Παροιμίαι, κεφάλαιο 25
- 1
ΑΥΤΑΙ αἱ παιδεῖαι Σολομῶντος αἱ ἀδιάκριτοι, ἃς ἐξεγράψαντο οἱ φίλοι ᾿Εζεκίου τοῦ βασιλέως τῆς ᾿Ιουδαίας. -
Κατωτέρω εὑρίσκονται ἠθοπλαστικαί, παιδαγωγικαὶ καὶ διδακτικαὶ παροιμίαι τοῦ Σολομῶντος, αἱ ὁποῖαι δὲν ἔχουν καταγραφὴ μὲ τάξιν καὶ σύστημα καὶ τὰς ὁποίας περισυνέλεξαν καὶ ἔγραψαν οἱ σοφοὶ φίλοι τοῦ Ἐζεκίου, βασιλέως τῆς Ἰουδαίας.
- 2
Δόξα Θεοῦ κρύπτει λόγον, δόξα δὲ βασιλέως τιμᾷ πράγματα.
Ἡ ἄπειρος τελειότης καὶ ἡ ἀπερίγραπτος δόξα τοῦ Θεοῦ εἶναι ἀνεξερεύνητος. Δόξα δὲ καὶ τιμὴ δι' ἕνα βασιλέα εἶναι νὰ ἐξετάζῃ καὶ νὰ ἐκτιμᾷ καλῶς πρόσωπα καὶ πράγματα.
- 3
οὐρανὸς ὑψηλός, γῆ δὲ βαθεῖα, καρδία δὲ βασιλέως ἀνεξέλεγκτος.
Ὁ ἀπροσπέλαστος λόγῳ τοῦ ὕψους του οὐρανὸς καὶ ἡ ἀνεξερεύνητος λόγῳ τοῦ βάθους τῆς γῆ κρύπτουν πολλὰ μυστικά· ἔτσι καὶ ἡ καρδία τοῦ βασιλέως πρέπει νὰ εἶναι ἐχέμυθος καὶ κανεὶς νὰ μὴ μπορῇ νὰ ἀποσπάσῃ ἀπὸ αὐτὴν μυστικὰ τοῦ κράτους.
- 4
τύπτε ἀδόκιμον ἀργύριον, καὶ καθαρισθήσεται καθαρὸν ἅπαν·
Κτύπα με τὸ σφυρί, λειῶσε εἰς τὴν φωτιὰ τὸ νοθευμένο ἀσῆμι, καὶ θὰ καθαρισθῇ ὁλόκληρον ἀπὸ κάθε σκωριά.
- 5
κτεῖνε ἀσεβεῖς ἐκ προσώπου βασιλέως, καὶ κατορθώσει ἐν δικαιοσύνῃ ὁ θρόνος αὐτοῦ.
Κατὰ παρόμοιον τρόπον διῶξε καὶ ἐξόντωσε τοὺς ἀσεβεῖς ἀπὸ τὸ περιβάλλον καὶ τὴν ὑπηρεσίαν ἑνὸς βασιλέως, καὶ θὰ στερεωθῇ διὰ τῆς δικαιοσύνης ὁ θρόνος του.
- 6
μὴ ἀλαζονεύου ἐνώπιον βασιλέως, μηδὲ ἐν τόποις δυναστῶν ὑφίστασο·
Ὅταν θὰ εὑρεθῇς ἐμπρὸς εἰς τὸν βασιλέα, μὴ λησμονῇς τὴν θέσιν σου καὶ μὴ τὸ παίρνῃς ἐπάνω σου, οὔτε νὰ σπεύδῃς νὰ καταλάβῃς ἀπρόσκλητος τόπον, εἰς τὸν ὁποῖον συγκεντρώνονται οἱ ἄρχοντες καὶ ὅσοι ἀσκοῦν ἐξουσίαν.
- 7
κρεῖσσον γάρ σοι τὸ ρηθῆναι· ἀνάβαινε πρός με ἢ ταπεινῶσαί σε ἐν προσώπῳ δυνάστου. ἃ εἶδον οἱ ὀφθαλμοί σου, λέγε.
