Παροιμίαι, κεφάλαιο 13
- 1
ΥΙΟΣ πανοῦργος ὑπήκοος πατρί, υἱὸς δὲ ἀνήκοος ἐν ἀπωλείᾳ.
Τὸ ἔξυπνον καὶ φρόνιμον παιδὶ ὑπακούει εἰς τὸν πατέρα του, ἐνῷ τὸ ἀνόητον καὶ ἀνυπάκουον βαδίζει πρὸς τὴν καταστροφήν.
- 2
ἀπὸ καρπῶν δικαιοσύνης φάγεται ἀγαθός, ψυχαὶ δὲ παρανόμων ὀλοῦνται ἄωροι.
Ὁ ἀγαθὸς ἄνθρωπος θὰ τρώγῃ ἀπὸ ἐκεῖνα, ποὺ ἀπέκτησε μὲ δικαιοσύνην, ἐνῷ ἡ ζωὴ τῶν παρανόμων θὰ καταλήξῃ πρόωρα εἰς θάνατον καὶ ἀπώλειαν.
- 3
ὃς φυλάσσει τὸ ἑαυτοῦ στόμα, τηρεῖ τὴν ἑαυτοῦ ψυχήν, ὁ δὲ προπετὴς χείλεσι πτοήσει ἑαυτόν.
Ὅποιος προσέχει εἰς τὸ στόμα του τί θὰ εἴπῃ, προφυλάσσει τὴν ψυχήν του ἀπὸ πολλοὺς πειρασμούς, ἐνῷ ὁ προπετὴς καὶ ἐπιπόλαιος εἰς τὰ χείλη του θὰ δημιουργήσῃ εἰς τὸν ἑαυτόν του φόβους, πειρασμοὺς καὶ πικρίας.
- 4
ἐν ἐπιθυμίαις ἐστὶ πᾶς ἀεργός, χεῖρες δὲ ἀνδρείων ἐν ἐπιμελείᾳ.
Κάθε ἔεργος καὶ τεμπέλης ἔχει ἐπιθυμίας κακὰς παντὸς εἴδους, ἐνῷ τὰ χέρια τῶν ἐργατικῶν καὶ τιμίων ἐργάζονται ἐπιμελῶς, ὁ δὲ νοῦς καὶ ἡ καρδία των δὲν τρέχει εἰς τὰ ἄτοπα καὶ μάταια.
- 5
λόγον ἄδικον μισεῖ δίκαιος, ἀσεβὴς δὲ αἰσχύνεται καὶ οὐχ ἕξει παρρησίαν.
Ὁ δίκαιος μισεῖ καὶ ἀποστρέφεται κάθε λόγον, ποὺ διαπνέεται ἀπὸ ἀδικίαν. Ὁ ἀσεβὴς δὲ σκέπτεται καὶ ἐργάζεται ἔργα ἐντροπῆς καὶ καταισχύνῃς. Δὲν θὰ ἔχῃ δὲ τὸ θάρρος νὰ τὰ φανερώσῃ εἰς τοὺς ἀνθρώποιις, οὔτε νὰ ἀντικρύσῃ τὸ πρόσωπον τοῦ Θεοῦ μετὰ παρρησίας.
- 7
εἰσὶν οἱ πλουτίζοντες ἑαυτοὺς μηδὲν ἔχοντες, καί εἰσιν οἱ ταπεινοῦντες ἑαυτοὺς ἐν πολλῷ πλούτῳ.
Ὑπάρχουν ἄνθρωποι ματαιόδοξοι, ποὺ ἐμφανίζουν τὸν ἑαυτόν τοὺς πλούσιον, χωρὶς νὰ ἔχουν τίποτε. Ὑπάρχουν ὅμως καὶ ἄνθρωποι, πού, ἐνῷ ἔχουν πλοῦτον πολύν, ταπεινοφρονοῦν, ὅπως ὁ δίκαιος Ἀβραάμ.
- 8
λύτρον ἀνδρὸς ψυχῆς ὁ ἴδιος πλοῦτος, πτωχὸς δὲ οὐχ ὑφίσταται ἀπειλήν.
Ὁ πλοῦτος ὠφελεῖ τὸν πλούσιον, ὅταν πρόκειται νὰ ἐξαγοράσῃ τὴν ζωήν του ἀπὸ λῃστάς, δίδων εἰς αὐτοὺς λύτρα ἀπὸ τὸν πλοῦτον του· ὁ πτωχὸς ὅμως δὲν πρόκειται νὰ δοκιμάσῃ τοιούτου εἴδους ἀπειλήν, διότι οἱ λῃσταὶ οὐδέποτε ἀπειλοῦν ἢ ἐπιβουλεύονται αὐτόν, ὁ ὁποῖος δὲν ἔχει τίποτε.
