκλεισαν τά αὐτιά τους καί μέ ἄγριες καί δυνατές φωνές οἱ σύνεδροι ἔπεσαν πάνω στόν Στέφανο, τόν ἔβγαλαν ἔξω ἀπό τήν πόλη καί τόν λιθοβόλησαν μέ μανία. Ὁ Στέφανος δέν ἀγανακτεῖ, δέν ὀργίζεται, δέν ὑψώνει τή φωνή του γιά νά ὑπερασπισθεῖ τόν ἑαυτό του. Ἀλλά γονατισμένος μέ φωνή δυνατή παρακαλεῖ τόν Ἰησοῦ λέγοντας:”Κύριε μή στήσεις αὐτοῖς τήν ἁμαρτίαν ταύτην”. Πρῶτοι ἔριξαν πέτρες ἐναντίον του οἱ ψευδομάρτυρες. Κι ὁ Στέφανος ἐνῶ δέχεται βροχή τίς πέτρες ἔχει στραμμένη τή ψυχή του πρός Ἐκεῖνον, τόν ἀκρογωνιαῖο λίθο πού ὡς μικρό λιθαράκι προῆλθε ἀπό τό ἀλατόμητο ὅρος, τήν Παρθένο Μαρία, καί ἀπέβη ὁ ἰσχυρότερος Λιθος ἔτσι ὅπως προεῖδε καί προανήγγειλε ὁ Προφήτης Δανιήλ. Ὁ ἀδύναμος αὐτός λίθος μάλιστα κατόρθωσε καί συνέτριψε τά βασίλεια τοῦ κόσμου τούτου. Ὁ Στέφανος τούτη τήν ὥρα ἀναδεικνύεται ἀκλόνητος πέτρα, τόν Χριστό, καί προφέροντας τά λόγια:”Κύριε Ἰησοῦ, δέξαι τό πνεῦμα μου”, ἀμέσως παρέδωσε τό πνεῦμα του.
Οἱ πέτρες ἔγιναν σκαλοπάτια πού ἀνέβασαν τόν Πρωτομάρτυρα Στέφανο στή Βασιλεία τοῦ Θεοῦ, ὅπως τονίζει καί ὁ ὑμνογράφος τῆς Ἐκκλησίας: “Ἔχοντας ὡς βαθμίδες καί κλίμακες πρός οὐράνιον ἄνοδον τῶν λίθων νιφάδες, ὦν ἐπιβαίνων τεθέασαι ἐστῶτα τόν Κύριον τοῦ Πατρός ἐκ δεξιῶν καί ὁμώνυμον στέφανον προτεινόμενον δεξιά ζωηφόρω”.
Πηγή: Μορφές από το συναξάρι, Ιωάννας Κατσούλα, Εκδόσεις Κυπρής 2010.
