ΜΝΗΜΗ ΤΟΥ ΕΝ ΑΓΙΟΙΣ ΗΜΩΝ ΣΙΛΒΕΣΤΡΟΥ ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΡΩΜΗΣ
Ὁ ἐν ἁγίοις πατὴρ ἡμῶν Σίλβεστρος, καταγόμενος ἀπὸ εὐσεβῆ ρωμαϊκὴ οἰκογένεια, ἐπέδειξε ἀπὸ τὴν παιδική του ἡλικία διάπυρο ζῆλο για τὴν ὑπεράσπιση καὶ τὴν διάδοση τῆς πίστεως. Κατὰ τὸν διωγμό, φιλοξένησε θαρραλέα τοὺς ὁμολογητὲς ποὺ κατεδίωκαν οἱ ἀρχές, καὶ μάλιστα τὸν ἅγιο μάρτυρα Τιμόθεο Ἀντιοχείας, τὸν ὁποῖο ἐνταφίασε κρυφά μετὰ τὴν ἐκτέλεσή του. Τὸν συνέλαβαν, ἀλλὰ ἀπελευθερώθηκε θαυματουργικὰ καὶ χειροτονήθηκε πρεσβύτερος ἀπὸ τὸν ἅγιο πάπα Μιλτιάδη, μετὰ τὴν κοίμηση τοῦ ὁποίου οἱ πιστοὶ ποὺ ἐκτιμοῦσαν τὶς ἀρετὲς καὶ τὴν φιλανθρωπία τοῦ Σιλβέστρου τὸν ἔπεισαν νὰ τὸν διαδεχθεῖ στὸν θρόνο (314). Ὁ Σίλβεστρος ἀπέβη ἄξιος μιμητὴς τοῦ Ἀποστόλου Πέτρου, διὰ τῆς ποιμαντικῆς μέριμνας γιὰ τοὺς πιστοὺς καὶ διὰ τοῦ ζήλου του γιὰ τὰ ἱερὰ δόγματα. Ὀργάνωσε ἐπιμελῶς τὴν διακονία τῶν πτωχῶν, θέσπισε ἐκκλησιαστικὰ ἔθιμα μὲ τρόπο ὥστε νὰ ξεχωρίζουν ἀπὸ ἐκεῖνα τῶν εἰδωλολατρῶν καὶ φημιζόταν γιὰ τὰ πολυάριθμα θαύματά του.
Ὅταν ὁ Μέγας Κωνσταντίνος νίκησε τον Μαξέντιο διὰ τῆς δυνάμεως τοῦ Τιμίου Σταυροῦ, εἰσῆλθε στὴν Ρώμη καὶ ἐξέδωσε διατάγματα ποὺ προωθοῦσαν μέτρα εύνοϊκὰ γιὰ τὸν Χριστιανισμό∙ ὁ ἅγιος Σίλβεστρος ἔπαψε ἔτσι νὰ εἶναι ἐκτὸς νόμου καὶ μπόρεσε νὰ διδάξει δημόσια στὰ πλήθη τὰ μυστήρια τῆς πίστεως. Πολλοί βαπτίστηκαν τότε ἐν μέσῳ γενικῆς ἀγαλλίασης. Ὅσο γιὰ τὸν αὐτοκράτορα, άφοῦ τὸν κατήχησε ὁ ἅγιος, προτίμησε νὰ ἀναβάλει τὴν ἡμέρα τῆς βαπτίσεώς του, ὥστε νὰ δυνηθεῖ νὰ μυηθεῖ στὴν καινὴ ζωὴ στὸν Ἰορδάνη, ἐκεῖ ὅπου βαπτίστηκε ὁ ἴδιος ὁ Κύριος ἡμῶν Ἰησοῦς Χριστός. Κατόπιν συμβουλῆς τοῦ Σιλβέστρου, ὁ Κωνσταντίνος οἰκοδόμησε στὴν Ρώμη ἑπτὰ μεγάλες βασιλικές γιὰ νὰ τελοῦνται ἐπάξια στὸ ἑξῆς οἱ ἑορτὲς τοῦ Κυρίου καὶ τῶν ἁγίων μαρτύρων.
