Θεία Λειτουργία – Αγίου Κοσμά του Αιτωλού 24/8/2024 

ΜΝΗΜΗ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΚΟΣΜΑ ΤΟΥ ΑΙΤΩΛΟΥ

Τήν ἐποχή τῆς Τουρκοκρατίας, τήν τόσο δύσκολη περίοδο γιά τό Γένος, ὠς ἄλλος Ἀπόστολος τοῦ Χριστοῦ, πρόβαλλε ὁ Ἰσαπόστολος Ἅγιος Κοσμᾶς ὁ Αἰτωλός πού σάν ἔνα ὁλοφώτεινο ἄστρο διέσχισε ὅλη τή δουλωμένη χριστιανοσύνη καλῶντας τούς Χριστιανούς σέ μετάνοια. Εἶχε για στόχο του τό λόγο τοπυ Κυρίου:«Μηδείς τό ἐαυτοῦ ζητεῖτω, ἀλλά καί τό τοῦ ἐτέρουν ἔκαστος» πού σημαίνει:«Ἀς μήν ζητᾶ κάποιος μόνο το συμφέρον τό δικό του, ἀλλά καί τό συμφέρον τοῦ ἀδελφοῦ του».
Γεννήθηκε γύρω στά 1714 στό Μέγα Δένδρο τῆς Αἰτβλίας ἀπό γονεῖς ἀπλοῦς χωρικούς, οἱ ὁποῖοι τόν μεγάλωσαν μέ χριστιανική εὐσέβεια. Στήν ἡλικία τῶν 20 ἐτῶν ἔρχεται στό Ἅγιον Ὅρος, ὁπου μορφώθηκε καί καταρτίσθηκε στήν χριστιανική πίστη κι ἔπειτα στή Μονή Φιλοθέου κείρεται μοναχός μέ τό ὄνομα Κοσμᾶς. Ἡ ἀγραμματοσύνη ὅμως τοῦ λαοῦ τόν κατέτρωγε. Ἀφοῦ πρῶτα ἀσκήθηκε, ἔπειτα ἀποφάσισε νά βγεῖ στόν κόσμο καί νά κηρύττε τήν ἀλήθεια τοῦ Εὐαγγελίου στούς Χριστιανούς. Ἔτσι μέ τήν εὐλογία τοῦ Πατριάρχη ἄρχισε νά περιοδεύει καί νά κηρύττει μέ ἀγάπη καί ἐνθεο ζῆλο. Περιῆλθε ὄχι μόνο τίς πόλεις ἀλλά καί τά πλέον δυσπρόσιτα χωριά τῶν Χριστιανῶν, παντοῦ δίδασκε νά κάνουν ἔργα ἄξια τῆς μετανοίας. Τέσσερις περιοδεῖες ἔκανε διασχίζοντας σάν ἄλλος Παῦλος ὄχι μόνο τήν ἠπειρωτική Ἐλλάδα ἀλλά καί τά νησιά τόσο τοῦ Αἰγαίου ὄσο καί τοῦ Ἰονίου. Νύχτα μέρα ὁ Πατρο-Κοσμᾶς περιοδεύει μέ θύελλες καί λιοπύρια, χειμῶνες καί καλοκαίρια, περιοδεύει καί κηρύττει τό λόγο τοῦ Θεοῦ στή χέρσα γῆ τῶν Χριστιανῶν, πού εἶχε γεμίσει ἀγκάθια καί τριβόλους. Ὅπου κι ἄν πήγαινε γινόταν μεγάλη συγκέντρωση Χριστιανῶν, πού ἄκουγαν μέ κατάνυξη καί εὐλάβεια τή χάρη καί τή γλυκύτητα τῶν λόγων του καί στή συνέχεια διόρθωναν πολύ τή συμπεριφορά τους καί ἀποκτοῦσαν ψυχική ὡφέλεια. Ἦταν ἡ διδασκαλία του, ὅπως τήν ἄκουσα ἐγώ ὁ ἴδιος, μᾶς λέει ὁ Ἅγιος Νικόδημος ὁ Ἁγιορείτης, πολύ ἀπλῆ, σάν ἐκεῖνη τῶν ψαράδων τῆς Γαλιλαίας. Ἧταν γαλήνια καί φαινόταν νά εἶναι γεμάτη ἀπό τή χάρη τοῦ Ἁγίου Πνεύματος. Παντοῦ προκαλοῦσε πολύ καρπό ψυχικῆς ὡφέλειας μέ τόν σπόρο τῆς θείας διδασκαλίας του, ἀλλά καί ὁ Θεός συνεργοῦσε καί βεβαίωνε τά λόγια του μέ σημεῖα καί θαύματα, ἔτσι ὅπως βεβαίωνε καί τό κήρυγμα τῶν Ἀγίων Άποστόλων Του. Ἐξ αἰτίας τοῦ πλήθους τοῦ λαοῦ, πού δέν χωροῦσε σέ καμμία ἐκκλησία, ἀναγκαστικά ἔκανε τήν διδασκαλία του ἔξω στό ὕπαιθρο. Συνήθιζε, ὅπου ἐπρόκειτο νά διδάξει, πρῶτα νά ζητᾶ νά τοῦ κατασκευάσουν ἔνα μεγάλο ξύλινο σταυρό πού τόν ἔστηναν ἐκεῖ.