Παροιμίαι, κεφάλαιο 27
- 1
ΜΗ καυχῶ τὰ εἰς αὔριον, οὐ γὰρ γινώσκεις τί τέξεται ἡ ἐπιοῦσα.
Μὴ καυχᾶσαι διὰ τὰ συμβησόμενα τὴν αὐριανὴν ἡμέραν, διότι δὲν γνωρίζεις, τί ἠμπορεῖ νὰ φέρῃ εἰς φῶς καὶ τί ἠμπορεῖ νὰ σοῦ δημιουργήσῃ ἡ ἡμέρα ποὺ ἔρχεται.
- 2
ἐγκωμιαζέτω σε ὁ πέλας καὶ μὴ τὸ σὸν στόμα, ἀλλότριος καὶ μὴ τὰ σὰ χείλη.
Ἂς σὲ ἐγκωμιάζῃ καὶ ἂς σὲ ἐπαινῇ ὁ πλησίον σου καὶ ὄχι τὸ στόμα σου· ἂς σὲ ἐπαινῇ ὁ ξένος καὶ ὄχι τὰ χείλη σου.
- 3
βαρὺ λίθος καὶ δυσβάστακτον ἄμμος, ὀργὴ δὲ ἄφρονος βαρυτέρα ἀμφοτέρων.
Βαρὺ πρᾶγμα εἶναι τὸ λιθάρι καὶ ἀσήκωτος ἡ πολλὴ ἄμμος, ἡ ὀργὴ ὅμως τοῦ ἄφρονος εἶναι βαρύτερα καὶ περισσότερον ἀνυπόφορος καὶ ἀπὸ τὰ δύο αὐτά.
- 4
ἀνελεήμων θυμὸς καὶ ὀξεῖα ὀργή, ἀλλ᾿ οὐδένα ὑφίσταται ζῆλος.
Ὁ θυμὸς δὲν γνωρίζει ἔλεος καὶ συμπάθειαν καὶ ἡ ὀργὴ εἶναι ὄργανον ὀξύ, ποὺ πληγώνει βαθιά, τίποτε, ὅμως δὲν ἠμπορεῖ νὰ σταθῇ καὶ νὰ συγκριθῇ πρὸς τὴν ζηλοτυπίαν καὶ τὸν φθόνον.
- 5
κρείσσους ἔλεγχοι ἀποκεκαλυμμένοι κρυπτομένης φιλίας.
Ἀξίζουν περισσότερον οἱ ἔλεγχοι, ποὺ γίνονται φανερὰ καὶ χωρὶς συγκαλύψεις, ἀπὸ τὴν φιλίαν ποὺ δὲν τολμᾷ νὰ ἐξωτερικευθῇ καὶ νὰ ὑποδείξῃ εἰς τὸν φίλον τὰ ἐλαττώματά του.
- 6
ἀξιοπιστόστερά εἰσι τραύματα φίλου ἢ ἐκούσια φιλήματα ἐχθροῦ.
Εἶναι προτιμότερα καὶ πολυτιμότερα τὰ τραύματα, ποὺ θὰ μᾶς προξενήσῃ ἕνας φίλος, παρὰ τὰ φαινομενικῶς ἐγκάρδια καὶ πρόθυμα φιλήματα ἐνὸς ἐχθροῦ.
- 7
ψυχὴ ἐν πλησμονῇ οὖσα κηρίοις ἐμπαίζει, ψυχῇ δὲ ἐνδεεῖ καὶ τὰ πικρὰ γλυκέα φαίνεται.
Ἄνθρωπος ποὺ τὰ ἔχει ὅλα καὶ εἶναι χορτασμένος, περιφρονεῖ καὶ ἀηδιάζει ἀκόμη καὶ τὴν κηρήθραν εἰς τὸν πεινασμένον ὅμως καὶ αὐτὰ τὰ πικρὰ φαίνονται γλυκὰ καὶ νόστιμα.
- 8
ὥσπερ ὅταν ὄρνεον καταπετασθῇ ἐκ τῆς ἰδίας νοσσιᾶς, οὕτως ἄνθρωπος δουλοῦται ὅταν ἀποξενωθῇ ἐκ τῶν ἰδίων τόπων.
Ὅπως ἕνα πουλί, ποὺ ἐπέταξε μακριὰ ἀπὸ τὴν φωλιά του, δὲν ἠμπορεῖ νὰ εὕρῃ εἰς ξένας φωλεὰς ἀνάπαυσιν καὶ ἀσφάλειαν, ἔτσι καὶ ἕνας ξενιτεμένος ἄνθρωπος, ποὺ ἔφυγε μακριὰ ἀπὸ τὴν πατρίδα του, θὰ ὑποδουλωθῇ εἰς ἀνθρώπους ἀγνώστους.