Μονάχα ὁ διάβολος, ὁ μισόκαλος ἐχθρὸς τοῦ ἀνθρώπινου γένους, ἔτριζε τὰ δόντια καὶ μελετοῦσε ἐκδίκηση. Ὑπέβαλε στὴν μητέρα τοῦ αὐτοκράτορα ἁγία Ἑλένη [21 Μαΐου], ἀκόμη τότε Ἑβραία στὸ θρήσκευμα, τὴν ἰδέα νὰ ὀργανώσει μιὰ μεγάλη δημόσια ἀναμέτρηση ἀνάμεσα σὲ δώδεκα διδασκάλους ἀπὸ τοὺς πιὸ σοφούς, μὲ ἐπικεφαλῆς κάποιον Ζαμβρῆ, ἄνδρα ἀφοσιωμένο στὴν μαγεία, καὶ σὲ δώδεκα χριστιανοὺς ἐπισκόπους, με ἐπικεφαλῆς τὸν Σίλβεστρο. Σὲ ὅλες τὶς ἀντιρρήσεις τῶν Ἑβραίων, ὁ μακάριος ἀρχιεπίσκοπος κατέδειξε περίτρανα, μὲ άναφορὲς στὰ ἴδια τὰ λόγια τῶν Προφητῶν, ὅτι ὅλα τὰ γεγονότα τῆς Παλαιᾶς Διαθήκης καὶ ὅλες οἱ ἐπαγγελίες τοῦ Κυρίου βρίσκουν τὴν ἐκπλήρωσή τους στὸ Πρόσωπο τοῦ Σωτῆρος Χριστοῦ. Ἀφοῦ ἐξήγησε ὅτι ἡ ὁμολογία τῶν τριῶν Προσώπων: Πατρός, Υἱοῦ καὶ Ἁγίου Πνεύματος, δὲν ἀναιρεῖ ἀλλά ἐπικυρώνει μᾶλλον τὴν ἑνότητα τοῦ Ἑνὸς Θεοῦ κατὰ τὴν φύση Του, ἀπάντησε στὰ ἐρωτήματά τους γιὰ τὴν Ἐνσάρκωση μὲ παραδείγματα. Κρατώντας στὸ χέρι τὸν πορφυρόχρωμο αὐτοκρατορικὸ μανδύα εἶπε: «Ὄπως ἅρμοζε σὲ αὐτὸ τὸ ἀκατέργαστο ὕφασμα νὰ ὐποστεῖ κατεργασία, νὰ βαφεῖ πορφυρό, νὰ ραφεῖ καὶ νὰ πάρει τὸ σχῆμα του, ἔτσι ὥστε νὰ χρησιμεύει ὡς στολίδι καὶ ἔμβλημα ἀντάξιο τοῦ αὐτοκράτορα, χωρίς μολαταῦτα ὁ αὐτοκράτορας νὰ ὑποφέρει στὸ ἐλάχιστο, κατὰ παρόμοιο τρόπο ἔπρεπε ἡ σάρκα τοῦ Χριστοῦ, ποὺ Ἐκεῖνος προσέλαβε, νὰ ὑποστεῖ δοκιμασίες, χωρὶς ἡ Θεότητά Του νὰ ὑποστεῖ τὸ παραμικρό, ἔτσι ὥστε ὁ ἄνθρωπος ἀκέραιος, ψυχῇ τε καὶ σώματι, νὰ καταστεῖ κόσμημα ἀντάξιο τῆς