Διότι εἶναι προτιμότερον νὰ σοῦ λεχθῇ ἀπὸ τὸν βασιλέα· ἀνέβα πιὸ κοντά μου, παρὰ νὰ σὲ ταπεινώσῃ ἐμπρὸς εἰς ἕνα ἄρχοντα. Νὰ λέγῃς μόνον ὅσα εἶδαν τὰ μάτια σου καὶ ὄχι νὰ ἐπαναλαμβάνῃς ἀβασανίστως τὰς διαδόσεις, τὰς φήμας καὶ σπερμολογίας τῶν διαφόρων. Νὰ μορφώνῃς γνώμην καὶ κρίσιν κατόπιν προσωπικῆς σου αὐτοψίας.
- 8
μὴ πρόσπιπτε εἰς μάχην ταχέως, ἵνα μὴ μεταμεληθῇς ἐπ᾿ ἐσχάτων. ἡνίκα ἄν σε ὀνειδίσῃ ὁ σὸς φίλος,
Μὴ εἶσαι εὔκολος εἰς φιλονικίαν, διὰ νὰ μὴ μετανοήσῃς κατόπιν καὶ ἔχῃς δυσαρέστους συνεπείας, ὅταν σὲ κατηγορήσῃ ὁ φίλος σου.
- 9
ἀναχώρει εἰς τὰ ὀπίσω μὴ καταφρόνει,
Ἔσο ὑποχωρητικὸς ἀπέναντι ὅλων καὶ μὴ καταφρονῇς κανένα,
- 10
μή σε ὀνειδίσῃ μὲν ὁ φίλος, ἡ δὲ μάχη σου καὶ ἡ ἔχθρα οὐκ ἀπέσται, ἀλλὰ ἔσται σοι ἴση θανάτῳ. 10α χάρις καὶ φιλία ἐλευθεροῖ, ἃς τήρησον σεαυτῷ, ἵνα μὴ ἐπονείδιστος γένῃ, ἀλλὰ φύλαξον τὰς ὁδούς σου εὐσυναλλάκτως.
μήπως τὰ χαλάσῃς μὲ ὅλους· καὶ ἀκόμη μήπως σὲ κατακρίνῃ καὶ σὲ ὀνειδίζῃ καὶ αὐτὸς ὁ φίλος σου, ἡ δὲ ἔχθρα καὶ ἡ φιλονικία δὲν θὰ ἀπομακρυνθῇ ποτὲ ἀπὸ κοντά σου, ἀλλὰ θὰ ἐξισωθῇ πρὸς θάνατον, παρακολουθοῦσα σε μέχρι τῆς τελευταίας σου ἀναπνοῆς. 10α Αἱ χαριστικαὶ καὶ συμβιβαστικαὶ διαθέσεις καὶ τὰ φιλικὰ συναισθήματα ἐλευθερώνουν τὴν ψυχὴν ἀπὸ τὴν πίεσιν καὶ τὴν ἀναστάτωσιν, ποὺ δημιουργεῖ τὸ φιλόνικον πνεῦμα. Αὐτὰς τὰς δύο ἀρετάς, τὴν χάριν καὶ τὴν φιλίαν, φύλαξέ τας καλὰ εἰς τὸν ἑαυτόν σου, διὰ νὰ μὴ γίνῃς ἐπονείδιστος καὶ νὰ μὴ ὑβρισθῇς· εἰς ὅλην σου τὴν ζωὴν πρόσεχε νὰ εἶσαι συμβιβαστικός, καλὸς καὶ εὐγενὴς εἰς τὰς συναναστροφάς σου.
- 11
μῆλον χρυσοῦν ἐν ὁρμίσκῳ σαρδίου, οὕτως εἰπεῖν λόγον.
