Παροιμίαι, κεφάλαιο 24
- 1
ΥΙΕ, μὴ ζηλώσῃς κακοὺς ἄνδρας μηδὲ ἐπιθυμήσῃς εἶναι μετ᾿ αὐτῶν·
Παιδί μου, μὴ ζηλεύσῃς ποτὲ τὴν ζωὴν τῶν κακῶν ἀνθρώπων, οὔτε νὰ ἐπιθυμήσῃς τὴν συντροφιὰν καὶ συναναστροφήν των·
- 2
τί, τέκνον, τηρήσεις; τί; ρήσεις Θεοῦ. πρωτογενές, σοὶ λέγω, υἱέ· τί τέκνον ἐμῆς κοιλίας; τί τέκνον ἐμῶν εὐχῶν;
Τί, παιδί μου ἀγαπημένο, τί θὰ φυλάξῃς; Τί; Λόγια Θεοῦ. Εἰς σέ, τὸ πρωτογέννητο παιδί μου, τὰ λέγω αὐτά. Τί, παιδί μου, ποὺ σὲ ἐβάστασα εἰς τὴν κοιλίαν μου, θὰ προσέξῃς; Τί, παιδί μου, διὰ τὸ ὁποῖον τόσας προσευχὰς καὶ ταξίματα ἔκαμα, θὰ φυλάξῃς; Ἄκουσε λοιπόν· θὰ φυλάξῃς τὰ ἀκόλουθα.
- 3
μὴ δῷς γυναιξὶ σὸν πλοῦτον, καὶ τὸν σὸν νοῦν καὶ βίον εἰς ὑστεροβουλίαν.
Πρόσεχε ἀπὸ τὰς γυναῖκας- μἡ δίδῃς εἰς αὐτάς τὸν πλοῦτον καὶ τὸν νοῦν σου. Ἔσο ἐγκρατὴς καὶ μὴ παραδιίισῃς τὸν ἑαυτόν σου εἰς σκέψεις καὶ εἰς πράξεις, διὰ τὰς ὁποίας ὕστερα θὰ μετανοήσης.
- 4
μετὰ βουλῆς πάντα ποίει, μετὰ βουλῆς οἰνοπότει· οἱ δυνάσται θυμώδεις εἰσίν, οἶνον δὲ μὴ πινέτωσαν,
Ἀφοῦ σκεφθῇς καλά, κάμε κάθε τι, ποὺ πρόκειται νὰ ἐνεργήοης. Μὲ περίσκεψιν καὶ μὲ μέτρον νἀ πίνῃς οῖνον. Οἱ δυνάσται λόγῳ τῆς αὐταρχικότητός των είναι εὺέξαπτοι καί θυμώδεις· ἂς μὴ πίνουν λοιπὸν κρασί.
- 5
ἵνα μὴ πιόντες ἐπιλάθωνται τῆς σοφίας καὶ ὀρθὰ κρῖναι οὐ μὴ δύνωνται τοὺς ἀσθενεῖς.
Μήπως, ἀφοῦ πίουν καὶ μεθύσουν, λησμονήσουν τάς ὑποχρεώσεις των καὶ τὰς ἀπαιτήσεις, ποὺ ἔχει ἀπὸ αὐτοὺς ἡ θεία σοφία, καὶ δὲν εἶναι εἰς θέσιν νἀ κρίνουν ὀρθῶς καὶ νὰ ἀθωῶσουν τοὺς ἀδυνάτους καὶ ἀνυπερασπίστους.
- 6
δίδοτε μέθην τοῖς ἐν λύπαις καὶ οἶνον πίνειν τοῖς ἐν ὀδύναις,
Δίδετε ὀλίγον κρασί εἰς ἐκείνους, ποὺ ἔχουν κυριευθῇ ἀπὸ μεγάλην λύπην καὶ πένθος, καὶ ἂς πίνουν ὀλίγον οἶνον ὅσοι βασανίζονται, διὰ νὰ καταπραϋνθοῦν οἱ πόνοι των,
- 7
ἵνα ἐπιλάθωνται τῆς πενίας καὶ τῶν πόνων μὴ μνησθῶσιν ἔτι.