- 9
μύροις καὶ οἴνοις καὶ θυμιάμασι τέρπεται καρδία, καταρρήγνυται δὲ ὑπὸ συμπτωμάτων ψυχή.
Μὲ μύρα καὶ οἴνους καὶ θυμιάματα, δηλωτικὰ τῆς εὐτυχίας, τέρπεται καὶ εὐχαριστεῖται ἡ καρδία τοῦ ἀνθρώπου, ἐνῷ ἀπὸ τὰ ἀτυχήματα καὶ τὰ ἀπροσδόκητα κτυπήματα τῆς ζωῆς κατασυντρίβεται.
- 10
φίλον σὸν ἢ φίλον πατρῷον μὴ ἐγκαταλίπῃς, εἰς δὲ τὸν οἶκον τοῦ ἀδελφοῦ σου μὴ εἰσέλθης ἀτυχῶν· κρείσσων φίλος ἐγγὺς ἢ ἀδελφὸς μακρὰν οἰκῶν.
Τὸν προσωπικόν σου, τὸν πατρικὸν καὶ οἰκογενειακόν σου φίλον νὰ μὴ τὸν ξεχάσῃς καὶ νὰ μὴ τὸν ἀφήσῃς ποτέ, οὔτε δὲ ὅταν σὲ εὕρῃ κάποιον ἀτύχημα, νὰ τρέξῃς εἰς τὸ σπίτι τοῦ ἀδελφοῦ σου· ὁ φίλος, ποὺ κάθεται κοντά σου, εἶναι προτιμότερος ἀπὸ τὸν ἀδελφόν σου, ποὺ κατοικεῖ μακριὰ ἀπὸ σέ.
- 11
σοφὸς γίνου, υἱέ, ἵνα σου εὐφραίνηται ἡ καρδία, καὶ ἀπόστρεψον ἀπὸ σοῦ ἐπονειδίστους λόγους.
Παιδί μου, γίνε σοφὸς κατὰ Θεόν, διὰ νὰ χαίρῃ ἡ καρδία σου, καὶ διῶξε μακριὰ ἀπὸ σὲ λόγια καὶ συμβουλάς, ποὺ θὰ σὲ κατεντροπιάσουν.
- 12
πανοῦργος κακῶν ἐπερχομένων ἀπεκρύβη, ἄφρονες δὲ ἐπελθόντες ζημίαν τίσουσιν.
Ὁ φρόνιμος καὶ συνετὸς ἄνθρωπος, ὅταν ἴδῃ ὅτι ἔρχονται δεινὰ καὶ κίνδυνοι ἀπειλητικοί, κρύπτεται καὶ προφυλάσσεται, οἱ ἀνόητοι ὅμως, εἴτε διότι ὑπερτιμοῦν τὰς δυνάμεις των εἴτε διότι θέλουν νὰ ἐπιδειχθοῦν, ἐκτίθενται εἰς τὸν κίνδυνον καὶ θὰ τιμωρηθοῦν.
- 13
ἀφελοῦ τὸ ἱμάτιον αὐτοῦ, παρῆλθε γὰρ ὑβριστής, ὅστις τὰ ἀλλότρια λυμαίνεται.
Βγάλε τὸ φόρεμά του· διότι περνᾷ ἀπ’ ἐμπρός σου ὁ ἄδικος καὶ ἅρπαξ, ὁ περιφρονητὴς τοῦ θείου νόμου, ὁ ὁποῖος λυμαίνεται καὶ ἁρπάζει τὰ ξένα πράγματα. Ξεγύμνωσέ τον καὶ δεῖξε του μὲ τὴν συμβολικὴν αὐτὴν πρᾶξιν, ὅτι μίαν ἡμέραν θὰ πληρώσῃ τὰ ἀδικήματα ποὺ ἀποτολμᾷ, καὶ, θὰ γυμνωθῇ καὶ αὐτός, ὅπως τώρα ἀπογυμνώνει τοὺς ἄλλους.
- 14
ὃς ἂν εὐλογῇ φίλον τὸ πρωΐ μεγάλῃ τῇ φωνῇ, καταρωμένου οὐδὲν διαφέρειν δόξει.
Ὅποιος πρωΐ - πρωῒ ἐκθειάζει μὲ δυνατὴν φωνὴν τὸν φίλον του, διότι τοῦ ἔκαμε τραπέζι, θὰ νομισθῇ ὅτι δὲν διαφέρει διόλου ἀπὸ ἐκεῖνον ποὺ τὸν καταριέται, διότι θὰ γίνῃ ἀφορμὴ νὰ καταλήξῃ ὁ φίλος του εἰς ὑπερηφάνειαν καὶ ἀλαζονείαν, διὰ τὴν ὁποίαν ὁ Θεὸς θὰ τὸν ἀποστραφῇ.
