Βαρούχ, κεφάλαιο 3
- 1
ΚΥΡΙΕ παντοκράτωρ ὁ Θεὸς ᾿Ισραήλ, ψυχὴ ἐν στενοῖς καὶ πνεῦμα ἀκηδιῶν κέκραγε πρός σε.
Κύριε Παντοκράτορ, Θεὲ τοῦ Ἰσραήλ, ψυχὴ ποὺ εὑρίσκεται εἰς ἀγωνίαν, στενοχώριαν καὶ πόνον, καὶ πνεῦμα γεμᾶτο κόπον, συντριβήν, μελαγχολίαν καὶ ἀθυμίαν φωνάζει δυνατὰ πρὸς Σέ.
- 2
ἄκουσον, Κύριε, καὶ ἐλέησον, ὅτι ἡμάρτομεν ἐναντίον σου,
Ἄκουσε, Κύριε, τὴν φωνήν των καὶ ἐλέησέ μας, διότι ἁμαρτήσαμε ἐνώπιόν σου.
- 3
ὅτι σὺ καθήμενος τὸν αἰῶνα, καὶ ἡμεῖς ἀπολλύμενοι τὸν αἰῶνα.
Διότι Σὺ κάθεσαι ἐξουσιαστὴς ἀσάλευτος ἐπὶ τοῦ θρόνου τῆς μεγαλειότητός σου αἰωνίως, ἐνῷ ἡμεῖς εἴμεθα προσωρινοί, θνητοί, οἱ ὁποῖοι φθειρόμεθα συνεχῶς διὰ μέσου τῶν αἰώνων.
- 4
Κύριε παντοκράτωρ ὁ Θεὸς ᾿Ισραήλ, ἄκουσον δὴ τῆς προσευχῆς τῶν τεθνηκότων ᾿Ισραὴλ καὶ υἱῶν τῶν ἁμαρτανόντων ἐναντίον σου, οἳ οὐκ ἤκουσαν τῆς φωνῆς Κυρίου Θεοῦ αὐτῶν καὶ ἐκολλήθη ἡμῖν τὰ κακά.
Κύριε Παντοκράτορ, ὁ Θεὸς τοῦ Ἰσραήλ, ἄκουσε λοιπὸν τώρα τὴν προσευχὴν τῶν Ἰσραηλιτῶν, ποὺ εἶναι νεκροὶ λόγῳ τῆς ἁμαρτίας καὶ τῶν μεγάλων δυστυχιῶν καὶ θλίψεων ποὺ τοὺς εὑρῆκαν· τῶν υἱῶν ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἔχουν ἁμαρτήσει ἐνώπιόν σου· αὐτῶν, οἱ ὁποῖοι δὲν ὑπήκουσαν εἰς τὴν φωνὴν Κυρίου τοῦ Θεοῦ των, γεγονὸς ποὺ εἶχεν ὡς ἀποτέλεσμα νὰ μᾶς κτυπήσουν, κυριολεκτικὰ νὰ κολλήσουν ἐπάνω μας οἱ συμφορές, οἱ δυστυχίες καὶ οἱ τιμωρίες.
- 5
μὴ μνησθῇς ἀδικιῶν πατέρων ἡμῶν, ἀλλὰ μνήσθητι χειρός σου καὶ ὀνόματός σου ἐν τῷ καιρῷ τούτῳ·
Μὴ ἐνυμηθῇς καὶ μὴ λογαριάσῃς τὶς ἀνομίες, ἀδικίες, κακουργίες τῶν πατέρων μας, ἀλλ’ ἀντ' αὐτῶν ἐνθυμήσου κατὰ τὴν κρίσιμον αὐτὴν ὥραν τὴν παντοδύναμον χεῖρα σου καὶ τὸ ἔνδοξον καὶ μέγα Ὄνομά σου·
- 6
ὅτι σὺ Κύριος ὁ Θεὸς ἡμῶν, καὶ αἰνέσομέν σε, Κύριε.
Διότι Σὺ εἶσαι Κύριος ὁ Θεός μας, καὶ Σέ, Κύριε, ἠμεῖς θὰ ὑμνοῦμε καὶ θὰ δοξάζωμεν.