διὰ νὰ ξεχάσουν τὴν πτωχείαν των καὶ νὰ μὴ ἐνθυμοῦνται πλέον τοὺς πόνους των.
- 8
ἄνοιγε σὸν στόμα λόγῳ Θεοῦ, καὶ κρῖνε πάντας ὑγιῶς.
Ἄνοιγε τὸ στόμα σου μὲ λόγον ἐκ τοῦ νόμου τοῦ Θεοῦ, ὥστε νὰ δικάζῃς δικαίως, καὶ κρίνε ὅλους ὄχι αὐθαιρέτως, ἀλλὰ μὲ δικαιοσύνην καὶ ὀρθὴν ἀντίληψιν.
- 9
ἄνοιγε σὸν στόμα καὶ κρῖνε δικαίως, διάκρινε δὲ πένητα καὶ ἀσθενῆ.
Ἄνοιγε τὸ στόμα σου καὶ βγάλε δικαίαν ἀπόφασιν καὶ κρίσιν ὀρθὴν καὶ κάμε διάκρισιν τοῦ πτωχοῦ καὶ τοῦ ἀδυνάτου, οἱ ὁποῖοι ἔχουν ἀνάγκην προστάτου.
- 10
μὴ παραδῷς οἰκέτην εἰς χεῖρας δεσπότου, μήποτε καταράσηταί σε καὶ ἀφανισθῇς.
Δοῦλον, ὁ ὁποῖος ἐδραπέτευσε λόγῳ τῆς κακομεταχειρίσεως ποὺ ὑφίστατο, μὴ τὸν παραδώσῃς εἰς τὰ χέρια τοῦ ἀγρίου καὶ τυραννικοῦ κυρίου του, διὰ νὰ μὴ σὲ καταρασθῇ ὁ δυστυχὴς αὐτὸς ἄνθρωπος καὶ ὁ Θεὸς σὲ ἀφανίσῃ διὰ τὴν ἀπανθρωπίαν καὶ ἀσπλαγχνίαν σου.
- 11
ἔκγονον κακὸν πατέρα καταρᾶται, τὴν δὲ μητέρα οὐκ εὐλογεῖ.
Τὸ κακὸ παιδὶ εἰναι ἀστοργον· καταρᾶται καὶ ὑβρίζει τὸν πατέρα του, εἰς δὲ τὴν μητέρα του δὲν λέγει καλὸν καὶ εὐγνώμονα λόγον.
- 12
ἔκγονον κακὸν δίκαιον ἑαυτὸν κρίνει. τὴν δ᾿ ἔξοδον αὐτοῦ οὐκ ἀπένιψεν.
Τὸ κακὸ παιδὶ εἶναι ἕνας ὑποκριτής, ἕνας φαρισαῖος, ποὺ δικαιὼνει τὸν ἑαυτόν του. Θεωρεῖ τὸν ἑαυτόν του καΟαρὸν καὶ δίκαιον δὲν ἐκαθαρίσθη ὅμως, ἀλλα παραμένει γεμάτον ἀκαθαρσίαν, τὴν ὁποίαν δὲν ἀπέβαλεν ἀπὸ τὸ ἔντερον του.
- 13
ἔκγονον κακὸν ὑψηλοὺς ὀφθαλμοὺς ἔχει, τοῖς δὲ βλεφάροις αὐτοῦ ἐπαίρεται.
Τὸ κακὸ παιδὶ εἶναι ἐπηρμένον καὶ ἀλαζονικὀν' ἔχει μάτια, τὰ ὁποῖα μαρτυροῦν ὑπερηφανειαν, καὶ. μὲ τὰ βλέφαρα του δείχνει τὴν ἔπαρσίν του.