Ὅπως τὸ χρυσὸν μῆλον εἶναι κόσμημα εἰς ἕνα περιδέραιον ἀπὸ σαρδίους πολυτίμους λίθους, ἔτσι πρόσεχε νὰ εἶναι ἐπίκαιρος καὶ ταιριαστὸς ὁ λόγος ποὺ θὰ εἴπῃς· στόλισμα εἰς τὸ στόμα καὶ εἰς τὴν γλῶσσαν σου, εὐχάριστος καὶ ὠφέλιμος εἰς ὅσους θὰ τὸν ἀκούσουν.
- 12
εἰς ἐνώτιον χρυσοῦν καὶ σάρδιον πολυτελὲς δέδεται, λόγος σοφὸς εἰς εὐήκοον οὖς.
Καθὼς εἰς ἕνα χρυσὸν σκουλαρίκι δένεται ὁ πολυτελὴς λίθος σάρδιος, ἔτσι καὶ ὁ σοφὸς λόγος ταιριάζει νὰ ἀπευθύνεται εἰς αὐτὶ προσεκτικόν, διὰ νὰ φέρῃ τὸ οἰκοδομητικὸν καὶ ὠφέλιμον ἀποτέλεσμά του.
- 13
ὥσπερ ἔξοδος χιόνος ἐν ἀμήτῳ κατὰ καῦμα ὠφελεῖ, οὕτως ἄγγελος πιστὸς τοὺς ἀποστείλαντας αὐτόν· ψυχὰς γὰρ τῶν αὐτῷ χρωμένων ὠφελεῖ.
Ὅπως ἡ προσφορὰ χιόνος (πάγου) κατὰ τὸν θερισμὸν καὶ τὸν καύσωνα δροσίζει καὶ ἀνακουφίζει, ἔτσι ἀναψύχει καὶ ὁ πιστὸς καὶ ἀκριβολόγος ἀγγελιαφόρος, ὁ ὁποῖος φέρει καλὰς εἰδήσεις εἰς ἐκείνους ποὺ τὸν ἔστειλαν, διότι εὐφραίνει καὶ χαροποιεῖ τὰς καρδίας αὐτῶν ποὺ τὸν χρησιμοποιοῦν
- 14
ὥσπερ ἄνεμοι καὶ νέφη καὶ ὑετοὶ ἐπιφανέστατα, οὕτως ὁ καυχώμενος ἐπὶ δόσει ψευδεῖ.
Ὅπως εἶναι ὁλοφάνερα οἱ ἄνεμοι καὶ τὰ σύννεφα, ποὺ σκεπάζουν τὸν οὐρανόν, καὶ αἱ βροχαὶ ποὺ ἐπίκεινται, ἀλλὰ δὲν πίπτουν, ἔτσι ὁλοφάνερος καὶ θορυβοποιὸς γίνεται καὶ ἐκεῖνος, ποὺ διαλαλεῖ ψευδῶς καὶ καυχᾶται διὰ δωρεὰς ποὺ δὲν ἔκαμε καὶ δι’ ὑποσχέσεις ποὺ δὲν πραγματοποιεῖ.
- 15
ἐν μακροθυμίᾳ εὐοδία βασιλεῦσι, γλῶσσα δὲ μαλακὴ συντρίβει ὀστᾶ.
Μὲ τὴν ὑπομονὴν θὰ καταφέρῃς νὰ εὐοδωθῇ ἡ ὑπόθεσίς σου ἐνώπιον τοῦ βασιλέως, ἡ μαλακὴ δὲ καὶ εὐγενὴς γλῶσσα συντρίβει κόκκαλα καὶ κάμπτει καὶ τὴν σκληροτέραν ἄρνησιν καὶ δυστροπίαν.
- 16
μέλι εὑρὼν φάγε τὸ ἱκανόν, μήποτε πλησθεὶς ἐξεμέσῃς.
Ὅταν εὕρῃς μέλι, φάγε μὲ μέτρον, μήπως κάμῃς ἐμετόν, ἂν φάγῃς περισσότερον τοῦ κανονικοῦ.
- 17
σπάνιον εἴσαγε σὸν πόδα πρὸς σεαυτοῦ φίλον, μήποτε πλησθείς σου μισήσῃ σε.
