Αὐτοί οἱ Ἁγιοι ἔζησαν κατά τούς χρόνους Λικινίου τοῦ βασιλέως κατά τό ἔτος 314. Καί ὁ μέν Ἅγιος Ἕρμυλος ἦταν Διάκονος κατά τό ἀξίωμα, ἐνῶ ὁ Στρατόνικος ἦταν φίλος τοῦ Ἁγίου Ἑρμύλου. Ὅταν λοιπόν παρουσιάσθηκε ὁ Ἅγιος Ἕρμυλος ἐνώπιον τοῦ βασιλέως καί ὡμολόγησε τό ὄνομα τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ, πρῶτα δέρνεται μέ κάποιες σφαῖρες χαλκωματένιες, κατόπιν καταξεσχίζεται ὅλο τό σῶμα μέ μαστίγια ἀγκαθωτά. Κα μέσα ἀπό τά βάσανα αὐτά προσκαλεῖ τόν φίλο του Στρατόνικο, γιά νά παρουσιασθῆ καί αὐτός καί νά ὁμολογήση τόν Χριστό. Βλέποντας λοιπόν ὁ Στρατόνικος τόν Ἅγιο Ἕρμυλο, πώς δερνόταν τόσο ἄσπλαχνα καί ὅτι ἡ κοιλιά καί τό στῆθος του ἄνοιξαν ἀπό τό πολύ δαρμό καί ἀπό τά ἀγκαθωτά μαστίγια, συμπόνεσε. Ἀμέσως λοιπόν παρουσίασε τόν ἐαυτό του καί ὡμολόγησε ὅτι καί αὐτός ἔχει τήν ἴδια πίστι τοῦ Ἐρμύλου. Ἀφοῦ ρωτήθηκε λοιπόν ἀπό τόν βασιλιά, ὥμολόγησε ὅτι εἶναι Χριστιανός. Γι’αὐτό δέρνεται καί ρίχνεται στόν ποταμό Ἴστρο, δηλαδή στόν Δούναβι, μαζί μέ τόν Ἅγιο Ἑρμύλο καί ἐκεῖ ἔλαβαν καί οἱ δύο τό μακάριο τέλος τοῦ μαρτυρίου.
Τελεῖται  δέ ἡ Σύναξί τους καί στήν μικρή Ἐκκλησία τοῦ Ἀρχαγγέλου Μιχαήλ, πού βρίσκεται στήν Ὀξεία καί στήν Φυρμούπολι καί στόν τόπο, πού ὀνομάζεται στοῦ Σπουδαίου, κοντά στό ὀρφανοτροφεῖο.

Πηγή: Συναξαριστής Αγίου Νικοδήμου Αγιορείτου, Τόμος Β΄. Εκδόσεις: Συνοδία Σπυρίδωνος Ιερομονάχου, Ιερά Καλύβη «Άγιος Σπυρίδωνας Α’» Νέα Σκήτη, Άγιον Όρος.

Ἀπολυτίκιον
Ἦχος γ’. Θείας πίστεως.
Δυὰς ἔνθεος, ὁμολογοῦντες, τὴν Ὑπέρθεον, πιστῶς Τριάδα, ἀνεδείχθητε πανεύφημοι Μάρτυρες, ὁ εὐκλεὴς καὶ ἀήττητος Ἔρμυλος, καὶ ὁ στερρὸς καὶ θεόφρων Στρατόνικος. Ἀλλ’ ὡς σύμμορφοι, ἐν δόξῃ τὴ ὑπὲρ ἔννοιαν, αἰτήσασθε ἤμιν τὸ μέγα ἔλεος.