- 14
ἔκγονον κακὸν μαχαίρας τοὺς ὀδόντας ἔχει καὶ τὰς μύλας τομίδας, ὥστε ἀναλίσκειν καὶ κατεσθίειν τοὺς ταπεινοὺς ἀπὸ τῆς γῆς καὶ τοὺς πένητας αὐτῶν ἐξ ἀνθρώπων.
Τὸ κακὸ παιδὶ εἶναι ἅρπαξ καὶ πλεονέκτης· ἔχει τὰ δόντια του σὰν μαχαίρια καὶ τὰς σιαγόνας του σὰν λεπίδια, ὥστε νὰ κόβη, νὰ κατατρώγῃ τὰς σάρκας καὶ νὰ ἀπομυζᾷ τὸ αἷμα τῶν ἀδυνάτων, τῶν ἀπροστατεύτων καὶ τῶν πτωχῶν τῆς γῆς.
- 15
μὴ προσαγάγῃς ἀσεβῆ νομῇ δικαίων μηδὲ ἀπατηθῇς χορτασίᾳ κοιλίας·
Μὴ φέρῃς κοντὰ στὶς πτωχικὲς κατοικίες τῶν δικαίων τὸν ἀσεβῆ, ποὺ σχεδιάζει τὴν ἑξαφάνισίν των, καὶ μὴ ἀπατηθῇς ἀπὸ τὸ ὅτι ἐχόρτασες τὴν κοιλίαν σου εἰς τὸ τραπέζι, εἰς τὸ ὁποῖον ὑστεροβούλως σὲ ἐκάλεσε, διὰ νὰ σὲ χρησιμοποιήσῃ ὡς ὄργανον τῶν κακῶν σκοπῶν του.
- 16
ᾅδης καὶ ἔρως γυναικὸς καὶ γῆ οὐκ ἐμπιπλαμένη ὕδατος καὶ ὕδωρ καὶ πῦρ οὐ μὴ εἴπωσιν· ἀρκεῖ·
Μὲ ἀχορτάστους βδέλλας ὁμοιάζουν ὁ παμφάγος Ἅδης, ὁ ἔρως τῆς γυναικὸς καὶ ἡ γῆ, ἡ ὁποία οὐδέποτε χορταίνει ἀπὸ τὸ νερὸν τῆς βροχῆς· ἡ θάλασσα δὲ καὶ ἡ φωτιὰ δὲν θὰ εἴπουν ποτέ· ἀρκετὸν εἶναι τὸ νερὸν τῶν ποταμῶν, ποὺ ἐκβάλλουν συνεχῶς εἰς ἐμέ· ἀρκετὰ τὰ εὔφλεκτα ὑλικά, τὰ ὁποῖα ρίπτουν ἀδιακόπως εἰς τὰς φλόγας μου.
- 17
ὀφθαλμὸν καταγελῶντα πατρὸς καὶ ἀτιμάζοντα γῆρας μητρός, ἐκκόψαισαν αὐτὸν κόρακες ἐκ τῶν φαράγγων καὶ καταφάγοισαν αὐτὸν νεοσσοὶ ἀετῶν.
Τὸ μάτι τοῦ παιδιοῦ, ποὺ περιγελᾷ τὸν πατέρα του καὶ περιφρονεῖ τὴν γηρασμένην μητέρα του, εἴθε νὰ τὸ ἔβγαζαν ἀπὸ τὴν κόγχην του οἱ κόρακες, ὅταν θὰ εὔρουν τὸ πτῶμα του ἄταφον εἰς τὰς χαράδρας, καὶ εἴθε νὰ τὸ κατεβρόχθιζαν τὰ ἀετόπουλα.
