Θεία Λειτουργία – Παγκόσμια Ύψωση του Τιμίου Σταυρού 14/9/2024

ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΥΨΩΣΗ ΤΟΥ ΤΙΜΙΟΥ ΣΤΑΥΡΟΥ

Ἡ ἑορτή τῆς ‘Υψώσεως τοῦ Τιμίου Σταυροῦ συνδέεται μέ τά μεγάλα ἱστορικά γεγονότα τόσο τῆς Βυζαντινῆς Αὐτοκρατορίας ὅσο καί τοῦ Χριστιανισμοῦ. Συγχρόνως ὅμως ἀναφέρεται στή Σταύρωση καί τόν θάνατο τοῦ Κυρίου πού οὐσιαστικά ὑπῆρξε ἡ πρῶτη ὔψωση τοῦ Τιμίου Σταυροῦ μέ σταυρωμένο αὐτόν τόν ἵδιο τόν Ἰησοῦ Χριστό. Γι’ αὐτό καί ἡ σημερινή ἡμέρα τιμᾶται μέ αὐστηρή νηστεία. Ἐξ  ἄλλου τό Εὐαγγέλιο πού διαβάζεται κατά τήν Θεία Λειτουργία εἶναι τό ἴδιο πού διαβάζεται τήν Μεγάλη Παρασκευή. Μέ τήν καθιέρωση τῆς ἐορτῆς τῆς Παγκοσμίου ὑψώσεως τοῦ Τιμίου Σταυροῦ διαιωνίζεται στό διηνεκές ἡ ἐπαλήθευση τοῦ ἀρχαίου ψαλμικοῦ στίχου:«’Υψώθησομαι ἐν τοῖς Ἐθνεσιν, ὐψώθηκε ὁ Ἰησοῦς διότι σταυρώθηκε  σέ μέρος ὐψηλόν καί ἐπηρμένον, ὤστε νά εἶναι ὁρατός ἀπό ὄλο τό πλῆθος τῶν ἀνθρώπων. ‘Υψώθηκε ὁ Χριστός, διότι γνωστοποιήθηκε  καί κηρύχθηκε σέ ὁλόκληρη τήν οἰκουμένη ὄχι μόνο ἡ σταύρωσή  Του, ἀλλά καί ἡ ἀνάστασή Του διά τῶν μαθητῶν καί Ἀποστόλων Του. ‘Υψώθηκε ὁ Κύριος διότι ὔψωσε διά τῆς σταυρικῆς Του θυσίας τήν ἀνθρώπινη φύση στό ὔψος τῆς θεώσεως. Αὐτή εἶναι ἡ πρώτη ὔψωση τοῦ Τιμίου Σταυροῦ πού ἔγινε μέσα σέ θλίψη καί ὄδύνη μεγάλη στό Γολγοθά. Ἀλλά διά τοῦ Σταυροῦ ὁ διάβολος κατατροπώνεται, ἡ ἀμαρτία λύεται, ὁ Ἄδης σκυλεύεται ὁ Χριστός ἀνίσταται, ὁ θάνατος καταργεῖται καί ἡ ἀνθρώπινη φύση διά τοῦ προσώπου τοῦ Ἰησοῦ κάθεται πλέον ἐκ δεξιῶν τοῦ Πατρός καί μποροῦμε πλέον νά λέμε ὅτι πάσα εὐλογία μέσω τοῦ Σταυροῦ προῆλθε καί προέρχεται στήν κτίση. Ἐπομένως ὁ Σταυρός εἶναι ἡ φανέρωσις τοῦ Χριστοῦ μέσα στόν κόσμο, γιά τοῦτο ἡ ἐκκλησία πανηγυρικά ψάλλει: «Ἰδοῦ γάρ ἦλθε διά τοῦ Σταυροῦ χαρά ἐν ὅλω τῶ κόσμω».
Τό 326 μ.Χ. ὅμως ἕνα χρόνο μετά τήν Α’Οἰκουμενική Σύνοδο ἡ Ἀγία Ἐλένη πῆγε στά Ἰεροσόλυμα νά προσκυνήσει τούς Ἀγίους Τόπους καί νά εὐχαριστήσει τόν Θεό γιά τίς νίκες καί τίς θριαμβευτικές ἐπιτυχίες τοπυ υἱοῦ της καί πρώτου Χριστιανοῦ αὐτοκράτορα Κωνσταντίνου. Τότε ἔβγαλε ἀπό τήν ἀφάνεια νά κτίσει καί λαμπρό ναό στόν τόπο τοῦ Γολγοθά ἐκεῖ πού σταυρώθηκε ὁ Χριστός. Ἐκεῖ ὅμως πρίν ἀπό 200 χρόνια ὁ Ρωμαῖος Αὐτοκράτορας Ἀνδριανός γιά νά ἐμποδίσει τούς Χριστιανούς νά προσκυνοῦν τόν ἰερό τόπο εἶχε χτίσει εἰδωλολατρικό ἱερό ἀφιερωμένο στήν Ἀφροδίτη. Ἡ Ἀγία Ἑλένη κατεδἀφισε τόν εἰδωλολατρικό ναό, ξεκαθάρισε τόν τόπο κι ἔκτισε ἔναν χριστιανικό Ναό. Ἀμέσως μετά