- 7
ὅτι διὰ τοῦτο ἔδωκας τὸν φόβον σου ἐπί καρδίαν ἡμῶν τοῦ ἐπικαλεῖσθαι τὸ ὄνομά σου. καὶ αἰνέσομέν σε ἐν τῇ ἀποικίᾳ ἡμῶν, ὅτι ἀπεστρέψαμεν ἀπὸ καρδίας ἡμῶν πᾶσαν ἀδικίαν πατέρων ἡμῶν τῶν ἡμαρτηκότων ἐναντίον σου.
Ἐξ ἄλλου πρὸς τὸν σκοπὸν αὐτὸν ἔβαλες εἰς τὰ ἐσώτατα τῶν καρδιῶν μας τὸν βαθὺν σεβασμὸν καὶ τὴν βαθεῖαν εὐλάβειαν πρὸς Σέ, διὰ νὰ μᾶς ἐνθαρρύνῃς ὥστε νὰ ἐπικαλούμεθα τὸ Ὄνομά σου. Καὶ ἡμεῖς ποθοῦμεν νὰ Σὲ ὑμνοῦμε καὶ νὰ Σὲ δοξολογοῦμε εἰς τὴν αἰχμαλωσίαν μας, διότι ἀπεμακρύναμεν ἀπὸ τὶς καρδιές μας κάθε ἀδικίαν τῶν πατέρων μας, οἱ ὁποῖοι ἔχουν ἁμαρτήσει ἐνώπιόν σου.
- 8
ἰδοὺ ἡμεῖς σήμερον ἐν τῇ ἀποικίᾳ ἡμῶν, οὗ διέσπειρας ἡμᾶς ἐκεῖ εἰς ὀνειδισμὸν καὶ εἰς ἀρὰν καὶ εἰς ὄφλησιν κατὰ πάσας τὰς ἀδικίας πατέρων ἡμῶν, οἳ ἀπέστησαν ἀπὸ Κυρίου Θεοῦ ἡμῶν.
Ἰδού· ἡμεῖς εὑρισκόμεθα σήμερα ἀκόμη εἰς τὴν χώραν τῆς αἰχμαλωσίας μας, εἰς τὴν ὁποίαν μᾶς διεσκόρπισες, διὰ νὰ καταντήσωμεν ἀντικείμενα χλεύης, ὀνειδισμοῦ καὶ κατάρας, ὥστε νὰ ἐξοφλήσωμεν ὅλες τὶς ἀδικίες καὶ τὰ κακουργήματα τῶν πατέρων μας, οἱ ὁποῖοι ἀπεστάτησαν καὶ ἀπεμακρύνθησαν ἀπὸ <Σέ,> τὸν Κύριον καὶ Θεόν μας>.
- 9
῎Ακουε ᾿Ισραὴλ ἐντολὰς ζωῆς, ἐνωτίσασθε γνῶναι φρόνησιν.
Ἄκουε, Ἰσραηλιτικὲ λαέ, τὶς ἐντολὲς τοῦ Θεοῦ, οἱ ὁποῖες ὑπόσχονται ζωήν· ἀκοῦστε προσεκτικά, διὰ νὰ μάθετε καὶ ἀποκτήσετε φρόνησιν, σύνεσιν, ἱκανότητα διακρίσεως τοῦ τί πρέπει νὰ πράττετε καὶ τί νὰ ἀποφεύγετε.
- 10
τί ἐστιν ᾿Ισραήλ; τί ὅτι ἐν γῇ τῶν ἐχθρῶν εἶ; ἐπαλαιώθης ἐν γῇ ἀλλοτρίᾳ, συνεμιάνθης τοῖς νεκροῖς,
Τί σοῦ σννέβη, Ἰσραηλιτικὲ λαέ; Διατὶ εὐρίσκεσαι εἰς τὴν χώραν τῶν ἐχθρῶν σου Βαβυλωνίων; Διατὶ ἐξησθένησες καὶ ἐγήρασες εἰς ξένην χώραν; Ἐμολύνθης μαζὶ μὲ τοὺς μολυσμένους καὶ ἀκαθάρτους νεκρούς·
- 11
προσελογίσθης μετὰ τῶν εἰς ᾅδου;
διὰ τὴν ὑπερβολὴν τῶν κακῶν ἔγινες ὅμοιος, ἔχεις συγκαταριθμηθῇ μεταξὺ τῶν νεκρῶν, οἱ ὁποῖοι κατεβαίνουν εἰς τὸν βαθὺν λάκκον τοῦ τάφου, εἰς τὸν Ἅδην;
- 12
ἐγκατέλιπες τὴν πηγὴν τῆς σοφίας.