θείας Δόξας». Σὲ μιὰ ἄλλη ἀντίρρηση τῶν Ἑβραίων σχετικὰ μὲ τὸν θάνατο τοῦ Χριστοῦ, ἀποκρίθηκε: «Ἐπειδή ὁ ἄνθρωπος διὰ τῆς παραβάσεως εἶχε καταστεῖ δέσμιος τοῦ θανάτου, ὁ Θεὸς δὲν ἔστειλε ἕναν ἄγγελό Του ἀλλὰ τὸν ἴδιο Του τὸν Υἱὸ, γιὰ νὰ τὸν ἀνταλλάξει καὶ νὰ τὸν παραδώσει ὅμηρο στὸν θάνατο. Ἀνακαλύπτοντας ὅμως ὁ θάνατος ὅτι αὐτὴ ἡ λεία ἦταν ἄφθαρτη ‘‘καθ’ ὅτι ἐνσαρκωμένος Θέος’’, τὴν ἀπέβαλε, καὶ μαζὶ μὲ Ἐκεῖνον ἀκέραιη τὴν ἀνθρώπινη φύση, πεπεισμένη ἔκτοτε γιὰ τὴν ἀδυναμία της. Ἔτσι μὲ τὸν Θεάνθρωπο Χριστό, ὁ ἔκπτωτος ἄνθρωπος ὄχι μόνο λυτρώθηκε ἀπὸ τὸν θάνατο, ἀλλὰ κέρδισε τὸν Οὐρανὸ καὶ τὴν κατοικία μαζί μὲ τὸν Θεό». Οἱ Ἑβραῖοι διδάσκαλοι μπροστά σὲ τέτοια ἐπιχειρηματολογία ἔμειναν ἄφωνοι. Ὅμως, θέλοντας παρ’ ὅλα αὐτὰ νὰ δείξει τὴν δύναμη τοῦ δικοῦ του Θεοῦ, ὁ Ζαμβρῆς μουρμούρισε μιὰ μαγικὴ ἐπικληση στὸ αὐτὶ ἑνὸς ἄγριου ταύρου ποὺ στὴν στιγμὴ ξεψύχησε, προκαλώντας ἔτσι τὸν Σίλβεστρο νὰ τὸν μιμηθεῖ.
«Ὁ Θεός μου δὲν φέρνει θάνατο, ἀλλὰ ζωὴ καὶ ἀνάσταση», ἀπάντησε ὁ Σίλβεστρος, καὶ ὑψώνοντας τα χὲρια του στὸν οὐρανό, ἀνέστησε τὸ ζῶο καὶ τὸ παρέδωσε πίσω ὑπάκουο. Ὁ αὐτοκράτορας και τὸ πλῆθος ἐπευφήμησαν τὸν ἅγιο καὶ πολλοὶ ἀποφάσισαν τότε νὰ βαπτισθοῦν. Ὁ ἅγιος Σίλβεστρος συνέχισε νὰ ἐνεργεῖ πρὸς δὸξαν τῆς Ἐκκλησίας καὶ ὑπεράσπιση τῶν ἱερῶν δογμάτων της. Παρέδωσε τὴν ψυχή του στὸν Κύριο στις 31 Δεκεμβρίου 335.
Πηγή: Νέος Συναξαριστής της Ορθοδόξου Εκκλησίας, Ιερομονάχου Μακαρίου Σιμωνοπετρίτου, Τόμος 5ος. Εκδόσεις: Ίνδικτος.