- 9
φῶς δικαίοις διαπαντός, φῶς δὲ ἀσεβῶν σβέννυται. 9α ψυχαὶ δόλιαι πλανῶνται ἐν ἁμαρτίαις, δίκαιοι δὲ οἰκτείρουσι καὶ ἐλεοῦσι.
Τὸ φῶς τῆς παρηγορίας, τῆς ἐλπίδος καὶ τῆς ἐναρέτου ζωῆς, ποὺ πηγάζει ἀπὸ τὸν Θεόν, ὑπάρχει πάντοτε εἰς τοὺς δικαίους, ἐνῷ τὸ φῶς τῶν ἁμαρτωλῶν, τὸ ὁποῖον πηγάζει ἀπὸ τὴν ματαιότητα καὶ τὴν ἀσέβειαν, σβήνεται καὶ χάνεται. 9α Ψυχαὶ δόλιαι καὶ πονηραὶ ζοῦν μὲ τὰς ἁμαρτίας των εἰς τὴν πλάνην, ἀνίκανοι νὰ σωθοῦν ἐνῷ οἰ δίκαιοι, ὄχι μόνον σῴζονται οἱ ἴδιοι, ἀλλ’ ἐλεοῦν καὶ συμπαθοῦν καὶ τοὺς ἄλλους.
- 10
κακὸς μεθ᾿ ὕβρεως πράσσει κακά, οἱ δὲ ἑαυτῶν ἐπιγνώμονες σοφοί.
Ὁ κακὸς διαπράττει τὸ κακὸν μὲ ὑπερηφάνειαν καὶ θράσος καὶ μένει ἀμετανόητος καὶ πωρωμένος· ὅσοι ὅμως ἔχουν αὐτογνωσίαν καὶ εἶναι ταπεινοί, αὐτοὶ εἶναι πραγματικὰ καὶ ἀληθινὰ σοφοί.
- 11
ὕπαρξις ἐπισπουδαζομένη μετὰ ἀνομίας ἐλάσσων γίνεται, ὁ δὲ συνάγων ἑαυτῷ μετ᾿ εὐσεβείας πληθυνθήσεται· δίκαιος οἰκτείρει καὶ κιχρᾷ.
Περιουσία, ἡ ὁποία μαζεύεται μὲ ταχύτητα καὶ μέσα παράνομα, θὰ ὀλιγοστεύσῃ καὶ θὰ χαθῇ. Ὅσα ὅμως ἀποκτᾷ κανεὶς μὲ φόβον Θεοῦ, δὲν θὰ χαθοῦν, ἀλλ’ ἀπεναντίας θὰ αὐξηθοῦν. Ὁ δίκαιος εὐσπλαγχνίζεται, λυπεῖται καὶ δανείζει διαρκῶς.
- 12
κρείσσων ἐναρχόμενος βοηθῶν καρδίᾳ τοῦ ἐπαγγελλομένου καὶ εἰς ἐλπίδα ἄγοντος· δένδρον γὰρ ζωῆς ἐπιθυμία ἀγαθή.
Εἶναι ἀνώτερος ἐκεῖνος, ποὺ ἔστω καὶ μὲ ὀλίγα ἀρχίζει νὰ βοηθῇ μὲ τὴν καρδία του, ἀπὸ ἐκεῖνον ποὺ δίδει ἀφθόνους ὑποσχέσεις καὶ ἀφήνει μόνον ἐλπίδας, παραπέμπων τὸν πτωχὸν εἰς τὸ μέλλον, διότι ἡ εἰλικρινὴς ἐπιθυμία, ὅταν ἐκδηλώνεται ἐμπράκτως, εἶναι δένδρον γεμᾶτον ἀπὸ ζωὴν καὶ διὰ τὸν βοηθοῦντα καὶ διὰ τὸν βοηθούμενον.
- 13
ὃς καταφρονεῖ πράγματος, καταφρονηθήσεται ὑπ᾿ αὐτοῦ· ὁ δὲ φοβούμενος ἐντολήν, οὗτος ὑγιαίνει. 13α υἱῷ δολίῳ οὐδὲν ἔσται ἀγαθόν, οἰκέτῃ δὲ σοφῷ εὔοδοι ἔσονται πράξεις, καὶ κατευθυνθήσεται ἡ ὁδὸς αὐτοῦ.