Μὴ πηγαίνῃς συχνά, ἀλλὰ σπάνια εἰς τὸ σπίτι τοῦ φίλου σου, διὰ νὰ μὴ σὲ παραχορτάσῃ καὶ σὲ βαρεθῇ. Τήρει τὸ μέτρον καὶ εἰς τὰς φιλικάς σου ἐπισκέψεις καὶ ἐπικοινωνίας, διὰ νὰ εἶσαι εὐπρόσδεκτος καὶ ἀγαπητός.
- 18
ρόπαλον καὶ μάχαιρα καὶ τόξευμα ἀκιδωτόν, οὕτως καὶ ἀνὴρ ὁ καταμαρτυρῶν τοῦ φίλου αὐτοῦ μαρτυρίαν ψευδῆ.
Σὰν ρόπαλον καὶ μαχαίρι κοπτερὸν καὶ βέλος μυτερὸν καὶ ὀξὺ εἶναι ὁ ἄνθρωπος ἐκεῖνος, ποὺ ψευδομαρτυρεῖ ἐναντίον τοῦ φίλου του.
- 19
ὁδὸς κακοῦ καὶ ποὺς παρανόμου ὀλεῖται ἐν ἡμέρᾳ κακῇ.
Ὁ δρόμος τοῦ κακοῦ καὶ τὸ πόδι τοῦ παρανόμου ἀνθρώπου θὰ χαθοῦν κατὰ τὴν ἡμέραν, κατὰ τὴν ὁποίαν θὰ ἐκσπάσῃ ἡ δικαία ὀργή.
- 20
ὥσπερ ὄξος ἕλκει ἀσύμφορον, οὕτως προσπεσὸν πάθος ἐν σώματι καρδίαν λυπεῖ. 20α ὥσπερ σὴς ἐν ἱματίῳ καὶ σκώληξ ξύλῳ, οὕτως λύπη ἀνδρὸς βλάπτει καρδίαν.
Ὅπως τὸ ξίδι, ὅταν τὸ ρίξῃ κανεὶς εἰς τὴν πληγήν, δὲν συμφέρει, ἀλλ’ εἶναι ἐπιβλαβὲς εἰς αὐτήν, ἔτσι καὶ μία ἀπρόοπτος ἀσθένεια προξενεῖ λύπην εἰς τὴν ἀνθρωπίνην καρδίαν. 20α Ὅπως ὁ σκόρος κατατρώγει τὸ ἔνδυμα καὶ τὸ σκουλήκι τὸ ξύλον, ἔτσι καὶ ἡ λύπη βλάπτει τὴν καρδίαν τοῦ ἀνδρὸς καὶ πολὺ περισσότερον τῆς γυναικός, ποὺ εἶναι εὐπαθεστέρα.
- 21
ἐὰν πεινᾷ ὁ ἐχθρός σου, ψώμιζε αὐτόν, ἐὰν διψᾷ, πότιζε αὐτόν·
Ἐὰν πεινᾷ ὁ ἐχθρός σου, δός του ψωμὶ νὰ φάγῃ, ἐὰν διψᾷ, δός του νερὸ νὰ πίῃ·
- 22
τοῦτο γὰρ ποιῶν ἄνθρακας πυρὸς σωρεύσεις ἐπὶ τὴν κεφαλὴν αὐτοῦ, ὁ δὲ Κύριος ἀνταποδώσει σοι ἀγαθά.
διότι ἐὰν κάμῃς αὐτό, θὰ τὸν συγκινήσῃς καὶ θὰ τὸν ἐντροπιάσῃς. Θὰ τοῦ γίνῃ δὲ τόσον αἰσθητὴ ἡ ἀγαθοποιὸς αὐτὴ πρᾶξις σου, ὡσὰν νὰ τοῦ βάλῃς κάρβουνα ἀναμμένα στὸ κεφάλι του, καὶ δι’ αὐτοῦ τοῦ τρόπου ἴσως συγκινηθῇ καὶ μετανοήσῃ. Ὅταν δὲ ἔτσι φέρεσαι πρὸς τὸν ἐχθρόν σου, ὁ Θεὸς θὰ σοῦ ἀνταποδώσῃ ἀγαθά.