ἀναζήτησε τόν Τίμιο τοῦ Κυρίου Σταυρό καί μέ τήν βοήθεια τοῦ Κυρίου τόν βρῆκε παραχωμένο μέσα στή γῆ. Ἡ Ἁγία Ἐλένη ἀνέσυρε τρεῖς Σταυρούς καί ἀπορία ὅλων ἦταν ποιός ἦταν ὁ Σταυρός τοῦ Κυρίου. Ὁ Πατριάρχης Μακάριος ἔδωσε τήν λύση:πλησίασε μέ τούς τρεῖς σταυρούς τό φἐρετρο μιᾶς νεκρῆς. Μόλις άκούμπησε πάνω τής τό Τίμιο Ξύλο ἐκείνη ἀνεστήθη. Ἔτσι, ὄταν τελείωσε ὁ Ναός τῆς Ἀναστάσεως καί μέ κάθε λαμπρότητα ἔγιναν τά ἐγκαίνια του στίς 14 Σεπτεμβρίου τοῦ 336. Ὁ Πατριάρχης Ἰεροσολύμων Μακάριος, ἐπειδή τό πλήθος τοῦ λαοῦ ἦταν πολύ, γιά νά δοῦν ὄλοι καί νά προσκυνήσουν τόν Τίμιο του Κυρίου Σταυρό, ἀνέβηκε στόν ἄμβωνα πού ἦταν στή μέση τοῦ Ναοῦ καί ὔψωσε τό Τίμιο Ξύλο καί οἱ πιστοί προσκυνοῦσαν κράζοντας τό «Κύριε ἐλέησον». Ἀπό τότε καθιερώθηκε ἡ ἑορτή τῆς ‘Υψώσεως τοῦ Τιμίου Σταυροῦ καί ἡ ἐκκλησία στή μέση τοῦ ναοῦ ὑψώνει τόν Σταυρό μέσα σέ βασιλικά γιατί ἦταν τό φυτό πού εἶχε φυτρώσει στό σημείο ἐκεῖνο πού ἐκρύπτετο ὁ Σταυρός. Αὐτή οὐσιαστικά ἦταν ἡ δεύτερη ὔψωση.
Ἔχουμε ὄμως καί τρίτη ‘Υψωση  πού ἔγινε τό 614μ.Χ. Τότε οἱ Πέρσες κυρίευσαν τά Ἰεροσόλυμα καί μέσα στά λάφυρα πού πῆραν ἄρπαξαν καί τόν Τίμιο Σταυρό καί μαζί του ὡς αἰχμάλωτοι καί τόν Πατριάρχη Ζαχαρία. Ὁ Αυτοκράτορας Ἠράκλειος ὅμως κατόρθωσε νά νικήσει τούς Πέρσες, απελευθέρωσε τόν Πατριάρχη καί μέ τιμές ἔφερε πίσω τόν Τίμο τοῦ Κυρίου Σταυρό. Στίς 14 Σεπτεμβρίου τοῦ 614 άνηφόρισε μέ τόν Τίμιο Σταυρό πρός τόν Γολγοθά. Ξαφνικά ὅμως σταμάτησε, τά πόδια του καρφώθηκαν στή γῆ καί ἦταν  ἀδύνατον νά προσωρήσει. Τότε ὁ Πατριάρχης τοῦ εἶπε νά βγάλει τἀ ὑποδήματά του καί τό βασιλικό του στέμμα. Μόλις τό ἔκαμε αὐτό ξεκίνησε κι ἔτσι ἀνυπόδητος καί ταπεινός ἀνηφόρισε κρατῶντας τό Τίμιο Ξύλο πού τό ὔψωσε γιά Τρίτη φορά στόν ἄμβωνα τοῦ Ναοῦ τῆς Ἀναστάσεως κί ὁ λαός μέ κατάνυξη ἔψαλε τό «Σῶσον Κύριε τόν λαόν σου». Σήμερα ὑψώνοντας τόν Σταυρό πρός τά τέσσερα σημεῖα τοῦ ὁρίζοντα καί ψάλλοντας τό «Κύριε ἐλέησον» ὀμολογοῦμε ὅτι ἀνεβαίνοντας ὁ Χριστός στόν Σταυρό ἤθελε νά ένώσει τά πέρατα τῆς γῆς, τό πλάτος, τό μῆκος, τό βάθος καί τό ὔψος ἐν τῶ σὠματι Του ὥστε νά ἔχουμε διά Αὐτοῦ τήν προσαγωγή πρός τόν Πατέρα. Καί ὁ Ἱερός Συναξαριστής μᾶς ὑπενθυμίζει:«Τάς ἐν λαρύγγι, Σώτερ, ὑψώσεις φέρει, Ὑψούμενον βλέπουσα Σόν Σταυρόν κτίσις». Βλέποντας, δηλαδή, Σωτῆρα, ἡ κτίση τόν Σταυρόν Σου ὑψούμενον, Σού ἀναμέλπει μεγαλοφῶνος ὕμνους εὐχαριστήριους καί δοξαστικούς.

Πηγή: Μορφές από το Συναξάρι, Ιωάννας Κατσούλα, Εκδόσεις ΚΥΠΡΗ, Αθήνα 2010.