ὍποΙος καταφρονεῖ τὰς ἐντολὰς τοῦ Θεοῦ, Ὡς ἐὰν πρόκειται περὶ πράγματος μηδαμινοῦ καὶ ἀναξίου, θὰ καταφρονηθ καὶ θὰ καταδικασθῇ ἀπὸ αὐτὰς κατὰ τὴν ἡμέραν τῆς κρίσεως. Ἐκεῖνος δὲ ποὺ σέβεται τὰς θείας ἐντολάς, αὐτὸς εἶναι ὑγιὴς ψυχικῶς. 13α Ὁ δόλιος καὶ πονηρὸς υἱὸς δὲν ἔχει τίποτε τὸ καλὸν εἰς τὴν ζωήν του. Εἰς τὸν εὐσυνείδητον ὅμως καὶ μυαλωμένον ὑπηρέτην, ὅλαι αἱ ἐνέργειαί του θὰ εὐοδώνωνται καὶ ἡ ζωή του θὰ κυβερνᾶται καλὰ ἀπὸ τὸν Θεόν.
- 14
νόμος σοφοῦ πηγὴ ζωῆς, ὁ δὲ ἄνους ὑπὸ παγίδος θανεῖται.
Ὁ θεῖος νόμος εἶναι πηγὴ ζωῆς διὰ τὸν σοφόν, ἐνῷ ὁ ἄμυαλος καὶ περιφρονητὴς αὐτοῦ συλλαμβάνεται εἰς ὀλεθρίαν παγίδα, ἡ ὁποία ὁδηγεῖ εἰς τὸν θάνατον.
- 15
σύνεσις ἀγαθὴ δίδωσι χάριν, τὸ δὲ γνῶναι νόμον διανοίας ἐστὶν ἀγαθῆς, ὁδοὶ δὲ καταφρονούντων ἐν ἀπωλείᾳ.
Ἡ ὑπὸ τοῦ θείου νόμου παρεχομένη σύνεσις καὶ διάκρισις χαριτώνει ἐκεῖνον ποὺ τὴν ἔχει, ὠφελεῖ δὲ καὶ τοὺς ἄλλους. Διὰ νὰ γνωρίσῃ ὅμως κανεὶς τὸν νόμον τοῦ Θεοῦ, χρειάζεται νὰ ἔχῃ νοῦν καθαρόν. Ἀντιθέτως οἱ τρόποι τῆς ζωῆς καὶ συμπεριφορᾶς τῶν καταφρονητῶν τοῦ θείου νόμου ὁδηγοῦν εἰς ἀπώλειαν.
- 16
πᾶς πανοῦργος πράσσει μετὰ γνώσεως, ὁ δὲ ἄφρων ἐξεπέτασεν ἑαυτοῦ κακίαν.
Κάθε ἔξυπνος καὶ συνετὸς ἄνθρωπος ἐνεργεῖ μὲ περίσκεψιν καὶ ζυγίζει καλῶς πρόσωπα, πράγματα, περιστάσεις καὶ συνεπείας, ἐνῷ ὁ ἄφρων φανερώνει καὶ ἐξωτερικεύει ἀνεμπόδιστα καὶ μὲ ταχύτητα τὴν κακίαν καὶ μωρίαν του.
- 17
βασιλεὺς θρασὺς ἐμπεσεῖται εἰς κακά, ἄγγελος δὲ σοφὸς ρύσεται αὐτόν.
Βασιλεὺς αὐθαίρετος καὶ θρασὺς θὰ ὑποπέσῃ εἰς πολλὰ ἄτοπα, ὁ συνετὸς ὅμως πρέσβυς καὶ ἀπεσταλμένος θὰ τὸν σώσῃ ἀπὸ τὰ λάθη του.
- 18
πενίαν καὶ ἀτιμίαν ἀφαιρεῖται παιδεία, ὁ δὲ φυλάσσων ἐλέγχους δοξασθήσεται.
Ἡ ὑπὸ τοῦ φόβου τοῦ Θεοῦ παιδαγωγία καθιστᾷ τὸν ἄνθρωπον φρόνιμον καὶ συνετόν, οὕτω δὲ προλαμβάνει τὴν πτωχείαν καὶ τὸν ἐξευτελισμόν. Ἐκεῖνος δὲ ποὺ προσέχει τὰς θείας ἐντολὰς καὶ τὰς ἐπὶ τῇ βάσει τούτων γινομένας εἰς αὐτὸν παρατηρήσεις, θὰ δοξασθῇ καὶ θὰ τιμηθῇ ἀπὸ τοὺς ἀνθρώπους.