- 23
ἄνεμος Βορέας ἐξεγείρει νέφη, πρόσωπον δὲ ἀναιδὲς γλῶσσαν ἐρεθίζει.
Ὁ βοριᾶς σηκώνει νέφη, ἄνθρωπος δὲ ἀναιδὴς καὶ ἀδιάκριτος ἐρεθίζει τὴν γλῶσσαν τῶν ἄλλων καὶ τοὺς παρασύρει νὰ τοῦ εἴπουν λόγους σκληροὺς καὶ πικρούς.
- 24
κρεῖσσον οἰκεῖν ἐπὶ γωνίας δώματος ἢ μετὰ γυναικὸς λοιδόρου ἐν οἰκίᾳ κοινῇ.
Εἶναι προτιμότερον νὰ κατοικῇς εἰς μίαν γωνίαν ταράτσας, εἰς μίαν παλιοσοφίταν, παρὰ νὰ συγκατοικῇς μέσα εἰς εὐρύχωρον πολυκατοικίαν μὲ γυναῖκα ποὺ ὑβρίζει καὶ κακολογεῖ τοὺς πάντας.
- 25
ὥσπερ ὕδωρ ψυχρὸν ψυχῇ διψώσῃ προσηνές, οὕτως ἀγγελία ἀγαθὴ ἐκ γῆς μακρόθεν.
Ὅπως τὸ κρύο νερὸ εἶναι εὐχαρίστως δεκτὸν ἀπὸ ἄνθρωπον διψασμένον, ἔτσι καὶ μία καλὴ εἴδησις ἀπὸ τὴν μακρινὴ ξενιτειά.
- 26
ὥσπερ εἴ τις πηγὴ φράσσοι καὶ ὕδατος ἔξοδον λυμαίνοιτο, οὕτως ἄκοσμον δίκαιον πεπτωκέναι ἐνώπιον ἀσεβοῦς.
Ὅπως ἐὰν κανεὶς φράξῃ μίαν πηγὴν νεροῦ καὶ ἐμποδίσῃ τὴν ἔξοδον τοῦ νεροῦ ἀπὸ αὐτήν, ἔτσι εἶναι θλιβερὸν καὶ σκανδαλῶδες τὸ θέαμα ἑνὸς μέχρι χθὲς δικαίου καὶ ἐναρέτου, ὁ ὁποῖος ὑφίσταται ἠθικὴν πτῶσιν ἐμπρὸς εἰς τὸν ἀσεβῆ. Διότι ὁ ἀντίκτυπος τῆς πτώσεως αὐτῆς θὰ εἶναι φοβερός.
- 27
ἐσθίειν μέλι πολὺ οὐ καλόν, τιμᾶ δὲ χρὴ λόγους ἐνδόξους.
Τὸ νὰ τρώγῃ κανεὶς μέλι πολύ, δὲν εἶναι ὑγιεινόν, τὸ νὰ τιμᾷ ὅμως τὰ σοφὰ καὶ δοξασμένα λόγια ἁγίων καὶ θεοφόρων ἀνδρῶν, ποτὲ δὲν θὰ τοῦ προκαλέσῃ κόρον καὶ ἀηδίαν, ὀσονδήποτε συχνὰ καὶ ἂν μελετᾷ αὐτά.
- 28
ὥσπερ πόλις τὰ τείχει καταβεβλημένη καὶ ἀτείχιστος, οὕτως ἀνὴρ ὃς οὐ μετὰ βουλῆς τι πράσσει.
Ὡσὰν τὴν πόλιν, ποὺ ἔχει γκρεμισμένα τὰ τείχη της καὶ εἶναι εὔκολον νὰ κυριευθῇ, ἔτσι ὁμοιάζει καὶ ὁ ἄνθρωπος, ὁ ὁποῖος ἐνεργεῖ χωρὶς λογικὴν σκέψιν καὶ χωρὶς κρίσιν.