- 15
σταγόνες ἐκβάλλουσιν ἄνθρωπον ἐν ἡμέρᾳ χειμερινῇ ἐκ τοῦ οἴκου αὐτοῦ, ὡσαύτως καὶ γυνὴ λοίδορος ἐκ τοῦ ἱδίου οἴκου.
Οἱ σταγόνες τοῦ νεροῦ, ποὺ στάζουν ἐν καιρῷ χειμῶνος ἀπὸ τὴν ὀροφὴν μέσα εἰς τὸ σπίτι, ἀναγκάζουν τὸν ἄνθρωπον νὰ βγῇ ἔξω ἀπὸ αὐτό, ἔστω καὶ ἂν εἶναι ἡμέρα χειμωνιάτικη· ἔτσι καὶ ἡ κακόγλωσσος γυναῖκα, ἡ ὁποία ὑβρίζει ἀδιακόπως τὸν ἄνδρα της, τὸν ἀναγκάζει νὰ φύγῃ ἀπὸ τὸ σπίτι του.
- 16
Βορέας σκληρὸς ἄνεμος, ὀνόματι δὲ ἐπιδέξιος καλεῖται.
Ὁ βοριᾶς εἶναι ἄνεμος ἄγριος, ἐν τούτοις κατ’ εὐφημισμὸν λέγεται καλότυχος καὶ εὐνοϊκός.
- 17
σίδηρος σίδηρον ὀξύνει, ἀνὴρ δὲ παροξύνει πρόσωπον ἑταίρου.
Ὁ σίδηρος ἀκονίζει καὶ ὀξύνει τὸν σίδηρον, ὁ δὲ ἄνθρωπος ἐπιδρᾷ ἐπὶ τῆς διαμορφώσεως τοῦ χαρακτῆρος ἐκείνου, μὲ τὸν ὁποῖον συζῇ καὶ συνεργάζεται.
- 18
ὃς φυτεύει συκῆν φάγεται τοὺς καρποὺς αὐτῆς, ὃς δὲ φυλάσσει τὸν ἑαυτοῦ κύριον, τιμηθήσεται.
Ὅποιος φυτεύει συκῆν, θὰ φάγῃ τοὺς καρπούς της. Ὅποιος δὲ σέβεται καὶ προφυλάσσει τὸν προϊστάμενόν του, θὰ ἐκτιμηθῇ ἐν καιρῷ καὶ θὰ ἀνταμειφθῇ ὑπ’ αὐτοῦ.
- 19
ὥσπερ οὐκ ὅμοια πρόσωπα προσώποις, οὕτως οὐδὲ αἱ διάνοιαι τῶν ἀνθρώπων.
Ὅπως δὲν ὁμοιάζουν τὰ πρόσωπα τῶν ἀνθρώπων τοῦ ἑνὸς μὲ τοῦ ἄλλου, ἔτσι δὲν ὁμοιάζουν καὶ τὰ μυαλὰ καὶ οἱ χαρακτῆρες καὶ οἱ γνῶμες τῶν ἀνθρώπων.
- 20
ᾅδης καὶ ἀπώλεια οὐκ ἐμπίμπλανται, ὡσαύτως καὶ οἱ ὁφθαλμοὶ τῶν ἀνθρώπων ἄπληστοι. 20α βδέλυγμα Κυρίῳ στηρίζων ὀφθαλμόν, καὶ οἱ ἀπαίδευτοι ἀκρατεῖς γλώσσῃ.
Ὅ ἅδης καὶ ὁ θάνατος καὶ ἡ κόλασις δὲν χορταίνουν ποτέ· ὁμοίως καὶ τὰ μάτια τῶν ἀνθρώπων εἶναι ἀχόρταστα εἰς τὸ νὰ βλέπουν. 20α Ἐκεῖνος ποὺ ρίχνει ἀδιακόπως καὶ καρφώνει τὸ βλέμμα του εἰς τὴν ματαιότητα τοῦ κόσμου, εἶναι βδέλυγμα ἐνώπιον τοῦ Θεοῦ. Ὅπως καὶ οἱ ἀδιαπαιδαγώγητοι εἶναι ἀσυγκράτητοι εἰς τὴν γλῶσσαν των.
- 21
δοκίμιον ἀργυρῷ καὶ χρυσῷ πύρωσις, ἀνὴρ δὲ δοκιμάζεται διὰ στόματος ἐγκωμιαζόντων αὐτόν. 21α καρδία ἀνόμου ἐκζητεῖ κακά, καρδία δὲ εὐθὴς ἐκζητεῖ γνῶσιν.