- 18
τρία δέ ἐστι ἀδύνατά μοι νοῆσαι, καὶ τὸ τέταρτον οὐκ ἐπιγινώσκω·
Ὑπάρχουν τρία πράγματα, τὰ ὁποῖα μοῦ εἶναι ἀδύνατον νὰ διακρίνω καὶ νὰ σημαδεύσω, καὶ τὸ τέταρτον δὲν τὸ ἐννοῶ·
- 19
ἴχνη ἀετοῦ πετομένου καὶ ὁδοὺς ὄφεως ἐπὶ πέτρας καὶ τρίβους νηὸς ποντοπορούσης καὶ ὁδοὺς ἀνδρὸς ἐν νεότητι.
τὸ πρῶτον εἶναι τὰ ἴχνη τοῦ ἀετοῦ, ὅταν πετᾷ· τὸ δεύτερον ὁ δρόμος τοῦ φιδιοῦ ἐπάνω εἰς τὴν λείαν καὶ γυαλιστερην πέτραν· τὸ τρίτον ἡ πορεία τοῦ πλοίου, ποῦ διασχίζει τὸ πέλαγος· καὶ τὸ τέταρτον οἱ δρόμοι τοῦ νέου, ὁ ὁποῖος εἰσῆλθε πλέον εἰς τὴν ἀνδρικὴν ἡλικίαν καὶ ὁ ὁποῖος καταλείπει τοὺς γονεῖς του καὶ ἔρχεται εἰς σχέσιν πρὸς τὴν τέως ἄγνωστόν του παρθένον καὶ συνδέεται ίσοβίως μαζί της διά τοῦ νομίμου γάμου.
- 20
τοιαύτη ὁδὸς γυναικὸς μοιχαλίδος, ἥ, ὅταν πράξῃ, ἀπονιψαμένη, οὐδέν φησι πεπραχέναι ἄτοπον.
Τοιοῦτον μυστήριον ἁμαρτίας κρύπτεται εἰς τὰ βάθη τῆς καρδίας καὶ τοῦ νοῦ τῆς μοιχαλίδος γυναικός, ἡ ὁποία, ὅταν προδώση τὸν νόμιμον σύζυγόν της καὶ ἁμαρτήσῃ μὲ ἄλλους͵ ἀφοῦ πλυθῇ, παρουσιάζεται ὡς καθαρὰ καὶ λέγει ὅτι δὲν ἔκαμε τίποτε τὸ κακὸν καὶ ἔνοχον!
- 21
διὰ τριῶν σείεται ἡ γῆ, τὸ δὲ τέταρτον οὐ δύναται φέρειν·
Μὲ τρία πράγματα ἠμπορεῖ νὰ σεισθῇ καὶ νὰ ἀναστατωθῇ ἡ γῆ, καὶ τὸ τέταρτον δὲν ἡ μπορεῖ νὰ τὸ σηκώσῃ. Τἀ τέσσαρα δὲ αὐτὰ, τὰ ὁποῖα προκαλοῦν σεισμὸν καὶ κοινωνικὴν ἀναστάτωσιν, είναι τά ἑξῆς:
- 22
ἐὰν οἰκέτης βασιλεύσῃ καὶ ἄφρων πλησθῇ σιτίων
Πρῶτον, ἐὰν ἕνας ἀνάξιος δοῦλος άρπάοη τἀ ἠνία τοῦ κράτους καὶ γίνη βασιλεύς, ὁπότε αὐτὸς καθίσταται ἀγέρωχοι; καὶ τυραννικὸς δεύτερον, ἐὰν ὁ ἀμυαλος χορτάση ἀπὸ φαγητά, ὁπότε, ἐπειδὴ δὲν ἠμπορεῖ νὰ κυβερνηση τὸν ἑαυτόν του, θὰ σπάση λόγῳ τῆς λαιμαργίας καὶ τοῦ φόρτου τοῦ στομάχου·
- 23
καὶ οἰκέτις ἐὰν ἐκβάλῃ τὴν ἑαυτῆς κυρίαν καὶ μισητὴ γυνὴ ἐὰν τύχῃ ἀνδρὸς ἀγαθοῦ.