Τοῦτο συνέβη, διότι ἐγκατέλειψες τὴν πηγὴν τῆς σοφίας, τὸν ἅγιον νόμον τοῦ Θεοῦ!
- 13
τῇ ὁδῷ τοῦ Θεοῦ εἰ ἐπορεύθης, κατῴκεις ἂν ἐν εἰρήνῃ τὸν αἰῶνα.
Ἐὰν ἐβάδιζες σύμφωνα μὲ τὸν νόμον τοῦ Θεοῦ, θὰ κατοικοῦσες εἰς τὴν πατρίδα σου τὴν Παλαιστίνην ἥσυχα καὶ εἰρηνικὰ διὰ παντός.
- 14
μάθε ποῦ ἐστι φρόνησις, ποῦ ἐστιν ἰσχύς, ποῦ ἐστι σύνεσις τοῦ γνῶναι ἅμα ποῦ ἐστι μακροβίωσις καὶ ζωή, ποῦ ἐστι φῶς ὀφθαλμῶν καὶ εἰρήνη. -
Μάθε λοιπόν, ἐφ’ ὅσον δὲν ἔμαθες προηγουμένως, ποῦ ὑπάρχει φρόνησις, ἱκανότης διακρίσεως μεταξὺ τοῦ ἀγαθοῦ καὶ τοῦ πονηροῦ, ποὺ ὑπάρχει δύναμις, ποὺ ὑπάρχει σύνεσις, διὰ νὰ γνωρίσῃς ταυτοχρόνως ποὺ ὑπάρχει μακροζωΐα, ποὺ ὑπάρχει ζωή, ποὺ ὑπάρχει τὸ φῶς καὶ ἡ χαρὰ τῶν ὀφθαλμῶν καὶ ἡ ἀληθινὴ εἰρήνη.
- 15
Τίς εὗρε τὸν τόπον αὐτῆς καὶ τίς εἰσῆλθεν εἰς τοὺς θησαυροὺς αὐτῆς;
Ποῖος ἄνθρωπος εὑρῆκε τὸν τόπον κατοικίας τῆς θείας σοφίας καὶ τῆς συνέσεως, καὶ ποῖος εἰσῆλθεν εἰς τὸ θησαυροφυλάκιόν της;
- 16
ποῦ εἰσιν οἱ ἄρχοντες τῶν ἐθνῶν καὶ οἱ κυριεύοντες τῶν θηρίων τῶν ἐπὶ τῆς γῆς,
Ποὺ εἶναι οἱ ἄρχοντες τῶν ἐθνῶν, διὰ νὰ μᾶς εἰποῦν ἐὰν τὴν εὑρῆκαν, καὶ ἐκεῖνοι ποὺ ἐξουσιάζουν καὶ δαμάζουν τὰ θηρία τῆς γῆς <ἤ, κατ’ ἄλλους: Τοὺς θηριοτρόφους ἀνθρώπους>;
- 17
οἱ ἐν τοῖς ὀρνέοις τοῦ οὐρανοῦ ἐμπαίζοντες καὶ τὸ ἀργύριον θησαυρίζοντες καὶ τὸ χρυσίον, ᾧ ἐπεποίθεισαν ἄνθρωποι, καὶ οὐκ ἔστι τέλος τῆς κτήσεως αὐτῶν,
Ποὺ εἶναι ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι δύνανται νὰ συλλαμβάνουν μὲ εὐκολίαν τὰ ἄγρια πτηνὰ καὶ νὰ παίζουν μὲ αὐτά <ἤ, κατ’ ἄλλους: Οἱ οἰωνοσκόποι> καὶ ἐκεῖνοι ποὺ μαζεύουν καὶ θησαυρίζουν τὸ ἀσῆμι καὶ τὸ χρυσάφι, εἰς τὰ ὁποῖα οἱ ἄνθρωποι ἔχουν ἐμπιστοσύνην καὶ στηρίζουν τὴν ἐλπίδα των, καὶ ποτὲ δὲν παύουν ἀπὸ τοῦ νὰ τὰ ἀποκτοῦν;
- 18
οἱ τὸ ἀργύριον τεκταίνοντες καὶ μεριμνῶντες, καὶ οὐκ ἔστιν ἐξεύρεσις τῶν ἔργων αὐτῶν;
Ποὺ εἶναι ἐκεῖνοι ποὺ κατεργάζονται μὲ ὑπομονὴν καὶ ἐπιμέλειαν τὸ ἀσῆμι καὶ μεριμνοῦν συνεχῶς διὰ τὴν συγκέντρωσίν του καὶ κατασκευάζουν μὲ τὴν τέχνην καὶ τὴν ἐξυπνάδα τῶν πάμπολλα εἴδη ἔργων <ἤ, κατ’ ἄλλην ἑρμηνείαν: Καὶ οὐδὲν ἴχνος τῶν μυστικῶν τῆς τέχνης τῶν ἠμπορεῖ νὰ εὑρεθῇ>;
- 19
ἠφανίσθησαν καὶ εἰς ᾅδου κατέβησαν, καὶ ἄλλοι ἀντανέστησαν ἀντ᾿ αὐτῶν.