Ὁ ἄργυρος καὶ ὁ χρυσὸς δοκιμάζονται, ἐὰν εἶναι καθαροὶ καὶ γνήσιοι, εἰς τὴν φωτιά, ὁ ἄνθρωπος ὅμως δοκιμάζεται, ἐὰν εἶναι χαρακτὴρ σοβαρὸς καὶ ἀνεπηρέαστος ἀπὸ τὰς κολακείας, μὲ τὸ στόμα ἐκείνων ποὺ τὸν ἐπαινοῦν καὶ τὸν ἐγκωμιάζουν. 21α Ἡ καρδία τοῦ ἁμαρτωλοῦ καὶ ἀνόμου ἐπιδιώκει πάντοτε τὸ κακόν, ἐνῷ ἡ καρδία ἡ εἰλικρινὴς καὶ εὐθεῖα ἐπιζητεῖ τὴν θείαν γνῶσιν.
- 22
ἐὰν μαστιγοῖς ἄφρονα ἐν μέσῳ συνεδρίου ἀτιμάζων, οὐ μὴ περιέλῃς τὴν ἀφροσύνην αὐτοῦ.
Ἐὰν τιμωρῇς καὶ μαστιγώνῃς ἕνα ἄφρονα καὶ τὸν διαπομπεύῃς εἰς δημοσίαν σύναξιν, δὲν θὰ τὸν ἀπαλλάξῃς ἀπὸ τὴν ἀφροσύνην του, διότι αὐτὸς θὰ καταστῇ ἀναισχυντότερος διὰ τοῦ δημοσίου ἐλέγχου.
- 23
γνωστῶς ἐπιγνώσῃ ψυχὰς ποιμνίου σου καὶ ἐπιστήσεις καρδίαν σου σαῖς ἀγέλαις·
Νὰ γνωρίζῃς καλὰ πόσα ζῶα ἔχεις καὶ ποιμαίνεις, νὰ δώσῃς δὲ τὴν καρδιά σου καὶ νὰ ἀφοσιωθῇς εἰς τὰ κοπάδια σου. Ἔτσι ὅμως πρέπει νὰ γνωρίζῃς καλὰ ὡς οἰκοδεσπότης καὶ πόσας ψυχὰς ποιμαίνεις εἰς τὸ σπίτι σου, καὶ τὴν φροντίδα σου ὁλόκληρον νὰ τὴν ρίψῃς εἰς αὐτάς.
- 24
ὅτι οὐκ εἰς τὸν αἰῶνα ἀνδρὶ κράτος καὶ ἰσχύς, οὐδὲ παραδίδωσιν ἐκ γενεᾶς εἰς γενεάν.
Διαφορετικά, ἂν δὲν δείξῃς ἐπιμέλειαν, θὰ τὰς χάσῃς, διότι ἡ δύναμις καὶ τὰ πλούτη δὲν εἶναι αἰώνια εἰς τὸν ἄνθρωπον, οὔτε τὰ παραδίδει κληρονομικῶς ἀπὸ γενεᾶς εἰς γενεὰν εἰς τοὺς ἀπογόνους του.
- 25
ἐπιμελοῦ τῶν ἐν τῷ πεδίῳ χλωρῶν καὶ κερεῖς πόαν, καὶ σύναγε χόρτον ὀρεινόν,
Περιποιήσου μὲ ἐπιμέλειαν τὰ σπαρτά σου, ποὺ εἶναι εἰς τὸν κάμπον, καὶ θὰ κόψῃς πολὺ χορτάρι. Μάζευε χορτάρι καὶ ἀπὸ τὰ ὀρεινὰ μέρη,
- 26
ἵνα ἔχῃς πρόβατα εἰς ἱματισμόν· τίμα πεδίον, ἵνα ὦσί σοι ἄρνες.
διὰ νὰ ἔχῃς καὶ νὰ συντηρῇς πρόβατα, ὥστε ἀπὸ τὸ μαλλί των νὰ παρασκευάζῃς ἐνδύματα. Περιποιήσου τὴν πεδινὴν γῆν, τοὺς κάμπους καὶ καλλιέργησέ τους, διὰ νὰ ἔχῃς ἀπὸ τὸ χορτάρι τοὺς ἀρνιά.
- 27
υἱέ, παρ᾿ ἐμοῦ ἔχεις ρήσεις ἰσχυρὰς εἰς τὴν ζωήν σου καὶ εἰς τὴν ζωὴν σῶν θεραπόντων.
Παιδί μου, ἀπὸ ἐμὲ ἔχεις συμβουλὰς ἀποτελεσματικάς, διὰ τῶν ὁποίων θὰ ἐξασφαλίσῃς τὰ μέσα τῆς συντηρήσεως τῆς ἰδικῆς σου ζωῆς, ἀλλὰ καὶ τῆς ζωῆς τῶν ὑπηρετῶν σου.