τρίτον͵ ἐὰν μία δούλη διώξη τὴν κυρίαν της ἀπὸ τὴν περιουσίαν της, ὁπότε γίνεται αὐθάδης καὶ ἀσυνείδητος- καὶ τέταρτον, ὅταν μία γυναῖκα δύστροπος καὶ μισητὴ διὰ τὴν κακίαν της τύχη νὰ πάρῃ καλὸν ἄνδρα, τὸν ὁποῖον θὰ βασανίζῃ καὶ θὰ κατατυραννῇ.
- 24
τέσσαρα δὲ ἐλάχιστα ἐπὶ τῆς γῆς, ταῦτα δέ ἐστι σοφώτερα τῶν σοφῶν·
Τέσσαρα δὲ εἶναι τὰ πιὸ μικρά εἰς τὴν γῆν͵ αὐτά ὅμως εἶναι σοφώτερα καὶ συνετώτερα ἀπὸ τοῦς άνθριίιπους, ποῦ θεωροῦν τοὺς ἑαυτούς των σοφούς. Εἶναι δὲ αὐτά:
- 25
οἱ μύρμηκες, οἷς μὴ ἔστιν ἰσχὺς καὶ ἑτοιμάζονται θέρους τὴν τροφήν·
Πρῶτον οἱ μύρμηκες, οἱ ὁποῖοι, ἐνῷ δὲν διαθέτουν μεγάλην μυϊκὴν δύναμιν, ἔχουν προβλεπτικότητα καὶ ἑτοιμάζουν κατὰ τὸ θέρος τὴν τροφήν των.
- 26
καὶ οἱ χοιρογρύλλιοι, ἔθνος οὐκ ἰσχυρόν, οἳ ἐποιήσαντο ἐν πέτραις τοὺς ἑαυτῶν οἴκους·
Δεύτερον οἱ χοιρογρύλλιοι, ὁμὰς ἀδυνάτων ζώων, οἱ ὁποῖοι διὰ νὰ ἀποφύγουν τοὺς ἐχθροὺς κατοικοῦν εἰς ἀποκρήμνους βράχους, ὅπου τρυπώνουν ἐν ὥρᾳ κινδύνου καὶ σώζονται.
- 27
ἀβασίλευτόν ἐστιν ἡ ἀκρὶς καὶ στρατεύει ἀφ᾿ ἑνὸς κελεύσματος εὐτάκτως·
Τρίτον ή ἀκρίς, ἡ ὁποία δὲν ἔχει οὔτε βασιλέα οὔτε ἀρχηγὸν καὶ ἐν τούτοις ἐκστρατεύει μὲ τόσην τάξιν καὶ πειθαρχίαν, ὡσὰν νὰ κινῆται μὲ ἕνα γενικὸν παράγγελμα·
- 28
καὶ καλαβώτης χερσὶν ἐρειδόμενος καὶ εὐάλωτος ὢν κατοικεῖ ἐν ὀχυρώμασι βασιλέως.
καὶ τέταρτον ὁ καλαβώτης (εἶδος ἀράχνης ἡ κατ’ ἄλλους εἶδος σαύρας), ὁ ὁποῖος στηρίζεται καὶ ἀναρριχᾶται μὲ τὰ πόδια του, ποὺ τὰ ͵χρησιμοποιεῖ σάν χέρια, καὶ ὁ ὁποῖος, ἐνῷ εἶναι τόσον εὔκολον νὰ ἑξοντωθῇ, ἐν τούτοις κατοικεῖ εἰς τὰ ώχυρωμένα ἀνάκτορα τῶν βασιλέων.