Ὅλοι αὐτοὶ ἔχουν ἐξαφανισθῇ, ἀπέθαναν καὶ κατέβησαν εἰς τὸν Ἅδην, καὶ ἄλλοι ἀνεστήθησαν, ἦλθαν εἰς τὸν κόσμον καὶ ἔλαβαν τὴν θέσιν ἐκείνων.
- 20
νεώτεροι εἶδον φῶς καὶ κατῴκησαν ἐπὶ τῆς γῆς, ὁδὸν δὲ ἐπιστήμης οὐκ ἔγνωσαν,
Νεώτερες γενεὲς ἐγεννήθησαν, εἶδαν τὸ αἰσθητὸν φῶς τῆς ζωῆς καὶ ἑκατοίκησαν εἰς τὴν γῆν, ἀλλὰ καὶ αὐτοὶ δὲν ἐγνώρισαν τὸν δρόμον τῆς ἀληθινῆς ἐπιστήμης καὶ σοφίας, δὲν ἐδέχθησαν τὴν ἀκτῖνα τῆς συνέσεως καὶ θεογνωσίας·
- 21
οὐδὲ συνῆκαν τρίβους αὐτῆς, οὐδὲ ἀντελάβοντο αὐτῆς· οἱ υἱοὶ αὐτῶν ἀπὸ τῆς ὁδοῦ αὐτῶν πόρρω ἐγενήθησαν,
οὔτε ἐκατάλαβαν τοὺς δρόμους της, δὲν τὴν ἐκράτησαν σφικτὰ καὶ δὲν ἐστηρίχθησαν ἐπάνω της. Ἀλλὰ καὶ τὰ παιδιά των, οἱ ἀπόγονοί των παρεξέκλιναν ἀπὸ τὸν δρόμον των <κατ’ ἄλλην γραφήν: Ἀπὸ τὸν δρόμον τῆς ἀληθινῆς σοφίας> καὶ εὑρέθησαν μακριὰ ἀπὸ αὐτήν.
- 22
οὐδὲ ἠκούσθη ἐν Χαναάν, οὐδὲ ὤφθη ἐν Θαιμάν,
Δὲν ἠκούσθη νὰ γίνεται λόγος περὶ τῆς ἀληθινῆς σοφίας εἰς τὴν Χαναὰν μεταξὺ τῶν ὑπερηφανευομένων διὰ σοφίαν Χαναναίων, οὔτε <ἡ σοφία> ἐφανερώθη εἰς τὴν Θαιμὰν
- 23
οὔτε υἱοὶ ῎Αγαρ, οἱ ἐκζητοῦντες τὴν σύνεσιν ἐπὶ τῆς γῆς, οἱ ἔμποροι τῆς Μερρὰν καὶ Θαιμάν, οἱ μυθολόγοι καὶ οἱ ἐκζητηταὶ τῆς συνέσεως, ὁδὸν τῆς σοφίας οὐκ ἔγνωσαν, οὐδὲ ἐμνήσθησαν τὰς τρίβους αὐτῆς. -
οὔτε οἱ ἀπόγονοι τῆς Ἄγαρ, οἱ ὁποῖοι ἀναζητοῦν τὴν σοφίαν καὶ τὴν σύνεσιν ἐπάνω εἰς τὴν γῆν, οὔτε οἱ ἔμποροι τῆς Μερρὰν καὶ τῆς Θαιμάν, οἱ ὁποῖοι ἐπινοοῦν καὶ ἐρμηνεύουν μύθους καὶ παραβολές, καὶ ὅσοι ἀναζητοῦν τὴν σοφίαν καὶ τὴν σύνεσιν, κανεὶς ἀπὸ αὐτοὺς δὲν εὑρῆκε καὶ δὲν ἔμαθε τὸν δρόμον τῆς σοφίας, ἀλλ' οὔτε κἂν ἐνεθυμήθησαν τοὺς δρόμους της, τοὺς τρόπους τῆς διδασκαλίας της.