ΕΥΑΓΓΕΛΙΚΟ ΑΝΑΓΝΩΣΜΑ
ΚΥΡΙΑΚΗ 2 ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ
Μαρκ.α’ 1-8
ΚΕΙΜΕΝΟ
1 ΑΡΧΗ τοῦ εὐαγγελίου Ἰησοῦ Χριστοῦ, υἱοῦ τοῦ Θεοῦ. 2 Ὡς γέγραπται ἐν τοῖς προφήταις, ἰδοὺ ἐγὼ ἀποστέλλω τὸν ἄγγελόν μου πρὸ προσώπου σου, ὃς κατασκευάσει τὴν ὁδόν σου ἔμπροσθέν σου· 3 φωνὴ βοῶντος ἐν τῇ ἐρήμῳ, ἑτοιμάσατε τὴν ὁδὸν Κυρίου, εὐθείας ποιεῖτε τὰς τρίβους αὐτοῦ, 4 ἐγένετο Ἰωάννης βαπτίζων ἐν τῇ ἐρήμῳ καὶ κηρύσσων βάπτισμα μετανοίας εἰς ἄφεσιν ἁμαρτιῶν. 5 καὶ ἐξεπορεύετο πρὸς αὐτὸν πᾶσα ἡ Ἰουδαία χώρα καὶ οἱ Ἱεροσολυμῖται, καὶ ἐβαπτίζοντο πάντες ἐν τῷ Ἰορδάνῃ ποταμῷ ὑπ’ αὐτοῦ ἐξομολογούμενοι τὰς ἁμαρτίας αὐτῶν. 6 ἦν δὲ ὁ Ἰωάννης ἐνδεδυμένος τρίχας καμήλου καὶ ζώνην δερματίνην περὶ τὴν ὀσφὺν αὐτοῦ, καὶ ἐσθίων ἀκρίδας καὶ μέλι ἄγριον. 7 καὶ ἐκήρυσσε λέγων· ἔρχεται ὁ ἰσχυρότερός μου ὀπίσω μου, οὗ οὐκ εἰμὶ ἱκανὸς κύψας λῦσαι τὸν ἱμάντα τῶν ὑποδημάτων αὐτοῦ. 8 ἐγὼ μὲν ἐβάπτισα ὑμᾶς ἐν ὕδατι, αὐτὸς δὲ βαπτίσει ὑμᾶς ἐν Πνεύματι Ἁγίῳ.
ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ
1H αρχή του Eυαγγελίου του Iησού Xριστού, του Γιου του Θεού, 2όπως έχει γραφτεί στους προφήτες, είναι τούτη: Nα! Πριν από σένα στέλνω εγώ τον αγγελιαφόρο μου. Aυτός θα προετοιμάσει το δρόμο πούναι να διαβείς. 3Θάναι κάποιος που θα φωνάζει μέσα στην έρημο: Eτοιμάστε το δρόμο του Kυρίου! Ίσια κάντε τα μονοπάτια του! 4Έτσι, λοιπόν, παρουσιάστηκε ο Iωάννης, που βάφτιζε στην έρημο και κήρυττε βάφτισμα μετάνοιας για τη συγχώρηση των αμαρτιών. 5Kι ερχόταν προς αυτόν ο κόσμος από όλη τη χώρα της Iουδαίας καθώς και οι κάτοικοι της Iερουσαλήμ, και βαφτίζονταν από αυτόν όλοι στον ποταμό Iορδάνη, αφού εξομολογούνταν τις αμαρτίες τους. 6Kαι ήταν ο Iωάννης ντυμένος με τρίχες καμήλας και φορούσε μια δερμάτινη ζώνη στη μέση του. Kαι για φαγητό έτρωγε ακρίδες και μέλι άγριο.7Kήρυττε λοιπόν λέγοντας: ” Έρχεται κατόπι μου ο δυνατότερός μου, του οποίου εγώ δεν είμαι άξιος ούτε καν να σκύψω και να λύσω το λουρί των υποδημάτων του. 8Eγώ, βέβαια, σας βάφτισα με νερό, εκείνος όμως θα σας βαφτίσει με Πνεύμα ‘Αγιο”.
Ἀπολυτίκιον
Ἦχος δ’. Ταχὺ προκατάλαβε.
Στολὴν ἐνδυσάμενος, ἱεραρχίας πιστῶς, ἀμέμπτως ἱέρευσας, τῷ ἐπὶ πάντων Θεῶ, Πατὴρ ἡμῶν Σίλβεστρε· ἔχων γὰρ πολιτείᾳ, συνεκλάμποντα λόγον, θαύμασιν ἐβεβαίους, εὐσεβείας τὴν δόξαν, δι’ ἧς οὐρανίου δόξης, ὤφθης συμμέτοχος.