- 29
τρία δέ ἐστιν, ἃ εὐόδως πορεύεται, καὶ τέταρτον, ὃ καλῶς διαβαίνει·
Τρία δὲ ὑπάρχουν εἰς τὸν κόσμον, τὰ ὁποῖα βαδίζουν εὔκολα καὶ ἀνεμπόδιστα. Ὑπάρχει καὶ τέταρτον, τὸ ὁποῖον πηγαινοέρχεται ἀρχοντικὰ καὶ ὡραῖα. Εἶναι δὲ αὐτά:
- 30
σκύμνος λέοντος ἰσχυρότερος κτηνῶν, ὃς οὐκ ἀποστρέφεται οὐδὲ καταπτήσσει κτῆνος,
πρῶτον τὸ μικρὸ λεοντάράκι, τὸ δυνατώτερον καὶ ήγεμονικώτερον ζῶον μεταξύ τῶν θηρίων, τὸ ὁποῖον οὐδέποτε ὸπισθοχωρεῖ, οὔτε φοβεῖται κανένα ἀπὸ τὰ ζῷα
- 31
καὶ ἀλέκτωρ ἐμπεριπατῶν θηλείαις εὔψυχος καὶ τράγος ἡγούμενος αἰπολίου καὶ βασιλεὺς δημηγορῶν ἐν ἔθνει.
δεύτερον ὁ πετεινὸς, ποὺ βαδίζει ὑπερήφανα ἀνάμεσα εἰς τὰς ὄρνιθας καὶ εἶναι ἔτοιμος νὰ τὰς ὑπερασπίσῃ μὲ γενναιότητα ἀπὸ κάθε ἐπιδρομέα’ τρίτον ὁ τράγος, ὁ ὁποῖος, ὡς ἄλλος ἡγέτης μὲ πανοπλίαν τὰ κέρατα, βαδίζει ἐπὶ κεφαλῆς τοῦ ποιμνίου τῶν αἰγῶν κατὰ τρόπον ἐπιβλητικὸν καὶ ἐξουσιαστικὁν καὶ τέταρτον ὁ λαοφίλητος βασιλεύς, ποῦ ὁμιλεῖ καὶ καθοδηγεῖ τὸν λαόν, ὁ ὁποῖος εἰναι συνηθροισμένος γύρω του.
- 32
ἐὰν πρόῃ σεαυτὸν ἐν εὐφροσύνῃ καὶ ἐκτείνῃς τὴν χεῖρά σου μετὰ μάχης, ἀτιμασθήσῃ.
᾽Εὰν ἀφήσης τὸν ἑαυτόν σου ἀσυγκράτητον κατὰ τὴν διάρκειαν κάποιας διασκεδάσεως καὶ πίῃς περισσότερον τοῦ κανονικοῦ καί ἂν άπλώσης τὸ χέρι σου κατὰ τῶν άλλων ἀπειλητικά, θὰ ἀτιμασθῇς καὶ θά δοκιμάσης πικρίαν.
- 33
ἄμελγε γάλα, καὶ ἔσται βούτυρον· ἐὰν δὲ ἐκπιέζῃς μυκτῆρας, ἐξελεύσεται αἷμα· ἐὰν δὲ ἐξέλκῃς λόγους, ἐξελεύσονται κρίσεις καὶ μάχαι.
Ἄμελγε γάλα καὶ θὰ κάμης βούτυρον ἐὰν δὲ πιέζης τοὺς ρώθωνάς σου, θὰ βγῇ αἷμα καὶ ἐὰν βγἀζῃς ἀπὸ τὸ στόμα σου κακούς λόγους, θά γίνῃς προκλητικὸς καὶ θά γίνῃς αἰτία νἀ ἀρχίσουν ἀμέσως φιλονικίαι καί συμπλοκαί.
- 34
ἐὰν δὲ τοῦτο ποιῇς, ἥξει προπορευομένη ἡ πενία σου καὶ ἡ ἔνδειά σου ὥσπερ ἀγαθὸς δρομεύς.
Ἐὰν δὲ κάμνῃς αὐτὸ καὶ σύ, θὰ σὲ προφθάσῃ καὶ θὰ σὲ προσπεράσῃ ἡ φτώχεια, ἡ δυστυχία θὰ σὲ προλάβῃ σὰν γρήγορος δρομεὺς καὶ αὐτὴ θὰ κατακυριεύσῃ ἐξ ὁλοκλήρου τὴν ζωήν σου.