- 24
῏Ω ᾿Ισραήλ, ὡς μέγας ὁ οἶκος τοῦ Θεοῦ καὶ ἐπιμήκης ὁ τόπος τῆς κτήσεως αὐτοῦ·
Ὦ Ἰσραήλ, πόσον μεγάλος εἶναι ὁ οἶκος τοῦ Θεοῦ, δηλαδὴ τὸ ἀχανὲς σύμπαν, ἡ κτιστὴ δημιουργία, καὶ πόσον ἀμέτρητος, ἄπειρος καὶ ἀχανὴς ὁ τόπος, ἡ ἔκτασις τῆς κυριαρχίας του!
- 25
μέγας καὶ οὐκ ἔχει τελευτήν, ὑψηλὸς καὶ ἀμέτρητος.
Μέγας καὶ ἀπέραντος, δὲν ἔχει τέλος, ὑψηλὸς καὶ ἀμέτρητος, ἄπειρος!
- 26
ἐκεῖ ἐγεννήθησαν οἱ γίγαντες οἱ ὀνομαστοὶ οἱ ἀπ᾿ ἀρχῆς, γενόμενοι εὐμεγέθεις, ἐπιστάμενοι πόλεμον.
Μέσα εἰς τὴν κτίσιν αὐτὴν ἐγεννήθησαν κάποτε οἱ παλαιοὶ περίφημοι γίγαντες, οἱ ὁποῖοι ἦσαν πανύψηλοι, ἰσχυροί, μεγάλου ἀναστήματος, ἱκανοὶ καὶ ἄξιοι πολεμισταί.
- 27
οὐ τούτους ἐξελέξατο ὁ Θεὸς οὐδὲ ὁδὸν ἐπιστήμης ἔδωκεν αὐτοῖς·
Ἀλλ' ὅμως ὁ Θεὸς δὲν ἐδιάλεξε αὐτούς, οὔτε ἔδωκεν εἰς αὐτοὺς σοφίαν καὶ σύνεσιν.
- 28
καὶ ἀπώλοντο παρὰ τὸ μὴ ἔχειν φρόνησιν, ἀπώλοντο διὰ τὴν ἀβουλίαν αὐτῶν. -
Διὰ τοῦτο καὶ κατεστράφη ἡ γενεά των, διότι δὲν εἶχαν φρόνησιν καὶ σύνεσιν, ἐχάθησαν ἕνεκα τῆς ἀστοχασίας, ἀνοησίας καὶ ἀφροσύνης των.
- 29
Τίς ἀνέβη εἰς τὸν οὐρανὸν καὶ ἔλαβεν αὐτὴν καὶ κατεβίβασεν αὐτὴν ἐκ τῶν νεφελῶν;
Ποῖος ἀνέβη ποτὲ εἰς τὸν οὐρανὸν καὶ ἔλαβε τὴν σοφίαν καὶ τὴν κατέβασε ἀπὸ τὰ νέφη εἰς τὴν γῆν;
- 30
τίς διέβη πέραν τῆς θαλάσσης καὶ εὗρεν αὐτὴν καὶ οἴσει αὐτὴν χρυσίου ἐκλεκτοῦ;
Ποῖος διέσχισε καὶ διεπέρασε τὸν ὠκεανόν, διὰ νὰ τὴν εὕρῃ καὶ τὴν φέρῃ, διότι τὴν ἐθεώρησε πολυτιμότερη καὶ ἀπὸ τὸ καθαρόν, ἐκλεκτὸν χρυσάφι;
- 31
οὐκ ἔστιν ὁ γινώσκων τὴν ὁδὸν αὐτῆς οὐδὲ ὁ ἐνθυμούμενος τὴν τρίβον αὐτῆς·
Δὲν ὑπάρχει κανείς, ὁ ὁποῖος νὰ γνωρίζῃ τὸν δρόμον της· αὐτὴ ὑπερβαίνει τὸν ἀνθρώπινον λογισμόν· οὔτε ὑπάρχει κανείς, ὁ ὁποῖος νὰ συλαμβάνῃ μὲ τὴν διάνοιάν του καὶ νὰ κατανοῇ τὰ μονοπάτια της.