- 19
ἐπιθυμίαι εὐσεβῶν ἡδύνουσι ψυχήν, ἔργα δὲ ἀσεβῶν μακρὰν ἀπὸ γνώσεως.
Οἱ πόθοι καὶ αἱ ἐπιθυμίαι τῶν εὐσεβῶν ἀνθρώπων εὐχαριστοῦν καὶ τέρπουν τὴν ψυχήν των, ἐνῷ τὰ ἔργα τῶν ἀσεβῶν εἶναι μακριὰ ἀπὸ τὴν θείαν γνῶσιν καὶ δι’ αὐτὸ προκαλοῦν ἀπογοήτευσιν καὶ πικρίαν.
- 20
ὁ συμπορευόμενος σοφοῖς σοφὸς ἔσται, ὁ δὲ συμπορευόμενος ἄφροσι γνωσθήσεται.
Ἐκεῖνος ποὺ συναναστρέφεται μὲ σοφοὺς καὶ θεοσεβεῖς, θὰ γίνῃ καὶ αὐτὸς σοφὸς καὶ θεοσεβής, καὶ ὅποιος συμβαδίζει μὲ ἀνθρώπους, τοὺς ὁποίους ἡ ἁμαρτία κατέστησεν ἄφρονας, διὰ τῆς μιμήσεως τούτων θὰ ἀποδειχθῇ ὅμοιος πρὸς αὐτοὺς ἀξιοκατάκριτος.
- 21
ἁμαρτάνοντας καταδιώξεται κακά, τοὺς δὲ δικαίους καταλήψεται ἀγαθά.
Ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἁμαρτάνουν συστηματικῶς, θὰ τοὺς καταδιῴκουν κατὰ πόδας πολλὰ δεινά· τοὺς ἀγαθοὺς ὅμως καὶ ἐναρέτους θὰ συναντήσουν πολλὰ καλά.
- 22
ἀγαθὸς ἀνὴρ κληρονομήσει υἱοὺς υἱῶν, θησαυρίζεται δὲ δικαίοις πλοῦτος ἀσεβῶν.
Ὁ καλὸς ἄνθρωπος θὰ ἀφήσῃ κληρονομίαν ὄχι μόνον εἰς τὰ παιδιά του, ἀλλὰ καὶ εἰς τὰ ἐγγόνια του· ὁ πλοῦτος ὅμως τῶν ἀσεβῶν συναθροίζεται διὰ νὰ περιέλθῃ εἰς τὰ χέρια τῶν ἐναρέτων καὶ θεοσεβῶν.
- 23
δίκαιοι ποιήσουσιν ἐν πλούτῳ ἔτη πολλά, ἄδικοι δὲ ἀπολοῦνται συντόμως.
Οἱ δίκαιοι θὰ ζήσουν ἐπὶ πολλὰ ἔτη διατηροῦντο τὰ πλούτη των, ἐνῷ οἰ ἄδικοι θὰ ἐξαφανισθοῦν συντόμως.
- 24
ὃς φείδεται τῆς βακτηρίας μισεῖ τὸν υἱὸν αὐτοῦ, ὁ δὲ ἀγαπῶν ἐπιμελῶς παιδεύει.
Ὅποιος λυπᾶται τὴν ράβδον καὶ τὸ μαστίγιόν του, δηλαδὴ ὅποιος δὲν παιδαγωγεῖ μὲ αὐστηρότητα, μισεῖ τὸ παιδί του. Ἐκεῖνος δὲ ποὺ ἀγαπᾷ πραγματικῶς καὶ ὄχι τυφλῶς καὶ συναισθηματικῶς τὸ παιδί του, τὸ παιδαγωγεῖ μὲ πολλὴν ἐπιμέλειαν, χρησιμοποιῶν καὶ ποινὰς αὐστηράς, ὅταν τὸ ἐπιβάλλῃ ἡ ἀνάγκη.
- 25
δίκαιος ἔσθων ἐμπιπλᾷ τὴν ψυχὴν αὐτοῦ, ψυχαὶ δὲ ἀσεβῶν ἐνδεεῖς.
Ὁ δίκαιος, ὅταν τρώγῃ, ἰκανοποιεῖ τὴν κοιλίαν του καὶ χορταίνει, διότι γνωρίζει νὰ τρώγῃ μὲ μέτρον, αἱ κοιλίαι ὅμως τῶν ἀσεβῶν εἶναι πάντοτε ἀνικανοποίητοι καὶ ἀχόρταστοι.