Ἔπειτα ἀκουμπῶντας πάνω στό ξύλο τοῦ Σταυροῦ ἕνα σκαμνί, τό ὁποῖο εἶχε πάντα μαζί του καί ὅπως λένε τοῦ τό ἔδωσε ὁ Κούρτ-Πασάς, ἀνέβαινε πάνω σ’ αὐτό καί δίδασκε. Μετά τή διδασκαλία τό σκαμνί τό διέλυε καί τό ἔπαιρνε μαζί του ἐνῶ τό Σταυρό τόν ἄφηνε ἐκεῖ γιά νά θυμίζει παντοτινά τό κήρυγμά του. Σέ ἐκείνους τούς τόπους ὅπου ἦταν στημένοι οἱ Σταυροί, ὁ Θεός ἐνεργοῦσε πολλά θαύματα. Τό 1779 καθώς γύριζε ἀπό τά Ἐπτάνησα στήν Ἥπειρο συκοφαντήθηκε ἀπό Ἐβραίους στίς Τουρκικές ἀρχές ὅτι τάχα σταλμένοι ἀπό τούς Ρώσους ξεσηκώνει τούς Ραγιάδες σέ ἐπανάσταση. Ἔτσι στό χωρίο Κολικόνταση τῆς Βορείου Ἠπείρου συλλαμβάνεται καί ὁδηγεῖται στό Χότζα γιά ἀνάκριση κι ἔπειτα στόν Πασά γιά τήν τελική ἀπόφαση. «Διήλθωμεν διά πυρός καί ὕδατος καί ἐξήγαγες ἡμᾶς εἰς ἀναψυχήν» ψιθυρίζει ὁ Ἅγιος καθώς ὁδηγεῖται στό μαρτυρικό τέλος. Περάσαμε, δηλαδή, πολλές δοκιμασίες καί νά τώρα ὁ Θεός μᾶς ὁδηγεῖ σέ ἀναψυχή καί ἀνάπαυση. Ἀνάπαυση καί ζωή χαρᾶς εἶναι γιά τόν Μέγα Ἱεραπόστολο τό μαρτύριο καί τό τέλος καί πάντα ἔλεγε:«Τόν Χριστό παρακαλῶ νά μ’ ἀξιώσει νά χύσω τό αἶμα μου γιά τήν ἀγάπη Του, καθώς τό ἔχυσε Ἐκεῖνος γιά μένα». Ἀφοῦ εὐλόγησε τά σημεῖα τοῦ ὁρίζοντα καί παρακάλεσε γιά τελευταία φορά: «Ὁ Χριστός νά εὐλογήσει ὅλα τα χωριά τῶν Χριστιανῶν, τά σπίτια τους, τούς ἄνδρες, τίς γυναῖκες, τά παιδιά, τά πράγματά τους καθώς καί τά ἔργα τῶν χειρῶν τους». Ἔπειτα παραδόθηκε στά χέρια τῶν δημίων του, οἱ ὁποῖοι ἀμέσως τόν κρέμασαν. Ἔτσι στήν ἀγχόνη παρέδωσε τό πνεῦμα του ὁ μακάριος Κοσμᾶς «ὁ καί τοῦ κόσμου κόσμος ὁ εὐκοσμότατος».
Μέχρι σήμερα ὀλοζώντανος παραμένει στίς μνῆμες τῶν Χριστιανῶν ὁ φλογερός του λόγος. Ἔτσι ὁ θεῖος σπόρος τῆς διδαχῆς του σάν ἔπεσε στίς ἐξαγριωμένες καρδιές τῶν Χριστιανῶν, ἔβγαλε μέ τή συνεργασία τῆς Θείας Χάριτος πολλούς καί μεγάλους καρπούς. Τούς ἄγριους ἡμέρωσε, τούς ληστές καταπράυνε, τούς ἄσπλαχνους καί ἀνελεήμονες ἀνέδειξε ἐλεήμονες, τούς ἀνευλαβεῖς ἔκανε εὐλαβεῖς, τούς ἀμαθεῖς καί ἀγροίκους στά θεία μαθήτευσε καί τούς ἔκανε νά τρέχουν στίς ἱερές ἀκολουθίες καί γενικά ὅλους τούς ἀμαρτωλούς ἔφερε σέ μεγάλη μετάνοια. Ἔτσι ὅλοι λένε ὅτι τούς καιρούς του φάνηκε ἕνας νέος ἀπόστολος Χριστοῦ. Σέ ὅλους ἀπευθύνεται μέχρι σήμερα καί μᾶς τονίζει:« Ἀδελφοί μου, Ψυχή καί Χριστός σᾶς χρειάζονται. Αὐτά τά δύο ὅλος ὁ κόσμος νά πέσει δέν μπορεῖ νά σᾶς τά πάρη ἐκτός καί τά δώσετε μέ τό θέλημά σας. Αὐτά τά δύο νά φυλάττητε, νά μή τά χάσητε».

Πηγή: Μορφές από το Συναξάρι, Ιωάννας Κατσούλα, Εκδόσεις ΚΥΠΡΗ, Αθήνα 2010.