- 32
ἀλλ᾿ ὁ εἰδὼς τὰ πάντα γινώσκει αὐτήν, ἐξεῦρεν αὐτὴν τῇ συνέσει αὐτοῦ· ὁ κατασκευάσας τὴν γῆν εἰς τὸν αἰῶνα χρόνον, ἐνέπλησεν αὐτὴν κτηνῶν τετραπόδων·
Μόνον ὁ Ἕνας, Ἐκεῖνος, ὁ παντογνώστης Θεὸς τὴν γνωρίζει καλά, Αυτὸς τὴν ἔχει ἐφεύρει καὶ διερευνήσει διὰ τῆς ἀπείρου συνέσεώς του. Αὐτός, ὁ ὁποῖος ἐδημιούργησε καὶ ἐστερέωσε τὴν γῆν αἰωνίως, ὁ ὁποῖος τὴν ἐγέμισε μὲ διάφορα ζῶα τετράποδα.
- 33
ὁ ἀποστέλλων τὸ φῶς, καὶ πορεύεται, ἐκάλεσεν αὐτό, καὶ ὑπήκουσεν αὐτῷ τρόμῳ·
Αὐτός, ὁ ὁποῖος ἐξαποστέλλει τὸ φῶς, τοῦτο δὲ ὑπακούει εἰς τὴν ἐντολήν του καὶ πορεύεται· τὸ προσκαλεῖ, καὶ αὐτὸ ὑπακούει εἰς τὴν φωνήν του μὲ τρόμον.
- 34
οἱ δὲ ἀστέρες ἔλαμψαν ἐν ταῖς φυλακαῖς αὐτῶν καὶ εὐφράνθησαν.
Τὰ δὲ ἀστέρια κατὰ διαταγήν του ἔλαμψαν καὶ λάμπουν εἰς τὶς ὠρισμένες θέσεις των καὶ κατὰ τὸν ὡρισμένον χρόνον, εὐφραίνονται δὲ γεμᾶτα ἀπὸ χαράν.
- 35
ἐκάλεσεν αὐτοὺς καὶ εἶπον· πάρεσμεν, ἔλαμψαν μετ᾿ εὐφροσύνης τῷ ποιήσαντι αὐτούς.
Προσεκάλεσε τὰ ἄστρα καὶ αὐτὰ ἀπάντησαν: <Ἐδῶ εἴμαστε>! Ἔλαμψαν καὶ λάμπουν μὲ εὐφροσύνην χάριν Ἐκείνου, ὁ ὁποῖος τὰ ἐδημιούργησεν.
- 36
οὗτος ὁ Θεὸς ἡμῶν, οὐ λογισθήσεται ἕτερος πρὸς αὐτόν.
Αὐτὸς εἶναι ὁ Θεός μας, ὁ δημιουργὸς πάντων, ὁ κυβερνήτης καὶ ὁ ἡγεμόνας των! Κανεὶς δὲν ἠμπορεῖ νὰ συγκριθῇ καὶ ἀναμετρηθῇ μαζί του· κανεὶς δὲν εἶναι ὅμοιος μὲ Αὐτόν.
- 37
ἐξεῦρε πᾶσαν ὁδὸν ἐπιστήμης καὶ ἔδωκεν αὐτὴν ᾿Ιακὼβ τῷ παιδὶ αὐτοῦ καὶ ᾿Ισραὴλ τῷ ἠγαπημένῳ ὑπ᾿ αὐτοῦ·
Αὐτός, ἡ πηγὴ τῶν ἀγαθῶν, ἔχει ἐφεύρει ὅλην τὴν διδασκαλίαν τῆς θεογνωσίας καὶ τῆς σοφίας καὶ ἔδωκεν αὐτὴν εἰς τὸν δοῦλον του Ἰακὼβ καὶ εἰς τὸν ἀγαπημένον τοῦ Ἰσραήλ.
- 38
μετὰ τοῦτο ἐπὶ γῆς ὤφθη καὶ ἐν τοῖς ἀνθρώποις συνανεστράφη.
Ἔπειτα δὲ ἀπὸ αὐτὸ ἐφανερώθη εἰς τὴν γῆν καὶ σννανεστράφη μεταξὺ τῶν ἀνθρώπων.
